DayThat.comDạy Thật
Đọc sách và viết thật

Con viết sai chính tả nhiều: kèm con lớp 2 sửa lỗi mà không chép phạt cả trang

Con lớp 2 nhầm l với n, hỏi với ngã, bài chính tả đỏ cả trang: cách tìm ra kiểu lỗi của riêng con, tập mười phút mỗi ngày và cái không nên làm là chép phạt.

Seen from behind, an eight-year-old boy in a pale yellow T-shirt writes in a notebook with blank pages on a shaded schoolyard bench under a big tree, his father beside him, dappled midday light

Khi con viết sai chính tả nhiều, cha mẹ nên tìm ra con sai theo kiểu nào trước khi luyện: gom các lỗi trong hai tuần lại, xem con nhầm âm đầu, nhầm vần hay nhầm dấu, rồi mỗi ngày tập mười phút đúng nhóm lỗi đó bằng cách nói to, so cặp từ và viết lại trong câu có nghĩa. Chép phạt mỗi chữ sai một dòng làm con mỏi tay nhưng hiếm khi làm con hết sai, vì con chép theo mắt mà không phải nghe và phân biệt.

Tình huống giả định: bé H lớp 2, bài chính tả nghe viết tuần nào cũng có năm sáu lỗi. Con viết "lo lắng" thành "no lắng", "nghỉ ngơi" thành "nghĩ ngơi", có lúc thiếu hẳn dấu. Bố đón con, ngồi đợi ở ghế đá dưới gốc cây trong sân trường, mở vở ra xem thì thấy trang nào cũng đỏ. Tối về bố bắt con chép mỗi chữ sai năm lần. Tuần sau con vẫn sai đúng những chữ ấy.

Lỗi chính tả của trẻ lớp 2 thường có quy luật

Nhìn qua thì trang vở của con có vẻ sai lung tung, nhưng nếu gom lại hai tuần, phần lớn trẻ chỉ sai trong vài nhóm. Có trẻ nhầm âm đầu theo cách nói của vùng mình, như l với n, s với x, tr với ch, d với gi với r. Có trẻ nhầm vần, như "ưu" với "iu", "ươn" với "ương". Có trẻ nhầm dấu, nhất là hỏi với ngã. Và có trẻ không nhầm gì cả, chỉ viết vội nên thiếu dấu, thiếu chữ.

Mỗi nhóm có nguyên nhân khác nhau. Nhầm l với n hay hỏi với ngã thường vì trong giọng nói hằng ngày của gia đình, hai âm đó nghe gần như nhau, nên con viết đúng theo tai mình. Đây không phải con không chú ý, mà là tai con chưa được tập để phân biệt điều miệng người lớn quanh con không phân biệt. Thiếu dấu, thiếu chữ thì thường vì tay viết chậm hơn tốc độ cô đọc, con bỏ bớt để theo kịp.

Biết con thuộc nhóm nào thì luyện đúng nhóm đó. Một đứa trẻ thiếu dấu vì vội mà phải đi tập phân biệt l với n là phí công, còn một đứa trẻ nhầm hỏi ngã theo giọng vùng mà chỉ bị nhắc "viết cẩn thận vào" thì sẽ không bao giờ hết. Đây là lý do việc đầu tiên không phải là luyện, mà là nhìn.

Cũng nên nhớ: lỗi chính tả ở lớp 2 rất phổ biến. Con đang học viết theo tốc độ nghe, việc mà người lớn đã quen tới mức quên mất nó từng khó thế nào.

Hai tuần đầu: gom lỗi để thấy con sai ở đâu

Bạn chưa cần bắt con luyện gì. Chỉ làm người ghi chép, mỗi tối khoảng năm phút:

  1. Chuẩn bị một tờ giấy chia bốn cột: âm đầu, vần, dấu, thiếu chữ hoặc thiếu dấu. Dán ở góc bàn học, chỗ con nhìn thấy.
  2. Mỗi tối, mở vở chính tả và vở bài tập của con, chép những chữ sai vào đúng cột, kèm chữ đúng bên cạnh. Ví dụ: cột âm đầu ghi "no lắng → lo lắng".
  3. Cho con cùng xếp lỗi vào cột. Hỏi: "Chữ này con sai ở đầu chữ, ở vần hay ở dấu?" Con được làm người phân loại thì con bớt thấy mình bị bắt lỗi.
  4. Sau hai tuần, đếm xem cột nào dài nhất. Thường sẽ có một cột vượt hẳn. Đó là nhóm cần luyện trước.
  5. Nói với con điều bạn thấy, theo giọng phát hiện chứ không giọng trách: "Bố thấy hầu hết lỗi của con là ở chữ l với n. Các chữ khác con viết đúng gần hết rồi đấy."

Câu cuối rất quan trọng. Một trang vở đỏ làm con nghĩ mình viết sai tất cả. Khi thấy lỗi gom lại chỉ nằm trong một hai nhóm, con nhẹ người và có lý do để cố. Trẻ lớp 2 cần thấy vấn đề có giới hạn, sửa được.

