DayThat.comDạy Thật
Nói chuyện với giáo viên và nhà trường

Báo cô chủ nhiệm khi con bị bạn bắt nạt: an toàn trước, kể đúng việc, theo dõi sau

Con bị bạn chặn đường, giấu đồ, chê bai hay đánh: giữ con an toàn trước, ghi lại sự việc, báo cô chủ nhiệm đúng cách, khi nào lên ban giám hiệu, khi nào gọi 113, 111.

Wide shot of a school reception room with plastic chairs and a water dispenser, a Vietnamese mother in a fuchsia top sits close beside her quiet seventh grade daughter

Khi con bị bạn bắt nạt, việc đầu tiên là giữ con an toàn: nếu con bị đánh, bị thương hay bị đe doạ, gọi ngay cho cô chủ nhiệm hoặc nhà trường trong ngày, nguy hiểm thì gọi 113, cần tư vấn bảo vệ trẻ em thì gọi Tổng đài 111. Với những chuyện chưa nguy hiểm tức thì, nghe con kể, ghi lại từng việc có ngày giờ, rồi báo cô chủ nhiệm riêng, nhờ cô cùng xử lý; không tự đi tìm đứa trẻ kia hay phụ huynh bên kia.

Bắt nạt ở trường không chỉ là đánh nhau. Đó có thể là bị giấu cặp mỗi ngày, bị gọi bằng biệt danh chế giễu, bị cả nhóm không cho chơi cùng, bị chặn ở cổng xin tiền, hay bị trêu trong nhóm nhắn tin của lớp. Điểm chung là lặp đi lặp lại và con không tự thoát ra được. Bài này nói từ lúc con kể, tới khi nói với nhà trường, và theo dõi những tuần sau.

Những dấu hiệu nhỏ trước khi con kể

Nhiều con không kể ngay, vì xấu hổ, sợ bị bảo là mách lẻo, hay sợ bố mẹ làm to chuyện. Những điều dưới đây không chứng minh con bị bắt nạt, nhưng đáng để mở một cuộc nói chuyện:

  • Con đột nhiên hay đau bụng, đau đầu vào buổi sáng ngày đi học, khỏi hẳn vào cuối tuần.
  • Đồ dùng hay mất, sách vở rách, áo bẩn bất thường, con giải thích lúng túng.
  • Con xin thêm tiền ăn sáng, hoặc về nhà đói dù đã có tiền.
  • Con không còn nhắc tên bạn thân, không muốn đi sinh nhật lớp, không muốn tham gia hoạt động ngoài giờ.
  • Con giật mình khi điện thoại có tin, tắt màn hình khi người lớn đi ngang.
  • Con muốn được đón sớm, hay xin đổi đường đi, xin đổi chỗ ngồi mà không nói lý do.

Khi thấy hai ba dấu hiệu cùng lúc, chọn lúc yên, như trên xe đi về hay lúc rửa bát cùng nhau, hỏi gợi mở: "Dạo này mẹ thấy con hay mệt buổi sáng. Ở lớp có chuyện gì làm con khó chịu không?" Ngồi cạnh nhau thay vì đối diện giúp con dễ nói hơn. Con chưa nói thì để ngỏ: "Lúc nào con muốn kể thì mẹ luôn nghe, mẹ hứa không mắng con."

Tối con kể: những câu nên nói và không nên nói

Tin con trước. Câu đầu tiên là "Mẹ tin con. Con kể cho mẹ là đúng." Đừng hỏi ngay "Thế con đã làm gì bạn?"; câu đó khiến con nghĩ mình bị nghi ngờ và sẽ không kể nữa.

Nói rõ đây không phải lỗi của con. "Không ai đáng bị đối xử như vậy, dù con có làm gì đi nữa." Trẻ bị bắt nạt lâu ngày thường tự trách mình, nghĩ do mình béo, do mình nói ngọng, do nhà mình nghèo.

Hỏi sự việc, để sau ghi lại. "Chuyện này bắt đầu từ bao giờ? Ở đâu, giờ ra chơi hay lúc tan học? Có bạn nào thấy không? Có ai nói gì với cô chưa?" Hỏi chậm, không dồn. Nếu con mệt, để hôm sau hỏi tiếp.

Không dạy con đánh trả. Câu "Lần sau nó đánh thì đánh lại" nghe mạnh mẽ nhưng đẩy con vào nguy hiểm, và con có thể bị xử lý như người gây chuyện. Dạy con thay vào đó: tránh xa, đi về phía người lớn, nói to "Dừng lại", rồi báo cô.

Hứa điều làm được. "Mai bố sẽ nói chuyện với cô chủ nhiệm. Bố sẽ cho con biết bố nói gì." Đừng hứa giữ bí mật hoàn toàn; con cần biết người lớn sẽ hành động để bảo vệ con, nhưng con luôn được biết trước.

Báo cô chủ nhiệm: từng bước trong tuần đầu

Với chuyện chưa nguy hiểm tức thì, làm theo thứ tự này. Với chuyện nguy hiểm, bỏ qua mọi bước chờ đợi và gọi ngay.

