DayThat.comDạy Thật
Toán hiểu bản chất

Con sợ học toán: gỡ dần nỗi sợ bằng những phép tính nhỏ con chắc chắn làm được

Con xoá vở mấy lần trước khi viết, kêu đau bụng trước giờ toán, nói con dốt toán: cách tìm đúng chỗ con sợ, quay về phần con làm được và nói chuyện với cô.

Low angle view of a neighborhood shop counter, a father and his daughter in a violet cardigan placing small bags on a little scale together, calm early evening glow

Khi con sợ học toán, cái con sợ thường không phải là cả môn toán, mà là một chỗ cụ thể: một phần kiến thức bị hổng từ lớp dưới, một kiểu bài lần nào cũng sai, hoặc cảm giác bị thúc nhanh và bị so sánh. Việc đầu tiên của cha mẹ là tìm ra đúng chỗ đó, rồi quay về phần con chắc chắn làm được để con có lại cảm giác "con làm ra rồi" trước khi đi tiếp. Nói "không có gì phải sợ" hay đăng ký thêm lớp ngay thường không gỡ được nỗi sợ.

Tình huống giả định: bé K học lớp 5, ngồi vào bàn học toán là xoá vở ba lần trước khi viết chữ đầu, tối trước hôm có bài kiểm tra toán thì kêu đau bụng, hay nói "Con dốt toán, con không học được đâu". Môn khác con vẫn làm bình thường. Bài dưới đây giúp cha mẹ tìm chỗ con sợ, làm gì theo từng tuần, nói gì với con, tránh gì và khi nào cần trao đổi với giáo viên hoặc chuyên gia.

Nỗi sợ toán trông thế nào ở nhà

Những dấu hiệu dưới đây quen thuộc với người từng ngồi cạnh con: con dùng dằng mãi mới mở vở toán, làm môn khác trước dù môn toán ít bài hơn; con xoá đi xoá lại chữ đầu tiên; con hỏi "cái này cộng hay trừ" ngay cả với bài dễ; con làm xong thì không dám đưa ai xem, hoặc đưa và nhìn mặt bố mẹ thay vì nhìn bài.

Có những dấu hiệu qua lời nói: "Con không có đầu óc toán", "Toán là của bạn giỏi", "Mẹ ngày xưa cũng dốt toán mà". Câu cuối thường là con nghe lại từ chính người lớn trong nhà. Nó cho con một lý do để thôi cố gắng.

Nỗi sợ khác với không thích. Con không thích toán thì vẫn làm được khi phải làm. Con sợ toán thì đầu óc như đông cứng lại: phép tính con biết làm cũng làm sai khi bị hỏi dồn, trong khi lúc thoải mái con làm đúng. Đây là lý do bài kiểm tra trên lớp đôi khi thấp hơn hẳn những gì con làm ở nhà.

Nỗi sợ hay đến từ ba nguồn. Một là lỗ hổng: con không vững một phần ở lớp dưới, như bảng nhân hay phân số, và mọi bài mới đều dựa trên phần đó. Hai là những lần thất bại lặp lại kèm lời nói nặng, như "sao dễ thế mà không làm được". Ba là bị thúc nhanh và bị so với anh chị, với bạn. Thường cả ba đan vào nhau.

Tìm đúng chỗ con sợ trong một tuần

Trước khi dạy gì, dành một tuần chỉ để quan sát và hỏi. Không chữa bài, không giảng, không thêm bài:

  1. Ngày một, hỏi con một câu, lúc không có vở toán trên bàn, ví dụ khi đi dạo: "Trong toán, phần nào con thấy khó nhất? Phần nào con thấy làm được?" Ghi nhớ câu trả lời, không phản bác.
  2. Ngày hai, xem lại vở cùng con, chỉ tìm những bài con làm đúng. Hỏi "Bài này con làm thế nào?" Mục đích là để con nói về toán trong lúc không bị chấm.
  3. Ngày ba đến ngày năm, ngồi cạnh khi con làm bài, ghi lặng lẽ những chỗ con khựng lại lâu nhất. Đa số trẻ khựng ở cùng một loại: phép nhân chia, phân số, bài có lời, hay đọc đề dài. Đó là chỗ cần gỡ.
  4. Ngày sáu, thử con bằng vài câu của lớp dưới, nói rõ là để mẹ biết bắt đầu từ đâu. Ví dụ với con lớp 5 khựng ở phân số, thử chia đều mười hai viên kẹo cho ba bạn, mỗi bạn bốn viên; một phần ba của mười hai là bốn. Nếu con lúng túng cả ở đây, lỗ hổng nằm sâu hơn bài đang học.
  5. Ngày bảy, nói với con điều mình thấy, ngắn gọn: "Mẹ thấy con làm phép tính rất chắc. Chỗ con hay bị kẹt là phân số. Từ tuần sau mẹ con mình làm lại phần đó, mỗi tối mười lăm phút thôi." Câu này biến nỗi sợ to và mơ hồ thành một việc nhỏ và có tên.

