DayThat.comDạy Thật
Chương trình giáo dục phổ thông mới cho phụ huynh

Một chương trình nhiều bộ sách: vì sao sách của con khác sách của anh chị họ

Con và cháu cùng lớp mà học sách khác nhau, có sao không? Giải thích một chương trình nhiều bộ sách, mua sách thế nào, kèm con ra sao khi sách khác.

Over-the-shoulder shot of a grandmother in a dark green blouse at a school bookstore counter, sliding a stack of closed school books toward a second-grade boy, warm noon light

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là một văn bản chung quy định học sinh cần đạt gì ở từng lớp, từng môn; sách giáo khoa là công cụ để đạt những yêu cầu đó, nên cùng một chương trình có thể có nhiều bộ sách do các nhóm tác giả khác nhau biên soạn. Con học bộ này, cháu ở trường khác học bộ kia vẫn cùng hướng tới một yêu cầu cần đạt và cùng được đánh giá theo yêu cầu ấy. Với phụ huynh, điều cần làm là mua đúng danh mục nhà trường thông báo, không dùng sách của bộ khác thay thế, và kèm con theo mục tiêu bài học chứ không theo từng câu chữ trong sách.

Tình huống thường gặp: đầu năm, bà nội muốn tiết kiệm nên lấy bộ sách lớp 2 của anh họ cho bé G. Đến tuần thứ hai, G về kể cô dạy bài khác hẳn trang trong sách, và con không làm được bài trong vở bài tập. Bài dưới đây giải thích vì sao, nên mua sách thế nào, và cha mẹ, ông bà kèm con ra sao khi trong nhà có nhiều bộ sách khác nhau.

Vì sao có nhiều bộ sách cho một chương trình

Ngày nhiều cha mẹ đi học, cả nước dùng chung một bộ sách. Sách vừa là chương trình vừa là nội dung bắt buộc, học sinh nào cũng học cùng một bài vào cùng một tuần. Chương trình 2018 tách hai thứ đó ra. Chương trình nói con lớp 2 cần đọc được gì, viết được gì, tính được gì; còn sách là một cách đi tới những điều đó, với ví dụ, bài đọc, hình minh hoạ và thứ tự bài khác nhau.

Vì thế các bộ sách có thể khác nhau khá rõ. Một bộ dạy phép cộng có nhớ qua câu chuyện đi chợ, bộ khác qua trò chơi xếp que. Bài đọc tập đọc ở bộ này kể về con mèo, ở bộ kia kể về cây bàng. Thứ tự các chủ đề cũng có thể đảo. Nhưng tới cuối năm, yêu cầu cần đạt là như nhau và bài kiểm tra định kỳ được ra theo yêu cầu đó, không theo câu chữ của một cuốn sách nào.

Việc chọn bộ sách nào cho học sinh do nhà trường và địa phương thực hiện theo quy định hiện hành, có lấy ý kiến giáo viên. Cha mẹ không phải chọn, nhưng nên biết con đang học bộ nào để mua đúng và để khi xem bài trên mạng hay sách tham khảo, mình không lấy nhầm bộ khác.

Chuyện của bé G: sách anh họ dùng không khớp

Dấu hiệu đầu tiên là con lúng túng với trang sách. G mở sách theo số trang cô đọc, nhưng trang đó là một bài khác. Con lật lung tung, rồi chép theo bạn bên cạnh. Ở nhà, vở bài tập của G có những bài trống, vì đề trong vở là của bộ con học trên lớp.

Dấu hiệu thứ hai là con bảo "cô dạy khác sách". Bà nội tưởng cô không theo sách, định nhắn hỏi. Thật ra cô dạy đúng sách của lớp; sách trong cặp G mới là sách khác. Đây là lý do nên kiểm tên bộ sách trước khi nghĩ tới chuyện gì khác.

Dấu hiệu thứ ba là con học đối phó để đỡ ngại. Trẻ lớp 2 rất ngại bị bạn thấy mình sai sách. G bắt đầu giả vờ đọc, nhìn bạn mà làm. Nếu để lâu, con quen học bằng cách nhìn người khác thay vì nhìn bài.

Cách gỡ đơn giản hơn ta tưởng. Mẹ G mang sách tới hiệu sách của trường đối chiếu danh mục, mua đúng bộ, và để sách cũ của anh họ làm sách đọc thêm. Không cần trách ai, cũng không cần giải thích dài với con, chỉ cần nói: "Sách này của anh là bộ khác, mình đổi bộ đúng của lớp con nhé."