  1. Tối đó ghi lại những gì con kể, theo ngày: việc gì, ở đâu, ai liên quan, ai chứng kiến. Chụp ảnh vết thương nếu có, đồ bị hỏng, tin nhắn trên điện thoại. Không sửa, không xoá gì.
  2. Sáng hôm sau, gọi điện hoặc nhắn riêng cô chủ nhiệm, xin gặp trong ngày hoặc hôm sau: "Dạ em chào cô, em là mẹ bé G lớp 7B. Cháu kể với em là mấy tuần nay bị một nhóm bạn trong lớp giấu đồ và chặn ở cầu thang. Em muốn xin gặp cô sớm để cùng tìm cách, cô tiện giờ nào ạ?"
  3. Đến buổi gặp với bản ghi chép, kể sự việc theo thứ tự, không dùng lời lẽ nặng về đứa trẻ kia. Hỏi cô: "Cô đã thấy chuyện này chưa ạ? Nhà trường sẽ làm gì tiếp, và ở nhà em nên làm gì?"
  4. Cùng cô thống nhất những việc cụ thể trong tuần: ai để mắt tới con ở giờ ra chơi, con nên tìm ai khi bị chặn, cô sẽ trao đổi với các bạn liên quan và gia đình các bạn ra sao theo cách của nhà trường.
  5. Hẹn mốc cập nhật, thường sau một tuần. Nhắn lại cô đúng mốc, kể cả khi mọi thứ đã yên.

Đừng tự đến nhà hay chặn đứa trẻ kia ở cổng trường để nói chuyện, cũng đừng nhắn trực tiếp cho phụ huynh bên kia lúc đang giận. Những cuộc đối đầu giữa người lớn với trẻ con, hay giữa hai gia đình, thường làm chuyện căng hơn và con bạn là người chịu hậu quả ở lớp ngày hôm sau. Để nhà trường đứng giữa là cách an toàn cho cả hai đứa trẻ.

Những việc hay làm vì thương con, và việc thử làm

Khi con mình bị tổn thương, người lớn rất dễ phản ứng mạnh. Bảng dưới không trách ai, chỉ đặt hai cách cạnh nhau:

Hay làmThử làm
Đăng chuyện lên mạng xã hội, kèm ảnh đứa trẻ kia.Giữ bằng chứng riêng, báo nhà trường. Đăng lên mạng làm lộ cả con mình và có thể vi phạm quyền của trẻ khác.
Kể trong nhóm lớp để tìm đồng minh.Nói riêng với cô chủ nhiệm. Nhóm lớp có cả phụ huynh bên kia.
Cho con nghỉ học vô thời hạn để tránh.Nghỉ vài ngày nếu con quá sợ, đồng thời cùng nhà trường làm cho lớp an toàn để con đi học lại.
Bảo con "lờ đi, kệ nó".Dạy con tránh xa, tìm người lớn, và kể lại mỗi lần chuyện lặp lại.
Trách cô "sao không biết gì".Cô không nhìn thấy mọi góc sân trường. Báo cô để cô có thêm đôi mắt.

Nếu bắt nạt xảy ra trên điện thoại, như bị đưa ảnh chế giễu vào nhóm, chụp màn hình có ngày giờ, không trả lời, chặn người gửi, và báo cô chủ nhiệm cùng lúc với báo nhà trường. Đừng tịch thu điện thoại của con như một hình phạt; con sẽ thôi kể vì sợ mất máy.

Con nhỏ và con lớn cần được che chở khác nhau

Con lớp 1, lớp 2 thường kể rất thật nhưng lộn xộn: "Bạn ấy xô con ở chỗ rửa tay, rồi bạn ấy bảo con là đồ hôi." Con chưa phân biệt được một lần va chạm với chuyện lặp lại hằng ngày. Với con nhỏ, cha mẹ nên báo cô sớm, ngay khi con kể lần thứ hai, và nhờ cô để mắt. Dạy con một câu ngắn để dùng ngay: "Bạn đừng làm thế, tớ đi nói với cô." Tập vài lần ở nhà như trò chơi, để lúc cần con nói được thành tiếng.

Con lớp 6 tới lớp 9 thì ngược lại: kể rất ít, giấu rất kỹ, sợ nhất là bị bạn bè gọi là mách lẻo. Bắt nạt ở tuổi này hay ở dạng cô lập, tin đồn, nhóm nhắn tin. Với con lớn, hỏi con muốn bố mẹ làm gì trước khi báo cô, và cùng con chọn cách: bố mẹ nhắn cô riêng, hay con tự gặp cô, hay cả hai. Hứa với con rằng cô sẽ xử lý kín đáo, và đề nghị cô đúng như vậy khi gặp.

Dù con ở tuổi nào, nếu có thương tích, đe doạ, ép tiền, hay chuyện liên quan tới cơ thể con, cha mẹ báo nhà trường ngay mà không chờ con đồng ý. Giải thích cho con: "Chuyện này nguy hiểm nên bố mẹ phải báo. Bố mẹ sẽ kể con nghe từng bước bố mẹ làm."