Nếu con không chịu nói, không ép. Nhiều trẻ chỉ mở lời khi đang làm việc khác cùng bố mẹ: nấu ăn, đi chợ, sửa đồ. Câu hỏi đặt lúc tay đang bận thường nhận được câu trả lời thật hơn câu hỏi đặt ở bàn học.

Gỡ dần: quay về phần con làm được rồi đi tiếp

Bắt đầu thấp hơn mức con đang học. Chọn bài con chắc chắn làm đúng, kể cả của lớp dưới. Vài buổi đầu, mục tiêu là con làm xong và thấy mình làm được, không phải học kiến thức mới.

Đưa toán ra khỏi trang giấy. Ở quầy tạp hoá đầu ngõ, bố nhờ con đặt túi đường lên cân, đọc kim, tính tiền một món nhỏ. Toán ở đây không có điểm, không có lời phê. Nhiều trẻ sợ toán trên giấy nhưng tính tiền ở tiệm rất nhanh, và đó là bằng chứng để nói với con: "Con thấy không, con tính được đấy chứ."

Mỗi bước nhỏ chỉ thêm một thứ mới. Khi con đã quen phần dễ, thêm một bước: từ chia đều kẹo sang viết phân số, từ viết phân số sang so sánh. Không thêm hai thứ cùng lúc.

Cho con thời gian, bỏ đồng hồ. Không bấm giờ, không giục. Nếu con im lặng lâu, hỏi "Con đang nghĩ tới đâu rồi?" thay vì nhắc đáp án.

Kết thúc buổi học ở một bài con làm đúng. Dù buổi đó khó khăn, bài cuối nên là bài con làm được. Con rời bàn với cảm giác làm được, hôm sau sẽ dễ ngồi vào hơn.

Câu nói mẫu khi con nói "con dốt toán"

Khi con nói "Con dốt toán", đừng vội cãi "con không dốt đâu", vì con sẽ nghĩ bố mẹ chỉ an ủi. Thay vào đó, nói vào điều cụ thể: "Con đang thấy phân số khó. Phép nhân con làm chắc mà. Khó một phần không có nghĩa là dốt cả môn."

Khi con điểm kém bài kiểm tra toán, mẹ nói: "Mẹ không hỏi điểm, mẹ muốn xem câu nào con thấy khó để tối nay mình xem lại một câu thôi." Một câu thôi, không phải cả bài. Như vậy con không thấy bài kiểm tra là bản án.

Khi con làm được một bài khó, bố khen cách làm: "Lúc đầu con bí, rồi con vẽ hình ra thì thấy. Lần sau bí con cứ vẽ ra nhé." Lời khen chỉ ra hành động giúp con biết mình có thể lặp lại, khác với "con giỏi quá" chỉ khen kết quả.

Cha mẹ nên bỏ hẳn câu "mẹ ngày xưa cũng dốt toán", dù nói để con đỡ buồn. Nó dạy con rằng giỏi toán là bẩm sinh, không cố được. Có thể thay bằng: "Ngày xưa mẹ cũng thấy phân số khó, phải làm đi làm lại mới hiểu."

Với ông bà hay hỏi điểm toán của cháu, bố mẹ nhờ trước: "Bà hỏi cháu hôm nay học được gì ở môn toán thay vì hỏi được mấy điểm, bà nhé." Ông bà hỏi như vậy vài lần, cháu sẽ quen kể về bài học thay vì né câu hỏi.

Khi con không chịu ngồi vào bàn, đừng biến chuyện đó thành cuộc giằng co. Mẹ nói: "Hôm nay mình làm hai bài thôi, bài thứ nhất con chọn." Cho con quyền chọn một phần nhỏ giúp con thấy mình không bị ép, và bắt đầu được là đã vượt qua phần khó nhất của buổi tối.