Mười phút mỗi tối, luyện theo từng nhóm lỗi

Nhầm l với n. Tập nghe và nói trước khi viết. Bạn đọc một cặp từ thật rõ: "lo" và "no", "lạnh" và "nạnh", hỏi con "Chữ nào lưỡi cong lên chạm sau răng?" Con đặt tay lên cằm, nói to theo. Sau đó viết mỗi từ trong một câu có nghĩa: "Mẹ lo con bị lạnh." Câu có nghĩa giúp con nhớ chữ theo ý, không chỉ theo âm.

Nhầm hỏi với ngã. Giọng nhiều vùng không phân biệt hai dấu này, nên đừng bắt con nghe ra. Thay vào đó gom những từ con hay sai thành một danh sách ngắn, mỗi tuần năm từ, học như học thuộc mặt chữ: "nghỉ ngơi", "suy nghĩ", "sửa chữa". Đọc cùng con, che dấu, hỏi con dấu gì.

Nhầm vần. Viết hai vần dễ nhầm lên hai thẻ giấy. Bạn đọc một từ, con giơ thẻ đúng. Đây là trò chơi hai phút, con thường thích vì được giơ tay.

Thiếu dấu, thiếu chữ vì vội. Không cần luyện âm. Tập cho con thói quen đọc lại một lần sau khi viết, dùng đầu bút chì chỉ vào từng chữ. Ở nhà, bạn đọc chậm cho con viết ba câu, rồi tăng tốc dần.

Mọi nhóm. Mỗi buổi chỉ một nhóm, tối đa mười phút. Kết thúc khi con viết đúng ba từ liền, để con rời bàn với cảm giác làm được.

Chép phạt và những việc nên thay

Nhiều cha mẹ lớn lên với cách chép phạt và thấy nó có lý. Có điều với lỗi chính tả, nó thường không chạm tới gốc của lỗi:

Hay làmĐiều xảy ra thậtThử làm
Chép mỗi chữ sai năm dòngCon chép theo mắt, đầu nghĩ chuyện khác, tay mỏi, ghét viếtViết chữ đó một lần trong một câu có nghĩa con tự đặt
Khoanh đỏ mọi lỗi trong vởCon chỉ thấy trang đỏ, không biết bắt đầu sửa từ đâuChọn một nhóm lỗi để sửa tuần này, bỏ qua các nhóm khác
Nói "sao viết mãi vẫn sai"Con tin mình không viết đúng đượcĐếm số chữ con viết đúng trước, rồi mới nhìn chữ sai
Đọc chính tả nhanh cho quen tốc độ thiCon bỏ dấu nhiều hơnĐọc chậm trước, tăng tốc khi con đã đúng
Đổ cho giọng vùng của ông bàCon thấy giọng nhà mình là saiGiải thích: nói giọng nhà mình, viết theo chữ chung

Cái không cần làm: không cần mua thêm vở luyện chữ dày, không cần học thêm riêng môn chính tả, không cần đổi cách nói ở nhà. Giọng nói của gia đình là một phần của con. Con chỉ cần biết rằng chữ viết có quy ước chung, và mình tập để nhớ quy ước đó.

Chép bài trên bảng và bài tập: lỗi chính tả không chỉ nằm trong vở chính tả

Nhiều cha mẹ chỉ mở vở chính tả để xem lỗi, trong khi lỗi lộ rõ hơn ở những chỗ con không được báo trước là sẽ bị chấm chính tả: vở chép bài trên bảng, bài tập Toán có lời văn, câu trả lời ở môn Tự nhiên và Xã hội. Ở đó con viết theo thói quen thật của mình. Nếu con viết đúng trong bài chính tả nhưng sai đúng chữ đó ở bài Toán, nghĩa là con đã nhớ được trong lúc tập trung, nhưng chưa thành thói quen.

Vì thế khi gom lỗi, hãy mở thêm hai cuốn vở khác ngoài vở chính tả. Bé H có thể viết "lo lắng" đúng trong bài nghe viết, rồi viết "no" ở câu trả lời Toán "Bạn An no lắng vì...". Đó là thông tin quý: chữ này cần luyện thêm trong câu, không chỉ luyện riêng lẻ.

Chép bài trên bảng cũng là chỗ sinh ra lỗi thiếu chữ, vì con phải nhìn lên bảng rồi nhìn xuống vở, mỗi lần chuyển mắt dễ đánh rơi một tiếng. Ở nhà bạn có thể tập trò chép nhanh: dán một câu ngắn lên tủ lạnh, con đứng nhìn, nhớ cả câu rồi về bàn viết lại. Trò này tập cho con nhớ cả cụm thay vì từng tiếng, và chép bảng bớt sót hẳn. Mỗi tối hai câu là đủ, đổi câu mỗi ngày cho con thấy mới.

