DayThat.comDạy Thật
Chương trình giáo dục phổ thông mới cho phụ huynh

Cha mẹ học chương trình cũ kèm con chương trình mới: từ người giảng sang người hỏi

Cách cha mẹ học ngày xưa khác cách con học bây giờ. Khi nào nên giảng, khi nào nên hỏi, nói gì khi mình dạy khác cô, và ông bà kèm cháu thế nào.

Two siblings and their mother in a rose blouse sitting on a living room floor at night, covering new school books with plain brown paper, warm lamp light, viewed from slightly above

Cha mẹ học theo chương trình cũ vẫn kèm được con học chương trình mới, nếu đổi vai từ người giảng bài sang người hỏi để con tự nói ra cách mình hiểu. Phần cách làm cụ thể như trình bày bài toán, viết một đoạn văn hay ghi một thí nghiệm thì để con theo đúng cách cô dạy trên lớp; cha mẹ giảng theo cách của mình chỉ khi con đã hiểu cách của cô và tò mò muốn biết thêm. Câu hỏi mở, sự bình thản khi mình không biết, và việc liên lạc gọn với giáo viên quan trọng hơn việc cha mẹ giỏi kiến thức.

Tình huống giả định ở nhà chị T: tối cuối tuần, cả nhà ngồi dưới sàn phòng khách bọc sách mới cho hai con, một đứa lớp 4, một đứa lớp 7. Bé lớp 4 lật cuốn Tiếng Việt, chỉ vào một bài tập viết đoạn văn rồi bảo: "Mẹ dạy con kiểu khác cô, cô gạch rồi." Bé lớp 7 than môn Khoa học tự nhiên bố giảng toàn từ ngày xưa, con nghe không khớp. Bài này nói về chuyện rất phổ biến đó: cha mẹ kèm theo trí nhớ của mình, con học theo cách mới, và cả hai bên đều thấy mình đúng.

Tối bọc sách ở nhà chị T

Bọc sách đầu năm là việc nhiều nhà vẫn làm. Giấy bọc trơn, kéo, băng dính, hai đứa trẻ tranh nhau cuốn sách mới. Chị T tranh thủ lật xem từng cuốn, và càng xem càng thấy lạ. Sách có nhiều hình, ít chữ hơn chị nhớ; câu hỏi cuối bài hay bắt đầu bằng "em hãy chia sẻ", "em thử", "em có đồng ý không". Chị nhớ lại mình hồi lớp 4, tối nào cũng học thuộc dàn ý, viết theo mẫu mở bài, thân bài, kết bài.

Tuần trước, chị đã dạy con viết đoạn văn tả cây bàng theo đúng cách mình được dạy: câu mở đầu giới thiệu, ba câu tả từ gốc lên ngọn, câu kết bày tỏ tình cảm. Con viết đúng mẫu, chữ đẹp, nhưng cô ghi nhận xét: "Em hãy kể điều em thật sự thấy ở cây bàng trường mình." Chị hơi chạnh lòng. Thật ra cô không chê cách chị dạy; cô đang tập cho con quan sát và nói bằng mắt mình, điều mà dàn ý có sẵn dễ làm con bỏ qua.

Câu chuyện này không có ai sai. Cách chị học ngày xưa giúp chị viết mạch lạc; cách con học bây giờ muốn con viết thật. Vấn đề chỉ nảy sinh khi hai cách đặt chồng lên nhau trong cùng một bài tập, và con kẹt ở giữa.

Vì sao cách dạy của cha mẹ hay "lệch" với cô

Cha mẹ nhớ đáp án, cô dạy đường đi. Ngày trước, nhiều bài cần ra đúng kết quả là đủ. Bây giờ cô quan tâm con đi tới kết quả bằng cách nào, có giải thích được không. Cha mẹ đưa đường tắt, con ra đáp số đúng mà bỏ qua bước cô đang tập.

Thứ tự kiến thức đã khác. Có những thứ ngày xưa học muộn, nay học sớm hơn, và ngược lại. Có thứ được dạy qua trò chơi, hình ảnh trước khi có định nghĩa. Cha mẹ nhảy thẳng tới định nghĩa làm con hụt bước trung gian.

Từ ngữ đã khác. Cùng một ý mà sách mới gọi tên khác, hoặc một môn gộp nhiều phần ngày trước tách riêng. Con nghe cha mẹ dùng từ cũ, tưởng là hai thứ khác nhau.