Mua sách đầu năm: các bước cho gọn

Mùa mua sách là lúc dễ rối nhất. Năm bước dưới đây giúp mua đủ, đúng, và không thừa.

  1. Chờ danh mục sách nhà trường gửi qua sổ liên lạc điện tử hoặc nhóm lớp. Danh mục thường ghi tên môn, tên bộ và có sách giáo khoa bắt buộc hay sách bổ trợ.
  2. Phân biệt hai loại: sách giáo khoa dùng trên lớp và sách bổ trợ, vở bài tập. Nếu không rõ cuốn nào bắt buộc, nhắn hỏi giáo viên chủ nhiệm trước khi mua.
  3. Nếu muốn dùng lại sách cũ của anh chị, đối chiếu đúng tên bộ, đúng lớp và cùng phiên bản. Không khớp thì để dành làm sách đọc thêm.
  4. Mang danh mục khi đi mua, đối chiếu từng cuốn tại quầy. Kiểm tra cuốn có đủ trang, đúng lớp, chưa bị viết.
  5. Về nhà, cho con tự xếp sách theo thời khoá biểu, tự viết tên lên nhãn vở. Việc này giúp con biết mình học những môn gì ngay từ ngày đầu.

Không cần mua mọi cuốn sách tham khảo bày ở quầy. Phần lớn con chỉ cần đúng bộ sách giáo khoa và vở theo danh mục; những thứ thêm nên đợi vài tuần, thấy con thật sự cần mới tính.

Câu nói mẫu khi trong nhà có nhiều bộ sách

Nhà có hai con học hai trường, hoặc ông bà quen một bộ, con học bộ khác, rất dễ nảy ra những câu so sánh không cần thiết. Mấy câu dưới đây giúp giữ không khí bình thản.

  • Mẹ với con: "Sách của con với sách của chị khác nhau, nhưng cuối năm hai đứa đều cần đọc trôi và hiểu bài. Mình học theo sách của lớp con."
  • Bố, khi xem bài trên mạng: "Đây là bài của bộ khác, mình xem cách hiểu thôi, còn làm thì làm theo vở của con."
  • Ông với cháu: "Ngày xưa ông học bài này khác. Cháu kể ông nghe sách cháu dạy thế nào?"
  • Mẹ nhắn cô chủ nhiệm: "Thưa cô, nhà em có sách bộ khác của anh lớn. Cô cho em hỏi con có cần sách bổ trợ nào ngoài danh mục không ạ?"
  • Con có thể hỏi: "Sao bạn ở trường kia học bài khác mà vẫn lớp 2?" Bố đáp: "Vì có nhiều cách dạy cùng một điều. Con chỉ cần hiểu điều đó là được."

Không nên nói trước mặt con rằng bộ này "dễ hơn" hay "hay hơn" bộ kia. Con chỉ học được một bộ, và câu so sánh làm con nghi ngờ chính sách của mình.

Hay làm và thử làm khi kèm con theo sách

Khi có nhiều bộ sách, sai hay gặp nhất là bám vào câu chữ của một cuốn, hoặc lấy lời giải của bộ khác.

Hay làmThử làm
Tìm lời giải bài tập trên mạng, lấy luôn lời giải của bộ khác cho tiệnĐọc mục tiêu đầu bài trong sách của con, hỏi con cô đã dạy cách nào
Bắt con học thuộc đúng câu trong sách để trả lờiHỏi con nói lại bằng lời mình, dùng ví dụ trong nhà
Mua sách tham khảo của nhiều bộ cho "đủ"Chỉ dùng sách của lớp; con vướng thì hỏi cô trước
So bài con với bài của anh chị họ để đoán con học nhanh hay chậmTheo dõi chính con qua vài tuần: hôm nay so với tháng trước
Nghĩ rằng cô dạy lệch sách khi con kể khácKiểm tra lại tên bộ sách trong cặp trước, rồi mới hỏi

Mục tiêu bài học thường nằm ở đầu mỗi bài, dưới dạng vài dòng "em sẽ..." hoặc tương tự. Đọc mấy dòng này mất một phút, nhưng giúp cha mẹ hỏi đúng điều con cần đạt mà không cần biết bộ sách nào.

