DayThat.comDạy Thật
Học thêm: có cần không và chọn thế nào

Học thêm để theo kịp hay để học trước: nhìn vở của con rồi mới quyết

Con đang hụt thật một mảng kiến thức hay chỉ làm vội? Cách đọc vở ba tuần, năm câu hỏi con tối nay và các bước nếu cho con học thêm để theo kịp.

Over-the-shoulder view of a home study corner, a young tutor in a forest green cardigan sitting beside a fourth-grade boy and pointing at a notebook with blank pages, warm desk lamp

Học thêm để theo kịp là khi con đang hụt một mảng kiến thức cụ thể ở lớp và cần người kèm lấp lại trong một thời gian có hạn; học thêm để học trước là cho con đi nhanh hơn chương trình. Muốn biết con cần loại nào, hay chưa cần loại nào, cha mẹ mở vở và bài kiểm tra ba tuần gần nhất ra xem lỗi sai lặp lại ở đâu, rồi nhờ con giảng lại một bài, trước khi hỏi bất kỳ ai khác. Phần lớn quyết định học thêm chưa hợp không hỏng ở chỗ chọn lớp, mà ở chỗ chưa biết con thiếu gì đã đăng ký.

Bài đi theo một tình huống giả định. Bé A lớp 4, mấy tuần nay làm toán ở nhà lâu hơn hẳn, bài kiểm tra có lời phê "cần cẩn thận hơn". Trong nhóm lớp Zalo, vài phụ huynh nhắc tới lớp học thêm buổi tối. Mẹ A băn khoăn: con đang hụt thật, hay chỉ đang làm vội, hay mình đang lo theo người khác? Dưới đây là cách đọc vở, câu hỏi mẫu để hỏi con, bảng dấu hiệu, và các bước nếu quyết định cho con đi.

Hai kiểu học thêm, hai câu hỏi khác nhau

Học thêm để theo kịp trả lời câu hỏi: con đang vướng chỗ nào trên lớp mà con và cha mẹ chưa tự gỡ được. Nó có điểm bắt đầu rõ, chẳng hạn con không làm được dạng chia có dư, con đọc đề toán có lời văn mà không biết bắt đầu từ đâu. Nó cũng có điểm kết thúc rõ: con tự làm được dạng đó mà không cần ai nhắc. Loại này thường chỉ cần vài tuần tới một học kỳ, và người kèm cần nhắm đúng chỗ hụt của con chứ không dạy lại cả chương trình.

Học thêm để học trước trả lời một câu hỏi khác: gia đình muốn con đi xa hơn những gì lớp đang học. Mong muốn đó không có gì sai, nhưng nó tiêu giờ của con theo kiểu khác. Con học cùng một nội dung hai lần, một lần ở lớp thêm, một lần trên lớp. Nhiều trẻ thấy bài trên lớp "biết rồi" nên ngồi không nghe, tới phần cô mở rộng thì hụt mà không ai để ý.

Nhầm hai loại là chỗ hay hỏng nhất. Con đang hụt phép chia mà được gửi vào lớp học trước, con sẽ ngồi chép theo bảng cho kịp các bạn, về nhà vở đẹp mà đầu vẫn trống đúng chỗ cũ. Ngược lại, con không hụt gì mà ngồi lớp ôn lại kiến thức cơ bản, con chán và học được một thói quen không ai muốn: ngồi lớp là để chờ hết giờ.

Đọc vở ba tuần gần nhất: hụt thật hay chỉ làm vội

Chọn một tối cuối tuần, lúc con đã đi chơi hoặc đã ngủ, bày vở bài tập, vở ghi và các bài kiểm tra ba tuần gần nhất ra bàn. Đừng đọc điểm hay lời phê trước. Đọc chỗ sai và ghi ra một tờ giấy: sai dạng gì, sai mấy lần, sai ở bước nào. Bảng dưới giúp phân biệt.