Cha mẹ sốt ruột, cô có thời gian. Ở nhà, ai cũng muốn con làm xong bài trước giờ ngủ. Trên lớp, cô có cả tuần để con đi chậm qua một kỹ năng. Giảng nhanh cho xong bài là cách dễ làm hỏng nhịp đó nhất.

Đổi vai trong ba tuần

Không cần đổi hết trong một tối. Ba tuần dưới đây giúp cả nhà quen dần, mỗi tối chỉ thêm một thói quen nhỏ.

  1. Tuần 1, trước khi giảng gì: hỏi con cô dạy cách nào. "Cô làm mẫu thế nào, con làm lại cho mẹ xem." Nếu con nhớ, để con làm theo cách cô, cha mẹ chỉ nhìn.
  2. Tuần 1, khi con bí: thay vì giảng, hỏi một câu gợi. "Đề bài hỏi gì? Con đã biết gì rồi?" Chờ ít nhất nửa phút trước khi gợi tiếp. Nhiều trẻ chỉ cần chừng ấy là tự nghĩ ra.
  3. Tuần 2: chọn một bài con làm đúng, nhờ con giảng lại cho cha mẹ như cô giáo. Cha mẹ được phép hỏi "vì sao" ở mỗi bước. Đây là lúc cha mẹ học cách mới từ chính con.
  4. Tuần 2, nếu con vẫn bí sau hai câu gợi: đánh dấu bài, viết một dòng nhỏ vào vở cho con hỏi cô hôm sau. Không làm hộ, không giảng theo cách cũ cho kịp giờ.
  5. Tuần 3: khi con đã làm thạo theo cách của cô, cha mẹ có thể kể cách mình học ngày xưa như một chuyện thú vị: "Ngày xưa mẹ làm kiểu này, con thấy giống hay khác cách của cô?" Con được so sánh hai cách khi đã vững một cách thì không còn rối.

Nếu con cáu, bảo "mẹ không biết thì đừng hỏi", hãy lùi lại một buổi. Hôm sau thử đổi chỗ ngồi, ngồi cạnh chứ không đối diện, hoặc hỏi trong lúc đang làm việc khác như nấu cơm. Bớt cảm giác bị kiểm tra là con kể nhiều hơn.

Với con lớn ở THCS, đổi vai còn dễ hơn vì con thích được làm người biết. Bé lớp 7 nhà chị T, sau hai tuần giảng lại bài Khoa học tự nhiên cho bố, bắt đầu tự sửa bố mỗi khi bố dùng từ cũ: "Không phải bố ơi, bây giờ gọi là thế này." Bố cười nhận sai. Cái giá của việc nhận sai trước con rất nhỏ, còn cái con nhận được là cảm giác mình đã hiểu bài đủ để dạy người lớn.

Câu nói mẫu khi mình dạy khác cô

Những câu dưới đây giữ được hai điều: con tin cô, và con vẫn thấy cha mẹ là người đáng hỏi.

  • Mẹ, khi con bảo mẹ dạy sai: "Có thể cách của mẹ cũ rồi. Con dạy mẹ cách cô dạy đi, mẹ muốn học."
  • Bố, khi không chắc: "Bố học cái này khác. Mình làm theo cách cô, chỗ nào chưa hiểu con ghi lại hỏi cô nhé."
  • Bà, khi kèm cháu: "Bà không biết sách mới, nhưng bà nghe được. Cháu đọc to cho bà nghe, chỗ nào cháu thấy hay?"
  • Mẹ nhắn cô: "Thưa cô, ở nhà em hướng dẫn con viết đoạn văn theo dàn ý cũ nên con bị lẫn. Cô cho em hỏi ở nhà nên nhắc con điều gì ạ?"
  • Có khi con nói: "Cô bảo không cần viết mở bài như mẹ dạy." Mẹ đáp: "Vậy cô muốn con bắt đầu bằng gì? Con thử nhé, mẹ đọc sau."
  • Bố với con lớn: "Con giảng lại cho bố như giảng cho em con xem, rồi bố kể con nghe ngày xưa bố học kiểu gì."

Câu nhắn cô nên gửi một lần, gọn, nói rõ mình đã làm gì ở nhà. Không cần xin lỗi dài, cũng không cần giải thích vì sao mình học kiểu cũ; cô cần biết để giúp con khớp lại.

Hay làm và thử làm

Mấy thói quen dưới đây rất tự nhiên với người học chương trình cũ, nhưng dễ làm con kẹt giữa hai cách.