Khi nào lên ban giám hiệu, khi nào gọi 113, 111

Nếu sau một hai tuần chuyện vẫn tiếp diễn, hoặc cô chủ nhiệm đã cố gắng mà không đủ thẩm quyền xử lý, xin gặp ban giám hiệu. Nhắn hoặc gọi văn phòng nhà trường xin lịch, mang theo bản ghi chép và nói rõ đã trao đổi với cô chủ nhiệm những gì. Giọng vẫn là cùng tìm cách bảo vệ con, không phải đi tố cáo cô.

Nếu đã làm việc với nhà trường mà vẫn không được giải quyết, phụ huynh có thể gửi phản ánh bằng văn bản tới Sở GD&ĐT của tỉnh, thành phố, hoặc UBND xã, phường nơi trường đóng, theo quy định hiện hành. Hỏi nhà trường hoặc xem thông tin công khai của Sở để biết cách gửi.

Bất cứ lúc nào con bị đánh gây thương tích, bị đe doạ bằng hung khí, bị ép đưa tiền, hay bạn thấy con đang gặp nguy hiểm, gọi 113 ngay, và đưa con đi khám nếu bị thương, gọi 115 khi cần cấp cứu. Khi cần tư vấn về việc bảo vệ con, hay không biết bắt đầu từ đâu, gọi Tổng đài 111, đường dây quốc gia bảo vệ trẻ em, miễn phí.

Theo dõi hai, bốn tuần sau

Chuyện chưa kết thúc khi cô đã nói chuyện với các bạn. Mỗi tối trong vài tuần, hỏi con một câu nhẹ, không gặng: "Hôm nay giờ ra chơi con chơi với ai?" Câu hỏi về điều tốt giúp con kể dễ hơn câu "Hôm nay nó còn bắt nạt con không?". Để ý xem con ngủ lại bình thường chưa, sáng đi học có còn đau bụng không, con có nhắc lại bạn bè không.

Nhắn cô theo mốc đã hẹn, kể cả khi mọi thứ ổn: "Dạ em báo cô, tuần này cháu về vui hơn, không còn bị chặn ở cầu thang. Em cảm ơn cô ạ." Nếu chuyện tái diễn, báo ngay, không chờ tới mốc.

Giúp con dựng lại chỗ đứng trong lớp: mời một bạn hiền về nhà chơi, cho con tham gia một câu lạc bộ có bạn cùng sở thích. Nếu con vẫn buồn bã kéo dài, sợ đến trường, mất ngủ, hay nói những câu làm bạn lo, hãy đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý, và báo cô chủ nhiệm để nhà trường cùng hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Con bị bạn bắt nạt có nên gọi điện cho phụ huynh bên kia không?

Không nên tự liên lạc khi đang giận. Báo cô chủ nhiệm để nhà trường làm việc với cả hai gia đình theo cách của trường. Nếu nhà trường mời hai bên cùng gặp, đi với tâm thế để hai đứa trẻ cùng an toàn, không phải để thắng thua.

Có nên dạy con đánh lại khi bị bắt nạt không?

Không nên, vì đánh lại có thể làm con bị thương nặng hơn và con có thể bị xử lý như người gây chuyện. Dạy con tránh xa, nói to "dừng lại", đi về phía người lớn và kể lại ngay. Kỹ năng tự vệ chỉ là để thoát, không phải để trả đũa.

Tổng đài 111 dùng khi nào?

Tổng đài 111 là đường dây quốc gia bảo vệ trẻ em, gọi miễn phí, dùng khi cần tư vấn hoặc báo tin trẻ bị xâm hại, bạo lực, bắt nạt. Khi con đang gặp nguy hiểm tức thì, gọi 113 trước.

Cô chủ nhiệm bảo chỉ là trẻ con trêu nhau thì sao?

Đưa cho cô bản ghi chép với ngày giờ cụ thể để cô thấy chuyện lặp lại nhiều lần và ảnh hưởng tới con. Nói rõ con đang sợ đến trường. Nếu sau đó chuyện vẫn tiếp diễn, xin gặp ban giám hiệu, giọng bình tĩnh, mang theo ghi chép.

Con bị bắt nạt trong nhóm nhắn tin của lớp thì làm gì?

Chụp màn hình có ngày giờ, không cho con trả lời, chặn người gửi nếu cần và báo cô chủ nhiệm. Không đăng lại ảnh chụp lên mạng. Dặn con luôn kể khi nhận được tin làm con khó chịu, và hứa không tịch thu điện thoại vì con kể.

Có nên chuyển trường cho con khi bị bắt nạt không?

Chuyển trường chỉ nên cân nhắc khi đã làm việc với nhà trường mà con vẫn không an toàn, hoặc con quá sợ để quay lại. Trước khi quyết, hỏi ý con và trao đổi với ban giám hiệu. Chuyển trường không thay được việc giúp con hồi phục tinh thần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138