DayThat.comDạy Thật
Thi cử và áp lực điểm số

Ôn thi cuối kỳ cho con: lịch hai tuần không nhồi, không thức khuya

Còn hai tuần là thi cuối kỳ, con ôm cả chồng vở, đọc tới khuya mà vẫn kêu chưa thuộc. Cách cùng con chia môn, ôn bằng tự hỏi và giảng lại, giữ giờ ngủ.

Low angle view of a Vietnamese father and his seventh grade daughter in a mulberry sweater sitting on a living room floor, sorting notebooks with blank pages into small piles, evening lamp light

Ôn thi cuối kỳ không nhồi nghĩa là bắt đầu sớm khoảng hai tuần, chia môn thành từng phần nhỏ theo lịch, ôn bằng cách con tự hỏi và giảng lại thay vì đọc lại vở, và giữ giờ ngủ như ngày thường; vai trò của cha mẹ là giúp con lập lịch buổi đầu, nghe con giảng lại vài phút mỗi tối, và giữ cho nhà yên, không phải ngồi giảng bài thay cô. Đọc vở nhiều lần cho cảm giác đã thuộc, nhưng lúc làm bài phải tự viết ra mới thấy hổng. Tự hỏi và giảng lại giúp con thấy chỗ hổng sớm, khi vẫn còn thời gian lấp.

Tình huống giả định: chị I lớp 7, còn hai tuần nữa thi cuối kỳ. Con mang cả chồng vở ra phòng khách, ngồi bệt dưới sàn, lật vở toán rồi vở sử, rồi vở khoa học tự nhiên, lật đi lật lại. Tối nào cũng đọc tới mười một giờ, sáng ngáp dài mà vẫn nói "Con chưa thuộc gì cả." Bố ngồi xuống cạnh con. Bài này đi qua buổi lập lịch, cách ôn từng tối, và những việc nên tránh.

Vì sao ôn nhiều mà vẫn thấy chưa thuộc

Cách ôn phổ biến nhất của trẻ là đọc lại vở, đọc lại đề cương, càng gần thi càng đọc nhiều. Đọc lại cho cảm giác quen. Nhìn thấy một đoạn quen, con nghĩ mình đã nhớ. Nhưng trong phòng thi không có vở để nhìn; con phải tự lôi kiến thức ra từ đầu. Hai việc ấy khác nhau, giống như nhận ra mặt một người với nhớ được tên người đó.

Lý do thứ hai là nhồi. Ôn tất cả môn trong ba bốn ngày cuối, mỗi tối năm môn, kiến thức chồng lên nhau, con lẫn lộn ngày tháng môn sử với công thức môn khoa học. Hôm sau tỉnh dậy, phần lớn những gì đọc tối qua đã mờ đi. Ôn cùng một nội dung chia ra vài lần cách nhau vài ngày giúp nhớ bền hơn hẳn ôn một lần dài.

Lý do thứ ba là thiếu ngủ. Trong lúc ngủ, não sắp xếp lại những gì học ban ngày. Thức khuya để ôn thêm một giờ thường đổi lấy một ngày hôm sau mệt, nhớ kém hơn. Đứa trẻ lớp 7 kêu "con chưa thuộc gì cả" sau một tuần thức khuya không phải vì không cố, mà vì cách cố chưa hợp.

Buổi tối lập lịch: ngồi cùng con một lần, dùng cả hai tuần

Buổi lập lịch nên làm sớm, ngay khi có đề cương hoặc biết lịch thi, mất khoảng bốn mươi phút. Ngồi chỗ rộng như sàn phòng khách để con bày được vở ra.

  1. Cùng con xếp vở thành từng chồng theo môn. Hỏi con với mỗi môn: "Môn này con thấy chắc, tạm hay lo?" Ghi ba chữ đó lên một mảnh giấy đặt trên mỗi chồng.
  2. Với mỗi môn, chia đề cương thành những phần nhỏ, mỗi phần ôn được trong hai mươi đến ba mươi phút. Ví dụ toán chia theo chương, sử chia theo bài.
  3. Rải các phần lên mười hai, mười ba buổi tối. Mỗi tối hai hoặc ba phần, không quá hai môn khác nhau. Môn "lo" xuất hiện nhiều buổi, môn "chắc" ít buổi hơn.
  4. Để trống hai tối cuối trước ngày thi đầu tiên, chỉ ôn lại những chỗ đã đánh dấu chưa chắc, không học thêm phần mới.
  5. Để con tự viết lịch ra giấy, dán ở góc học. Câu chốt: "Lịch này là của con. Tối nào lệch thì con tự dời sang tối khác, bố chỉ hỏi cuối tuần thôi."