Khi con chán, cãi lại hoặc giấu vở

Sau vài tối luyện, có trẻ nói "Con biết rồi mà, đừng bắt con viết nữa". Thường là vì con đã thấy luyện chính tả là phần bị chú ý nhất trong ngày. Đổi hình thức: một tối làm trò thám tử, bạn cố tình viết sai ba chữ trong tin nhắn đi chợ, nhờ con tìm ra. Trẻ rất thích bắt lỗi người lớn, và trong lúc bắt lỗi con đang tập đúng điều cần tập.

Có trẻ giấu vở chính tả hoặc nói hôm nay không có bài. Đó là dấu hiệu con đang sợ phản ứng của người lớn khi thấy trang đỏ. Thay vì truy, bạn nói rõ luật mới: "Từ giờ bố chỉ đếm chữ con viết đúng thôi, chữ sai mình gom lại để cuối tuần chơi." Rồi làm đúng như vậy vài tuần. Khi con tin, vở sẽ tự xuất hiện.

Với ông bà, nhờ ông bà làm người đọc cho cháu viết, còn bố mẹ làm người xem lỗi. Ông bà đọc theo giọng quen của mình cũng không sao, miễn là đọc chậm. Cháu được ngồi viết cạnh ông bà lại là một giờ dễ chịu trong ngày. Một câu dặn nhẹ là đủ: "Bà ơi, cháu viết sai thì bà cứ đọc tiếp, tối con xem lại cho cháu."

Sau một tháng: dấu hiệu tiến bộ và khi nào hỏi thêm

Sau bốn tuần, mở tờ gom lỗi ra so với tháng trước. Những dấu hiệu sau cho thấy cách luyện đang đúng:

  • Cột lỗi đã luyện ngắn đi rõ, dù các cột khác chưa đổi.
  • Con tự dừng lại khi viết tới chữ hay sai, ngập ngừng một giây rồi mới viết. Ngập ngừng là con đang nghĩ.
  • Con tự đọc lại bài trước khi đưa cho bố mẹ, có lúc tự tẩy sửa.
  • Con nói được: "Chữ này con hay nhầm."
  • Con viết đúng chữ đã luyện khi chữ đó xuất hiện trong bài khác, không chỉ trong bài chính tả.

Nếu đã luyện đều một tháng mà lỗi không giảm, con vẫn đảo thứ tự chữ cái, viết ngược chữ, nhầm cả những chữ khác xa nhau, hoặc đọc cũng rất khó khăn, nên trao đổi với cô chủ nhiệm: "Thưa cô, ở nhà con luyện chính tả mỗi tối mà lỗi chưa giảm, ở lớp cô thấy con thế nào ạ?" Nếu cô cũng thấy rõ khó khăn, có thể hỏi bác sĩ nhi về việc đánh giá khả năng đọc viết, thay vì tự đoán.

Câu hỏi thường gặp

Chép phạt chữ sai nhiều lần có giúp con hết sai chính tả không?

Thường không, vì con chép theo mắt mà không phải nghe và phân biệt âm, lại thấy mỏi và chán viết. Viết chữ đúng một lần trong một câu có nghĩa con tự đặt hiệu quả hơn. Quan trọng hơn là tìm ra con sai theo nhóm nào để luyện đúng chỗ.

Con nhầm l và n vì nhà nói giọng vùng thì làm sao?

Tập cho con nghe và nói phân biệt hai âm bằng cặp từ ngắn, đặt tay lên cằm cảm nhận lưỡi. Sau đó viết từ trong câu có nghĩa để con nhớ theo ý. Không cần đổi giọng nói của cả nhà, chỉ cần con biết quy ước viết chung.

Con hay sai dấu hỏi ngã thì luyện thế nào?

Với nhiều vùng, nghe ra hai dấu này rất khó, nên học thuộc mặt chữ của những từ con hay sai sẽ nhanh hơn. Mỗi tuần năm từ, đọc cùng con, che dấu và hỏi lại. Dần dần con nhớ theo hình chữ.

Con lớp 2 sai chính tả nhiều có phải học thêm không?

Phần lớn trường hợp không cần học thêm, vì luyện mười phút mỗi tối đúng nhóm lỗi ở nhà là đủ. Hãy gom lỗi hai tuần để biết con sai ở đâu rồi mới luyện. Nếu sau một tháng không đỡ, trao đổi với cô chủ nhiệm trước.

Con viết thiếu dấu vì vội thì sửa thế nào?

Tập cho con đọc lại bài một lần, dùng đầu bút chì chỉ vào từng chữ. Ở nhà đọc chậm cho con viết ba câu rồi tăng tốc dần. Thiếu dấu vì vội không cần luyện phân biệt âm.

Khi nào lỗi chính tả là dấu hiệu cần gặp chuyên gia?

Khi đã luyện đều một tháng mà lỗi không giảm, con hay viết ngược chữ, đảo thứ tự chữ cái, hoặc đọc cũng rất khó khăn. Trao đổi với cô chủ nhiệm trước, nếu cô cũng thấy khó khăn rõ thì hỏi bác sĩ nhi về việc đánh giá. Cha mẹ không nên tự kết luận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138