DayThat.comDạy Thật
Học thuộc mà không hiểu, học vẹt và chán học

Con ngồi vào bàn mà không học: đọc đúng chuyện gì đang xảy ra trong hai tiếng đó

Con ngồi bàn học hai tiếng mà trang vở gần như trống: cách nhìn ra con đang kẹt, đang trốn hay đang mệt, rồi chia buổi học thành những đoạn ngắn có điểm dừng.

Quiet corner of a public library reading room, a Vietnamese girl in an ivory blouse gazing out the window over an open book with blank pages, soft midday light

Con ngồi vào bàn mà không học thường không phải vì con không muốn học, mà vì con đang kẹt ở một chỗ không biết bắt đầu, đang né một việc thấy quá to, hoặc đang quá mệt để tập trung. Việc cần làm là ngồi cạnh con vài buổi để nhìn ra con dừng ở đâu, rồi chia buổi học thành những đoạn ngắn có việc rõ ràng và có điểm dừng. Ngồi lâu không bằng ngồi có việc.

Tình huống giả định: H lớp 7, cuối tuần xin mẹ cho ra thư viện gần nhà học cho yên tĩnh. Mẹ ghé đón lúc trưa, thấy con ngồi ở góc phòng đọc cạnh cửa sổ, quyển sách mở đúng trang lúc mẹ đưa con đến, vở có một dòng tiêu đề. Hai tiếng trôi qua. H nói thật: "Con có học mà, con đang nghĩ." Bài dưới đây giúp đọc ra con đang nghĩ gì trong hai tiếng đó và giúp con thế nào.

Ba kiểu ngồi mà không học

Nhìn từ ngoài, cả ba kiểu dưới đây giống nhau: con ngồi đó, trang vở ít chữ. Nhưng mỗi kiểu cần cách giúp khác hẳn, nên nên quan sát vài buổi trước khi làm gì.

KiểuCha mẹ thấyBên trong con thường là
KẹtCon nhìn đề rất lâu, viết rồi tẩy, tẩy vở ba lần trước khi viết chữ đầuKhông biết bắt đầu từ đâu, sợ viết sai
NéCon làm những việc lặt vặt: gọt bút, sắp sách, kẻ lề thật đẹp, đi uống nướcViệc trước mặt trông quá to hoặc quá khó, con trì hoãn
MệtCon nhìn ra cửa sổ, mắt lờ đờ, đọc một câu nhiều lầnThiếu ngủ, đói, hoặc đã học quá lâu trong ngày
Lẫn cả baLúc đầu né, sau kẹt, cuối buổi mệtBuổi học quá dài, không có điểm dừng nào ở giữa

Cũng có khi con ngồi mà không học vì điện thoại nằm trên bàn, úp màn hình xuống nhưng vẫn rung. Chỉ một tiếng rung là đủ kéo con ra khỏi bài vài phút, và mỗi lần quay lại con lại phải bắt đầu lại từ đầu. Ở thư viện thì yên tĩnh hơn ở nhà, nhưng nếu điện thoại vẫn trong túi áo thì yên tĩnh cũng không giúp nhiều.

Ngồi cạnh con một buổi để nhìn

Trước khi sửa, hãy dành một buổi chỉ để nhìn. Mang theo một cuốn sách của mình, ngồi bàn bên cạnh trong thư viện hoặc góc phòng ở nhà, không nhìn chằm chằm, không nhắc. Ghi nhẩm vài thứ: con mở môn nào trước, con dừng lâu ở đâu, con làm gì khi dừng, bao lâu thì con bắt đầu nhìn ra ngoài.

Khi mẹ H ngồi cạnh một buổi sáng thứ Bảy, mẹ thấy một chuyện bất ngờ. H không lười; H mở sách Ngữ văn, đọc đề bài viết đoạn văn, rồi ngồi nhìn đề mười lăm phút. Sau đó con lật sang Toán, làm được hai bài rất nhanh, rồi quay lại Ngữ văn, lại nhìn đề. Cả buổi con không làm được đoạn văn vì không biết câu mở đầu nên viết gì, và mọi thứ khác bị kéo chậm theo.

Sau buổi đó, hỏi con một câu, đừng phán: "Mẹ thấy con quay lại bài văn mấy lần. Chỗ nào làm con khó bắt đầu thế?" Câu hỏi dựa trên điều mẹ đã thấy, không dựa trên điều mẹ đoán, nên con dễ trả lời thật. H nói: "Con không biết viết câu đầu thế nào cho hay." Thế là đã biết chỗ kẹt.

Nếu không có thời gian ngồi cả buổi, có thể nhờ con tự quan sát chính mình một tối: mỗi lần con nhận ra mình đang không làm bài thì đánh một dấu nhỏ bên lề giấy nháp, ghi một chữ vì sao, "kẹt", "mệt" hay "chán". Cuối buổi hai mẹ con nhìn tờ giấy cùng nhau. Trẻ lớp 7 thường thấy trò này thú vị, và con tự đọc ra được kiểu của mình.