Nếu con nói "con không cần lịch, con tự biết", thử đề nghị một tuần theo lịch, tuần sau con tự quyết. Trẻ THCS thường chịu thử khi được cho quyền chọn. Với trẻ tiểu học, lịch đơn giản hơn nhiều: mỗi tối một môn, mười lăm phút, cha mẹ ngồi gần.

Mỗi tối ôn thế nào: ba cách thay cho đọc lại vở

Gập vở, viết ra những gì nhớ được. Con đọc một phần trong mười phút, rồi gập vở, lấy giấy trắng viết hoặc vẽ sơ đồ những gì nhớ được. Mở vở ra so, chỗ nào thiếu thì đánh dấu. Lần ôn sau bắt đầu từ chỗ đánh dấu.

Tự đặt câu hỏi cho mình. Với mỗi đoạn trong vở, con viết một câu hỏi ra lề, ví dụ "Vì sao nước biển mặn?". Ngày hôm sau che phần nội dung, chỉ nhìn câu hỏi để trả lời. Việc đặt câu hỏi tự nó đã giúp con hiểu bài hơn.

Giảng lại cho người khác. Năm phút cuối mỗi tối, con giảng lại một phần cho bố hoặc mẹ nghe. "Con giảng cho bố phần này như giảng cho em con lớp 4 xem." Chỗ nào con ấp úng là chỗ chưa hiểu, ghi lại để mai ôn.

Với toán: làm lại, không đọc lại. Đọc lời giải mẫu không phải là ôn toán. Con che lời giải, tự làm lại một hai bài mỗi dạng. Sai thì so xem sai từ bước nào.

Nghỉ ngắn giữa hai phần. Sau mỗi phần hai mươi lăm phút, đứng dậy năm phút, uống nước, đi lại. Ngồi liền hai tiếng thì nửa sau gần như chỉ còn mắt nhìn chữ.

Hay làm và thử làm trong hai tuần ôn thi

Mùa thi, cả nhà dễ căng theo con. Một vài thói quen của cha mẹ, dù có ý tốt, lại làm con ôn kém đi.

Hay làmVì sao phản tác dụngThử làm
Hỏi bài dồn dập mỗi tối, ba mươi câu liên tụcCon thấy bị kiểm tra, gặp câu quên là hoảngNghe con giảng lại năm phút, hỏi thêm một hai câu
Cho con nghỉ hết việc nhà, việc gì cũng làm hộCon mất nếp sinh hoạt, ngồi lì cả buổiGiữ việc nhà nhỏ như dọn bát, coi như giờ nghỉ
Đăng ký thêm lớp luyện đề cấp tốcThêm giờ ngồi, bớt giờ tự ôn và ngủGiữ lịch tự ôn, chỉ hỏi cô những chỗ con thật sự vướng
Để con thức khuya "vì sắp thi"Nhớ kém hơn, ngày thi mệtGiữ giờ ngủ như ngày thường, kể cả đêm trước thi
Nhắc liên tục "thi học kỳ quan trọng lắm đấy"Thêm lo, không thêm việc cụ thểHỏi "tối nay con ôn phần nào?"

Cái không cần làm: không cần mua thêm sách ôn thi, không cần ngồi giảng lại cả chương trình cho con, không cần tìm đề thi các năm để con làm thật nhiều. Đề cương của cô và vở bài tập trên lớp đã đủ cho kỳ thi cuối kỳ ở trường.

Khi con lệch lịch, khi con kêu chán

Gần như không đứa trẻ nào theo đúng lịch hai tuần từ đầu tới cuối. Sẽ có tối con đi sinh nhật bạn, tối con mệt, tối con ngồi ba mươi phút mà chỉ lật vở. Cha mẹ không cần giận khi thấy lịch lệch. Cuối tuần, hỏi một câu: "Tuần này phần nào con chưa ôn kịp? Con định dời sang tối nào?" Để con tự dời.

Nếu con kêu chán, thường là vì ôn một kiểu quá lâu. Đổi cách: hôm nay ôn sử bằng vẽ sơ đồ thay vì đọc, ôn tiếng Anh bằng đọc to cho em nghe, ôn khoa học bằng giải thích một hiện tượng trong bếp. Đổi chỗ ngồi cũng giúp, từ bàn học ra sàn phòng khách, ra hiên nhà.

Có khi con kêu chán vì thật sự mệt. Đứa trẻ đi học cả ngày, học thêm buổi chiều, tối ôn thi, không có giờ nào để thở. Lúc ấy, một tối nghỉ hẳn có ích hơn một tối cố. Cha mẹ có thể chủ động đề nghị: "Tối nay mình nghỉ, đi bộ một vòng rồi ngủ sớm. Mai con ôn tiếp."