Hay làm và thử làm

Hầu hết những việc dưới đây đến từ lo lắng của chính cha mẹ khi thấy con tụt môn toán:

Hay làmVì sao phản tác dụngThử làm
Đăng ký thêm lớp toán ngayThêm giờ ngồi với thứ con sợ khi chưa biết con hổng ở đâuTìm chỗ con kẹt trước, trao đổi với cô, rồi mới quyết
Cho làm thêm nhiều bài khó cho quenThêm thất bại, nỗi sợ sâu hơnBài dễ trước, mỗi buổi chỉ một bước mới
So với anh chị hay con nhà bạnCon kết luận mình kém, thôi cốSo con với chính con tuần trước
Ngồi kèm và thở dài khi con saiCon đọc nét mặt bố mẹ, càng lo càng saiNgồi cạnh nhưng làm việc của mình, con cần mới hỏi
Giảng dài khi con bíCon đã căng, nghe giảng dài càng rốiHỏi một câu gợi, chờ, rồi hỏi tiếp

Cũng không cần mua thêm sách luyện toán hay thay đổi cả lịch học của con. Nỗi sợ toán thường gỡ bằng những buổi ngắn, đều đặn, có cảm giác làm được, hơn là bằng khối lượng bài.

Sau hai đến bốn tuần: dấu hiệu nhẹ dần và khi nào cần hỗ trợ thêm

Dấu hiệu tốt thường nhỏ: con mở vở toán mà không dùng dằng như trước, con xoá vở ít hơn, con tự hỏi "mẹ ơi, câu này con làm thế này có được không" thay vì im lặng. Con có thể vẫn thấy toán khó, nhưng con không còn nói "con dốt toán". Điểm số có thể chậm thay đổi; đừng dùng điểm để đo những tuần này.

Nên nhắn giáo viên dạy toán sớm, ngay sau tuần quan sát, để cô biết nhà mình đang làm gì và cho lời khuyên. Câu nhắn mẫu: "Dạ cô ơi, ở nhà con có vẻ lo lắng mỗi khi học toán, nhất là phần phân số. Nhà mình đang cho con làm lại từ phần dễ. Trên lớp cô thấy con thế nào, nhà mình nên chú ý thêm gì ạ?" Giáo viên thấy con trong nhiều tình huống mà cha mẹ không thấy.

Nếu nỗi sợ đi kèm những dấu hiệu kéo dài như mất ngủ, đau bụng nhiều lần trước giờ đi học, không muốn đến trường, buồn bã rõ rệt, hoặc con gặp khó khăn kéo dài với cả việc đọc số và nhớ số dù đã luyện, hãy nói với giáo viên chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá. Cha mẹ không cần tự chẩn đoán, chỉ cần không để con một mình với nỗi sợ quá lâu.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao con sợ học toán dù các môn khác vẫn ổn?

Thường vì con có một lỗ hổng kiến thức từ lớp dưới, đã thất bại nhiều lần ở một kiểu bài, hoặc bị thúc nhanh và bị so sánh khi học toán. Tìm ra chỗ con kẹt cụ thể giúp nỗi sợ to và mơ hồ trở thành một việc nhỏ gỡ được.

Con nói con dốt toán thì cha mẹ nên trả lời thế nào?

Đừng chỉ cãi lại là con không dốt. Hãy nói vào điều cụ thể, như con đang thấy phân số khó nhưng phép nhân con làm chắc. Khó một phần không có nghĩa là kém cả môn, và phần khó thì luyện được.

Con sợ toán có nên cho đi học thêm ngay không?

Chưa nên vội. Thêm giờ ngồi với thứ con sợ khi chưa biết con hổng ở đâu có thể làm nỗi sợ sâu hơn. Dành một tuần tìm chỗ con kẹt, trao đổi với giáo viên dạy toán, rồi mới quyết định có cần thêm hỗ trợ không.

Lấp lỗ hổng toán của lớp dưới thế nào cho con không thấy xấu hổ?

Nói rõ với con là làm lại phần cũ để mẹ biết bắt đầu từ đâu, không phải vì con kém. Đưa toán ra đời sống như tính tiền, cân đồ ở tiệm, và luôn kết thúc buổi học bằng một bài con làm đúng.

Khi nào nỗi sợ toán của con cần gặp chuyên gia?

Khi nỗi sợ kéo dài kèm mất ngủ, đau bụng nhiều lần trước giờ đi học, không muốn đến trường hoặc buồn bã rõ rệt. Hãy nói với giáo viên chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá.

Cha mẹ ngày xưa học kém toán có nên kể với con không?

Có thể kể, nhưng nên kể về việc đã cố gắng thế nào, như phải làm đi làm lại mới hiểu. Tránh câu "mẹ cũng dốt toán" vì nó dạy con rằng giỏi toán là bẩm sinh và con không cần cố gắng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138