Điều thấy trong vởThường có nghĩa là
Cùng một dạng bài sai từ ba lần trở lên, kể cả câu dễCon hụt thật ở dạng đó: chưa hiểu cách làm hoặc hiểu sai một bước
Sai rải rác nhiều dạng, mỗi dạng một lần, thường ở phép tính cuốiCon hiểu cách làm nhưng tính vội, chép nhầm số; chưa phải lý do để học thêm
Bài làm trên lớp đúng hết, bài kiểm tra lại saiCó thể con làm theo bảng hoặc theo bạn khi ở lớp, hoặc hồi hộp lúc kiểm tra; cần hỏi thêm
Bài về nhà bỏ trống mấy câu cuốiCon không biết bắt đầu, hoặc làm lâu quá nên bỏ cuộc; xem con ngồi bao lâu
Nhiều vết tẩy ở cùng một kiểu câuCon biết mình chưa chắc và đang loay hoay; đây là chỗ đáng kèm nhất
Lời giải giống hệt đáp án cuối sách, kể cả cách trình bàyCon chép đáp án; cần xử lý cách làm bài ở nhà, không phải thêm lớp

Nếu tờ giấy của bạn chỉ có một hai dạng lặp lại, đó là tín hiệu dễ thở: chỗ hụt hẹp, gỡ được. Nếu sai lặp ở nhiều dạng nối nhau, ví dụ con chưa vững bảng nhân nên phép chia sai, rồi bài toán có lời văn sai theo, thì con đang hụt từ một nền phía sau. Lúc đó con cần người kèm biết lùi lại, không phải người dạy tiếp bài mới.

Khi con chưa cần học thêm lúc này

Có những tình huống trông giống con cần học thêm nhưng thật ra cần thứ khác. Trước khi đăng ký lớp, xem con có rơi vào các trường hợp sau không.

  • Con sai vì vội: làm xong bài trong năm phút rồi đòi đi chơi, được nhắc dò lại thì tự sửa được phần lớn. Thứ con cần là thói quen kiểm bài, cha mẹ tập được ở nhà.
  • Con mới hụt sau một đợt nghỉ ốm hoặc chuyển chỗ ở, mất một hai tuần bài. Vài buổi tối ngồi xem lại cùng con, hoặc nhờ cô chủ nhiệm chỉ phần đã học, thường là đủ.
  • Con giảng lại bài cho cha mẹ được, chỉ có điểm một bài kiểm tra chưa như nhà mình mong. Một bài kiểm tra chưa nói con hụt kiến thức.
  • Lịch tuần của con đã kín, tối nào cũng về muộn, không còn buổi trống để tự làm bài. Thêm lớp lúc này là lấy giờ ngủ hoặc giờ chơi.
  • Lý do chính là các bạn trong lớp đều đi. Lý do này đáng nghe con nói, nhưng chưa đủ để quyết.

Nếu con thuộc một trong các trường hợp trên, việc nên làm là giữ lịch như cũ và theo dõi thêm hai tuần, kèm một thay đổi nhỏ ở nhà, chẳng hạn mười phút cùng con dò bài mỗi tối. Học thêm không phải cái nút phải bấm ngay khi thấy một bài kiểm tra chưa tốt.

Tối nay hỏi con: năm câu tìm ra chỗ hụt

Câu mở, không nhắc điểm. Ngồi cạnh khi con đang làm bài, giọng bình thường: "Bài nào trong vở này con thấy khó nhất? Chỉ cho mẹ xem." Trẻ thường biết rất rõ mình mắc ở đâu, chỉ là ít ai hỏi theo cách không có điểm số đi kèm.

Câu kiểm hiểu thật. "Con giảng lại bài này cho mẹ như giảng cho em con xem." Con giảng trôi, dùng được lời của mình, là con hiểu. Con đọc lại nguyên câu trong vở, ngừng giữa chừng rồi bảo "con quên rồi", đó là chỗ cần lấp.

Câu đổi đề. Lấy đúng bài con vừa làm đúng, đổi số hoặc đổi chuyện: "Nếu có bốn mươi hai cái kẹo chia đều cho năm bạn thì sao con?" Làm được bài đổi số là đã nắm cách làm; chỉ làm được bài giống hệt mẫu là đang nhớ mẫu.