Hay làmVì sao không giúpThử làm
Giảng ngay cách mình biết khi con bíCon có hai cách chưa vững, rối cả haiHỏi con cô dạy cách nào trước
Đưa dàn ý, bài mẫu cho con chépCon mất phần tự quan sát, tự nghĩHỏi con thấy gì, để con nói trước khi viết
Nói "ngày xưa mẹ học dễ hiểu hơn"Con nghi cách cô dạy, ngại học trên lớpNói "mẹ cũng đang học cách mới"
Tìm lời giải trên mạng rồi giảng lạiLời giải có thể theo cách khác, sách khácGhi lại câu hỏi để con hỏi cô
Ông bà, bố mẹ mỗi người dạy một kiểuCon không biết nghe aiCả nhà thống nhất: theo cách cô trước

Điều không cần làm: cha mẹ đi học thêm khoá về chương trình mới, hay mua sách hướng dẫn phụ huynh dày cộp. Con là người dạy cách mới tốt nhất, và việc con giảng lại cho cha mẹ cũng chính là cách con học sâu nhất.

Ông bà kèm cháu: một vài điều riêng

Nhiều nhà, ông bà là người ngồi cạnh cháu buổi chiều. Ông bà thường kèm rất kỹ, nhưng cách học ngày xưa của ông bà còn xa cách bây giờ hơn cả của cha mẹ. Ông có thể dạy cháu tính nhẩm rất nhanh, bà có thể bắt cháu đọc lại cho tới khi thuộc lòng. Những việc đó không sai, nhưng có khi lệch với điều cô đang tập cho cháu.

Cha mẹ nên nói chuyện với ông bà một lần, nhẹ nhàng, không phải để "dạy lại" ông bà mà để chia việc. Ông bà nhận phần nghe cháu đọc, hỏi cháu kể chuyện, nhắc giờ giấc, giữ không khí bình thản; phần cách làm bài theo kiểu mới để bố mẹ và cô lo. Một câu chị T dùng với bà nội: "Mẹ cứ hỏi cháu kể bài cho mẹ nghe, cách làm thì để con với cô lo. Cháu thích được bà nghe lắm."

Ông bà còn có một thứ quý mà sách mới cần: chuyện đời thật. Một bài về nghề, về địa phương, về ngày xưa sẽ sống động hơn nhiều khi cháu được nghe chính ông bà kể.

Sau ba, bốn tuần: dấu hiệu nhà mình đã khớp

Dấu hiệu tốt là con không còn than "mẹ dạy khác cô", con chủ động giảng lại bài cho cha mẹ, và vở có ít chỗ cô ghi chú vì làm sai cách. Cha mẹ cũng sẽ nhận ra mình bớt giảng, bớt sốt ruột, và giờ học buổi tối ngắn hơn. Một dấu hiệu nhỏ đáng giá: con hỏi lại cha mẹ "ngày xưa bố học thế nào", vì tò mò chứ không phải vì cần.

Nếu con vẫn thường xuyên bí cùng một dạng bài dù đã làm theo cách cô, hoặc con mất tự tin, nói "con không làm được đâu" với nhiều môn, hãy xin gặp hoặc nhắn giáo viên chủ nhiệm để cùng nhìn lại. Nếu con có dấu hiệu khó khăn kéo dài như đọc rất chậm so với khả năng, khó tập trung ở mọi việc, nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia đánh giá thay vì cố kèm thêm.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ học chương trình cũ có kèm con học chương trình mới được không?

Được, nếu cha mẹ chủ yếu hỏi để con tự nói ra cách hiểu, còn cách làm cụ thể thì để con theo cách cô dạy. Kiến thức chưa chắc thì ghi lại cho con hỏi cô.

Con nói mẹ dạy khác cô thì nên làm gì?

Đừng tranh luận ai đúng. Nhờ con làm lại theo cách cô dạy, cha mẹ học theo. Nếu cả hai đều không chắc, nhắn cô một tin ngắn để hỏi nên nhắc con điều gì.

Có nên dạy con cách giải nhanh mà mình biết không?

Chỉ nên kể khi con đã làm thạo cách của cô, như một cách khác để so sánh. Dạy sớm khiến con bỏ qua bước cô đang tập và dễ rối cả hai cách.

Ông bà kèm cháu theo kiểu cũ thì có sao không?

Không sao nếu cả nhà chia việc rõ. Ông bà lo phần nghe cháu đọc, hỏi cháu kể chuyện, nhắc giờ giấc; phần cách làm bài theo kiểu mới để bố mẹ và cô lo.

Phụ huynh có cần học khoá về chương trình mới không?

Phần lớn không cần. Đọc thông báo của trường, hỏi giáo viên khi cần và để con giảng lại bài cho mình thường là đủ để kèm con ở nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138