Những ngày thi: giữ nhịp bình thường

Khi kỳ thi bắt đầu, lịch ôn chuyển sang chế độ nhẹ. Tối trước mỗi môn, con chỉ xem lại những chỗ đã đánh dấu chưa chắc trong hai tuần qua, chừng ba mươi đến bốn mươi phút, rồi gập vở. Không học phần mới, không mở đề cương môn khác ra lo trước.

Sau mỗi buổi thi về, đừng hỏi con làm bài thế nào câu nào, cũng đừng để con ngồi dò đáp án với bạn qua tin nhắn. Bài đã nộp thì không sửa được nữa, dò lại chỉ làm con mất tinh thần cho môn hôm sau. Câu hỏi đủ dùng: "Con ăn gì chưa? Chiều nay con muốn nghỉ bao lâu rồi xem môn mai?"

Bữa sáng ngày thi nên quen thuộc, đủ no nhưng không quá nhiều dầu mỡ. Chuẩn bị đồ dùng từ tối hôm trước. Nếu nhà có em nhỏ, sắp xếp cho em chơi chỗ khác vào buổi tối để chị có góc yên tĩnh. Những việc nhỏ này không làm con giỏi lên, nhưng giúp con mang trọn sức đã ôn vào phòng thi.

Ngày thi cuối cùng, khi con về, hãy đánh dấu kết thúc mùa thi bằng một việc nhỏ cả nhà cùng làm, như nấu món con thích hay đi dạo. Không nhắc tới điểm, vì điểm còn chưa có. Việc này cho con biết học kỳ đã khép lại, và nỗ lực hai tuần qua được nhìn thấy dù kết quả thế nào.

Sau kỳ thi: nhìn lại cách ôn, không chỉ nhìn điểm

Khi kỳ thi qua, dành một buổi tối ngắn hỏi con về cách ôn, trước khi có điểm. Những dấu hiệu cho thấy cách ôn này đang hợp với con:

  • Con ngủ đủ trong hai tuần ôn và không ốm vặt ngày thi.
  • Con nói được mình ôn môn nào tốt, môn nào chưa, vì sao.
  • Trong phòng thi con nhớ ra được những phần đã giảng lại cho bố mẹ.
  • Con tự đề xuất điều muốn đổi cho kỳ sau, ví dụ bắt đầu sớm hơn, giảng lại nhiều hơn.
  • Cả nhà qua mùa thi mà không có trận cãi nhau nào vì chuyện học.

Nếu dù ôn đều đặn con vẫn rất khó nhớ bài, đọc chậm hơn hẳn so với yêu cầu của lớp, hoặc khó tập trung kéo dài ở mọi môn, nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và cân nhắc đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia để được đánh giá. Nếu con lo âu, mất ngủ nhiều đêm trước kỳ thi, cũng nên gặp chuyên gia tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Nên cho con ôn thi cuối kỳ trước bao lâu?

Khoảng hai tuần là vừa cho học sinh THCS, đủ để chia mỗi môn thành nhiều phần nhỏ và ôn lại mỗi phần vài lần. Trẻ tiểu học có thể ôn trong một tuần, mỗi tối một môn chừng mười lăm phút.

Vì sao con đọc vở nhiều lần mà vẫn không nhớ?

Đọc lại chỉ cho cảm giác quen mặt chữ, còn khi thi con phải tự nhớ ra từ đầu. Gập vở viết ra những gì nhớ được, tự đặt câu hỏi và giảng lại cho người khác giúp con nhớ bền hơn và thấy chỗ hổng sớm.

Có nên để con thức khuya ôn thi không?

Không nên. Giấc ngủ giúp não sắp xếp những gì đã học trong ngày, thức khuya để ôn thêm thường đổi lấy một ngày hôm sau mệt và nhớ kém. Giữ giờ ngủ như ngày thường, kể cả đêm trước ngày thi.

Cha mẹ nên giúp con ôn thi như thế nào?

Ngồi cùng con một buổi lập lịch, mỗi tối nghe con giảng lại một phần trong vài phút, và giữ cho nhà yên. Không cần ngồi giảng bài thay cô hay hỏi bài dồn dập, vì như vậy con dễ hoảng khi gặp câu quên.

Có cần cho con học luyện đề cấp tốc trước kỳ thi cuối kỳ không?

Thường là không cần. Đề cương của cô và vở bài tập trên lớp đã đủ cho kỳ thi ở trường. Thêm lớp cấp tốc làm bớt giờ tự ôn và giờ ngủ; chỉ nên hỏi cô những chỗ con thật sự vướng.

Con kêu chán khi ôn thi thì làm sao?

Đổi cách ôn như vẽ sơ đồ, đọc to, giải thích hiện tượng ngoài đời, hoặc đổi chỗ ngồi. Nếu con thật sự mệt sau cả ngày học, cho con nghỉ hẳn một tối, đi bộ rồi ngủ sớm, hôm sau ôn tiếp sẽ hiệu quả hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138