Câu về giờ trên lớp. "Lúc cô giảng phần này, con hiểu tới đâu thì bắt đầu thấy rối?" Câu này cho bạn biết con hụt từ lúc nghe giảng hay hụt lúc tự làm. Hai chỗ đó cần cách gỡ khác nhau.

Câu hỏi ý con. "Nếu có người kèm thêm, con muốn người đó giúp con phần nào?" Trẻ từ lớp 4 thường trả lời được. Câu trả lời của con là mục tiêu đầu tiên cho buổi học thêm, nếu có.

Khi con không muốn trả lời. Con lảng đi hoặc bảo "con biết hết rồi", đừng ép. Nói nhẹ: "Ừ, vậy mai con làm bài, mẹ ngồi đọc sách cạnh con nhé, có gì con hỏi." Ngồi cạnh một hai buổi, bạn sẽ thấy chỗ con dừng bút lâu nhất mà không cần hỏi gì.

Nếu cho con học thêm để theo kịp: làm theo thứ tự

Khi vở và câu trả lời của con cùng chỉ về một chỗ hụt cụ thể, học thêm có thể là lựa chọn hợp lý. Giữ cho nó có đầu có cuối:

  1. Viết ra một hai mục tiêu bằng việc con làm được, không bằng điểm. Ví dụ: con tự làm được bài chia có dư cho số có hai chữ số; con đọc đề toán có lời văn và nói được đề hỏi gì trước khi tính.
  2. Hỏi cô chủ nhiệm hoặc cô dạy môn đó trước. Nhắn: "Cô ơi, nhà em thấy cháu hay sai dạng chia có dư, cô thấy trên lớp cháu vướng ở đâu ạ?" Cô nhìn con mỗi ngày, nhận xét của cô giúp khoanh chỗ hụt chính xác hơn.
  3. Khi tìm người kèm, nói rõ mục tiêu ngay buổi đầu và hỏi họ sẽ kèm phần đó ra sao. Người kèm hợp với con sẽ hỏi lại về vở của con, không chỉ báo lịch học.
  4. Đặt một ngày xem lại, thường sau sáu đến tám tuần, ghi vào sổ.
  5. Giữ ít nhất ba buổi tối mỗi tuần không có lớp, để con tự làm bài trên lớp giao. Học thêm mà mất giờ tự làm thì chỗ hụt mới chẳng ai thấy.
  6. Tới ngày xem lại, mở vở ra như lần đầu: dạng bài cũ còn sai không, con giảng lại được chưa. Đạt thì dừng hoặc giảm buổi, chưa đạt thì hỏi người kèm vì sao rồi mới quyết tiếp.

Một việc nhiều nhà bỏ qua là nói với con về điểm dừng đó. Bố nói với con thế này: "Mình học với cô tới hết tháng sau, con tự làm được dạng chia này rồi thì thôi, con có lại buổi tối rảnh." Trẻ biết có điểm dừng thường chịu học hơn trẻ thấy lớp thêm kéo dài không hẹn ngày hết.

Muốn con học trước chương trình: cái giá ít nhà tính

Có gia đình không thấy con hụt gì, chỉ muốn con đi trước một chút vì năm sau sẽ khó hơn, hoặc vì con thích môn đó. Đây là quyết định của mỗi nhà, và có lúc hợp lý, ví dụ con thật sự say mê và tự đòi học. Điều cần biết là học trước có ba cái giá mà nhìn bên ngoài khó thấy.

Cái giá đầu là giờ trống. Một trẻ lớp 4 học hai buổi ở trường, tối còn chừng hai tiếng trước giờ ngủ. Thêm hai buổi lớp tối mỗi tuần là mất hai trong năm tối để chơi, đọc sách, tự làm bài. Cái giá thứ hai là cách con ngồi trên lớp: trẻ học trước hay nói "con biết rồi" và làm việc riêng khi cô giảng, tới phần cô mở rộng mà lớp thêm chưa dạy thì hụt mà vẫn tưởng mình vững. Cái giá thứ ba là con quen học theo người dẫn, ít khi tự đọc trước, tự hỏi, tự mò.