Chia buổi học thành những đoạn có điểm dừng

Khi đã biết con kẹt hay né hay mệt, cách giúp chung là làm buổi học nhỏ lại và rõ ràng hơn. Có thể làm cùng con từ buổi tới:

  1. Trước khi ngồi vào bàn, con viết ra một tờ giấy nhỏ những việc cụ thể sẽ làm, mỗi việc một dòng: "làm bài 3 và 4 Toán", "đọc bài Lịch sử, viết ba ý chính". Không viết "học Toán" hay "ôn bài" vì không biết khi nào là xong.
  2. Mỗi đoạn học khoảng hai mươi lăm phút với học sinh THCS, mười lăm đến hai mươi phút với tiểu học, rồi nghỉ năm phút đứng dậy đi lại. Dùng đồng hồ báo thức thường, không dùng điện thoại.
  3. Việc khó nhất không đặt cuối cùng, vì lúc đó con đã mệt. Đặt nó ở đoạn thứ hai, sau một việc dễ để khởi động.
  4. Với việc con kẹt, cho phép con bắt đầu từ chỗ dễ nhất chứ không phải từ đầu: viết đoạn văn thì viết câu giữa trước, câu mở đầu để sau; bài Toán dài thì vẽ hình hoặc ghi những gì đề cho trước.
  5. Hết mỗi đoạn, con gạch một dòng trên tờ giấy. Nhìn thấy dòng bị gạch là cảm giác xong việc rõ ràng, thứ mà ngồi hai tiếng liền không bao giờ có.
  6. Đặt một giờ kết thúc. Hết giờ thì dừng, kể cả chưa xong. Việc chưa xong ghi vào tờ của hôm sau. Con biết buổi học có điểm cuối thì dễ bắt đầu hơn nhiều.

Nếu con phản đối, cho rằng chia ra như vậy là trẻ con, hỏi con tự chọn độ dài mỗi đoạn và số đoạn. Con tự đặt thì con giữ. Điều quan trọng là có điểm dừng, không phải con số cụ thể.

Câu hỏi và câu nói mẫu

Khi con ngồi lâu không viết được chữ nào. Mẹ hỏi nhỏ: "Con đang kẹt ở câu đầu hay chưa biết nói gì?" Hai câu trả lời khác nhau dẫn tới hai cách gỡ khác nhau, và câu hỏi cho con một cái tên để gọi đúng chỗ kẹt.

Khi con né bằng việc lặt vặt. Bố nói: "Con thử làm năm phút thôi, hết năm phút muốn dừng thì dừng." Năm phút đầu thường là phần khó nhất; qua được rồi con hay tự làm tiếp.

Khi con mệt. Mẹ nói: "Con đi rửa mặt, ăn miếng gì đã, mười phút nữa quay lại." Hoặc thẳng hơn: "Hôm nay con mệt quá, làm việc gấp nhất thôi, còn lại để mai." Ngồi cố khi đã quá mệt hiếm khi ra được gì.

Khi con nói "con đang nghĩ". Nhận lời con: "Ừ, nghĩ cũng là học. Con nghĩ ra gì thì viết ra giấy nháp vài chữ, kể cả chưa xong." Viết ra vài chữ biến cái nghĩ mơ hồ thành thứ có thể làm tiếp.

Cuối buổi. Hỏi: "Hôm nay đoạn nào con làm trôi nhất, đoạn nào khó nhất?" Câu này giúp con tự nhận ra mình hay kẹt ở loại việc nào, để lần sau tự xếp lại.

Nhìn cả ngày của con, không chỉ buổi học

Nhiều khi lý do con ngồi mà không học nằm ngoài bàn học. H lớp 7 dậy lúc sáu giờ, học hai buổi ở trường, chiều thứ Ba và thứ Năm đi học thêm, về nhà gần bảy giờ, ăn tối, tắm rửa xong thì đã tám giờ rưỡi. Đến lúc ngồi vào bàn, con đã qua gần mười bốn tiếng hoạt động. Chuyện con nhìn ra cửa sổ lúc đó là chuyện của một cơ thể đã mệt, không phải của một đứa trẻ thiếu ý chí.

Thử cùng con ghi lại một ngày bình thường từ lúc dậy tới lúc ngủ, ghi bằng giờ thật chứ không phải giờ dự định. Rồi nhìn cùng nhau: con có khoảng nào nghỉ thật không, con ăn tối lúc mấy giờ, con ngủ được bao nhiêu tiếng. Học sinh THCS nhìn chung cần ngủ khoảng chín tiếng mỗi đêm; nhiều em đang ngủ thiếu cả tiếng rưỡi mà không ai để ý.