Nhà có hai con học hai bộ sách khác nhau

Nhà anh H có hai con: bé lớn lớp 5 học ở trường gần nhà, bé nhỏ lớp 3 học ở trường gần chỗ mẹ làm. Hai trường dùng hai bộ sách khác nhau cho cùng môn Tiếng Việt và Toán. Tối nào anh cũng thấy một chuyện lặp lại: bé lớn liếc sang vở em, bảo "bài này anh học kiểu khác, dễ hơn", bé nhỏ lập tức nghi ngờ cách cô mình dạy. Có tối bé nhỏ khóc vì anh "chỉ" một cách giải mà cô của em chưa dạy, và em làm theo anh thì bị cô gạch.

Chuyện này không phải do bộ sách nào hơn bộ nào. Nó xảy ra vì trẻ lấy cách mình đã quen làm thước đo cho người khác, và vì cách giải của lớp trên thường đi tắt qua những bước mà lớp dưới đang cần tập chậm. Cô của bé nhỏ gạch không phải vì đáp số sai, mà vì bài đó đang tập con trình bày từng bước để hiểu vì sao làm vậy.

Anh H xử lý bằng một quy ước đơn giản. Giờ học, mỗi đứa ngồi một đầu bàn, làm theo vở của mình. Nếu em hỏi anh, anh chỉ được hỏi lại em một câu, không được làm hộ hay đưa cách giải khác. Cuối tuần, hai anh em được kể cho nhau nghe một bài hay trong sách của mình, như đổi truyện. Anh H nói với con lớn: "Con giỏi cách của con rồi, giờ giúp em bằng cách hỏi em xem em hiểu tới đâu." Với con nhỏ: "Cách của cô con là cách con cần lúc này. Anh học cách khác vì anh ở lớp khác." Sau vài tuần, chuyện so sánh giảm hẳn, và bé lớn còn quen được việc hỏi thay vì giảng, một điều chính anh H cũng đang tập.

Sau hai, ba tuần: biết con đã ổn với bộ sách của mình

Dấu hiệu tốt là con mở đúng trang khi cô đọc, vở bài tập không còn trang trống vì lệch bộ, và con kể được bài trên lớp có hình gì, câu chuyện gì. Với trẻ lớp 1 và lớp 2, việc tự tìm được trang sách đã là một bước tự lập đáng kể, cha mẹ nên khen đúng việc đó: "Hôm nay con tự tìm được bài, mẹ thấy rồi."

Nếu sau ba tuần con vẫn thường không theo kịp trang, vẫn nhìn bạn mà làm, hoặc vở có nhiều bài bỏ trống dù đã đúng sách, đó là lúc nhắn giáo viên chủ nhiệm hỏi con trên lớp thế nào. Có thể con cần thêm thời gian làm quen, có thể con vướng một kỹ năng như đọc chậm, và cô là người thấy rõ nhất.

Khi nghe tin nhà trường đổi bộ sách cho năm học sau, đừng vội mua trước hay bán sách cũ. Hãy đợi danh mục chính thức của trường, vì việc lựa chọn sách được thực hiện theo quy định và có thời gian thông báo.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao một chương trình lại có nhiều bộ sách giáo khoa?

Vì chương trình 2018 quy định yêu cầu cần đạt, còn sách là cách để đạt yêu cầu đó. Nhiều nhóm tác giả biên soạn các bộ sách khác nhau, cùng bám một chương trình.

Con học bộ sách khác với các bạn trường bên có thiệt không?

Không thiệt về yêu cầu cần đạt, vì các bộ cùng theo một chương trình và đánh giá dựa trên yêu cầu đó. Cách trình bày, ví dụ và thứ tự bài có thể khác nhau.

Có dùng lại sách cũ của anh chị được không?

Được nếu đúng bộ sách nhà trường đang dùng, đúng lớp và cùng phiên bản. Nếu khác bộ thì nên mua đúng bộ của lớp, sách cũ dùng làm sách đọc thêm.

Ai chọn bộ sách cho lớp con học?

Việc lựa chọn sách giáo khoa do nhà trường và địa phương thực hiện theo quy định hiện hành. Phụ huynh nhận danh mục từ nhà trường, có thắc mắc thì hỏi giáo viên chủ nhiệm.

Xem lời giải bài tập trên mạng có được không?

Nên hạn chế và nếu xem thì phải đúng bộ sách của con. Tốt hơn là hỏi con cô dạy cách nào, để con tự làm, vì chép lời giải khiến con học đối phó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138