Nếu vẫn chọn cho con học trước, thỉnh thoảng hỏi: "Hôm nay cô giảng bài này, con có thấy gì mới so với bên lớp thêm không?" Nếu lần nào con cũng đáp "không, con biết hết", cha mẹ nên để ý xem con còn chú ý trên lớp không. Và giữ nguyên tắc như trên: có mục tiêu, có ngày xem lại, giữ giờ tự học.

Tự kiểm sau một tháng, và khi nào nói với giáo viên

Sau bốn tuần, làm lại đúng việc ban đầu: mở vở ba tuần gần nhất, ghi chỗ sai. Đi đúng hướng thì dạng bài cũ ít sai hẳn, con giảng lại được bằng lời mình, bài đổi số cũng làm được, và con không than mệt hơn trước. Có một dấu hiệu nhỏ mà đáng mừng: con về kể "hôm nay con làm được bài khó", hoặc con tự hỏi cô trên lớp chỗ chưa hiểu.

Chưa đúng hướng thì vở vẫn sai đúng chỗ cũ dù con đi đủ buổi, hoặc vở lớp thêm rất đẹp mà vở trên lớp không đổi. Lúc này đừng vội tăng buổi. Hỏi người kèm buổi học diễn ra thế nào, con tự làm bao nhiêu, người kèm giảng bao nhiêu, và hỏi con: "Ở lớp thêm, ai làm bài nhiều hơn, con hay cô?"

Nói với cô chủ nhiệm khi sau một tháng con vẫn hụt đúng chỗ đó, hoặc khi con có vẻ sợ môn học, né tránh, kêu đau bụng trước giờ học môn ấy. Nếu con gặp khó kéo dài ở nhiều môn, đọc viết chậm hơn hẳn yêu cầu của lớp dù đã được kèm kỹ, cha mẹ nên trao đổi với giáo viên rồi đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia đánh giá; đừng tự kết luận ở nhà.

Câu hỏi thường gặp

Con lớp 1 có cần học thêm không?

Phần lớn trẻ lớp 1 cần nhất là quen nếp đi học, ngủ đủ và được cha mẹ đọc cùng mỗi tối. Nếu sau vài tháng con ghép vần vẫn khó, hỏi cô chủ nhiệm trước để biết con vướng ở đâu, rồi mới tính chuyện kèm thêm.

Điểm kiểm tra thấp một lần có phải lý do để cho con học thêm?

Chưa phải. Một bài kiểm tra có thể thấp vì con mệt, vì đề lạ hoặc vì con làm vội. Hãy đọc vở ba tuần gần nhất và nhờ con giảng lại bài; nếu lỗi lặp lại đúng một dạng thì mới là chỗ hụt thật.

Học thêm bao lâu thì biết có hợp với con?

Thường sau sáu đến tám tuần là thấy được. Dấu hiệu là dạng bài con hay sai đã ít sai, con giảng lại được bằng lời mình và làm được bài đổi số. Nếu chưa thấy gì, hỏi người kèm cách họ dạy trước khi quyết tăng hay dừng.

Nên cho con học thêm môn con yếu hay môn con thích?

Nếu con đang hụt một môn tới mức bài trên lớp không làm được, ưu tiên lấp chỗ hụt đó trong thời gian có hạn. Môn con thích có thể để con tự đọc, tự tìm hiểu thêm ở nhà; chỉ đăng ký lớp khi con tự đòi và vẫn còn giờ trống.

Có nên hỏi ý con trước khi đăng ký học thêm?

Nên hỏi, nhất là với trẻ từ lớp 3 trở lên. Hỏi con muốn được giúp phần nào và con lo gì về lớp mới. Con được nói trước thường hợp tác hơn, và câu trả lời của con cũng giúp người kèm biết bắt đầu từ đâu.

Con học trước chương trình rồi lên lớp không chú ý thì làm sao?

Nói với con rằng bài trên lớp thường có phần mở rộng mà lớp thêm chưa dạy, và nhờ con kể lại một điều mới mỗi tối. Nếu con vẫn chán và làm việc riêng, cân nhắc giảm hoặc dừng lớp học trước để con quay lại nghe giảng trên lớp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138