Đôi khi chỉ cần dời giờ học sớm lên một chút, ăn nhẹ trước khi học, hoặc bớt một buổi học thêm là buổi tối khác hẳn. Hỏi con: "Nhìn cả ngày thế này, con thấy chỗ nào nên đổi?" Con thường chỉ ra đúng chỗ.

Những việc không giúp được

Ngồi canh sát bên cạnh suốt buổi, nhắc mỗi khi con nhìn ra ngoài, thường làm con ngồi thẳng hơn nhưng không làm con học vào hơn. Con chuyển từ ngồi không học sang giả vờ học, cầm bút di di trên trang giấy, và cha mẹ mất cả buổi tối của mình. Ngồi cạnh để nhìn một hai buổi là có ích; ngồi canh mãi thì không.

Kéo dài thời gian học cũng không giúp. Nếu hai tiếng chỉ có hai mươi phút học thật, bắt ngồi ba tiếng thường chỉ thêm một tiếng ngồi không. Ngược lại, rút buổi học xuống một tiếng có việc rõ ràng nhiều khi làm được nhiều hơn.

Đổi chỗ học liên tục, mua bàn mới, mua đèn mới, mua thêm sách tham khảo cũng hiếm khi gỡ được. Đổi chỗ đôi khi có ích, như H thấy thư viện yên hơn ở nhà, nhưng nếu con đang kẹt ở cách bắt đầu một bài văn thì ở đâu con cũng kẹt.

Và nên tránh câu "Ngồi cả buổi mà được có thế này à". Con đã khó chịu với chính mình rồi; câu đó chỉ thêm cảm giác thất bại, làm buổi sau con càng khó bắt đầu.

Sau hai đến bốn tuần, nhìn vào đâu

Dấu hiệu đúng hướng thường là thời gian ngồi ngắn lại mà số việc làm xong nhiều lên. Con bắt đầu tự viết tờ danh sách việc trước khi học, tự đặt đồng hồ, tự gạch dòng. H sau ba tuần đã quen viết câu giữa đoạn văn trước, và nói với mẹ: "Câu đầu viết sau dễ hơn, vì lúc đó con biết đoạn văn nói gì rồi."

Nếu con vẫn ngồi lâu mà không làm được, hãy hỏi giáo viên chủ nhiệm xem ở lớp con có tập trung được không, có làm kịp bài trên lớp không. Ở nhà mà khó còn ở lớp ổn thì vấn đề thường nằm ở cách sắp buổi học, giấc ngủ, hoặc lượng bài. Ở cả hai nơi đều khó thì cần nhìn kỹ hơn.

Nếu con khó tập trung ở mọi hoạt động, kể cả những việc con thích, kéo dài nhiều tháng, hoặc con mệt mỏi, buồn bã, ngủ không ngon, nên nói với giáo viên và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia để được đánh giá, cha mẹ không tự kết luận.

Câu hỏi thường gặp

Con ngồi bàn học lâu mà không làm được gì có phải do lười?

Thường không phải. Con hay đang kẹt ở chỗ không biết bắt đầu, đang né một việc thấy quá to, hoặc đang quá mệt. Ngồi cạnh con một buổi để quan sát sẽ cho cha mẹ biết con thuộc kiểu nào.

Một đoạn học nên dài bao lâu?

Với học sinh THCS khoảng hai mươi đến ba mươi phút, tiểu học khoảng mười lăm đến hai mươi phút, rồi nghỉ ngắn. Con có thể tự chọn con số; quan trọng là mỗi đoạn có việc rõ ràng và có điểm dừng.

Có nên ngồi canh con suốt buổi học không?

Ngồi cạnh một hai buổi để nhìn con kẹt ở đâu là có ích. Ngồi canh mãi thường làm con giả vờ học và không học được cách tự sắp xếp. Sau khi đã thấy vấn đề, nên rút dần ra.

Con nói đang nghĩ mà không viết gì thì làm sao?

Nhận lời con và đề nghị con viết ra vài chữ trên giấy nháp, kể cả ý còn dang dở. Viết ra biến suy nghĩ mơ hồ thành thứ có thể làm tiếp, và cho thấy con kẹt ở đâu.

Cho con ra thư viện học có tốt hơn ở nhà không?

Có thể tốt hơn nếu ở nhà nhiều tiếng ồn, nhưng đổi chỗ không gỡ được chỗ kẹt về cách bắt đầu bài. Kết hợp chỗ yên tĩnh với việc chia buổi học thành đoạn ngắn sẽ hiệu quả hơn.

Khi nào việc khó tập trung cần đi khám?

Khi con khó tập trung ở mọi hoạt động, kể cả việc con thích, kéo dài nhiều tháng, hoặc kèm mệt mỏi, buồn bã, ngủ kém. Khi đó nên nói với giáo viên và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138