DayThat.comDạy Thật
Đọc nhận xét, học bạ và bài kiểm tra của con

Nhận xét của cô khác với con ở nhà: vì sao vậy và cha mẹ nên làm gì

Ở nhà con nói nhiều, cô lại ghi con rụt rè; ở nhà con làm bài nhanh, cô ghi chưa tập trung. Vì sao hai bức tranh lệch nhau và cách ghép lại cho đúng.

Wide shot of a school gate at afternoon pickup with parked motorbikes, a mother in a sky blue blouse crouching to listen to her small son with a backpack, golden light

Nhận xét của cô khác với những gì cha mẹ thấy ở nhà là chuyện rất thường gặp, và thường cả hai đều đúng: trẻ cư xử khác nhau giữa một phòng có ba người và một lớp có ba mươi lăm bạn. Việc nên làm không phải tìm xem ai đúng, mà hỏi cô ví dụ cụ thể, quan sát con trong tình huống giống ở lớp, rồi ghép hai bức tranh lại. Lời nhận xét lệch với cảm nhận ở nhà thường là thông tin quý nhất, vì đó là phần cha mẹ không nhìn thấy được.

Tình huống: bé L lớp 2, ở nhà nói không ngừng, kể chuyện cả bữa ăn, đọc to bài tập đọc rất tự tin. Phiếu nhận xét giữa kỳ cô ghi: "Con còn rụt rè, ít phát biểu, cần mạnh dạn hơn." Chiều hôm đó, đứng ở cổng trường giữa hàng xe máy chờ đón, mẹ cầm điện thoại đọc lại dòng ấy, vừa ngạc nhiên vừa hơi phật ý. Bài này đi từ khoảnh khắc đó tới vài tuần sau.

Vì sao con ở lớp và con ở nhà như hai người khác nhau

Ở nhà, con nói với người con tin nhất, không ai chấm, không ai cười, nói sai thì mẹ vẫn nghe tiếp. Ở lớp, con nói trước ba mươi mấy bạn và một người lớn đang đánh giá. Nhiều trẻ lớp 1, lớp 2 cần cả học kỳ mới thấy lớp học an toàn như ở nhà. Có trẻ chỉ dạn dĩ trong nhóm nhỏ ba bốn bạn, còn khi cả lớp im lặng nhìn thì cứng lại.

Chiều ngược lại cũng hay gặp: ở nhà con ngồi học hai tiếng mới xong bài, cha mẹ thấy con chậm, nhưng cô ghi "con làm bài nhanh, chính xác". Ở lớp có nhịp chung, có bạn bên cạnh làm cùng, có giờ giới hạn; ở nhà có tivi, có em nhỏ chạy quanh, có mẹ hỏi chuyện. Cùng một đứa trẻ, môi trường khác thì cách làm khác.

Còn một lý do nữa ít ai nghĩ tới: lời nhận xét viết theo những gì cô thấy trong khoảng thời gian cô có, với nhiều học sinh cùng lúc. Cô nhìn con trong giờ học và giờ ra chơi; cha mẹ nhìn con lúc ăn, lúc chơi, lúc mệt. Hai góc nhìn đều thật nhưng đều thiếu. Coi lời nhận xét như một mảnh ghép, không phải phán quyết, sẽ giúp cha mẹ bình tĩnh hơn ngay từ dòng đầu tiên.

Cũng đừng quên phía ông bà. Ở nhiều nhà, ông bà là người đón con và nghe con kể chuyện lớp nhiều nhất, nên có khi ông bà thấy một bức tranh thứ ba. Bà nội bé L kể rằng mỗi chiều đứng chờ ở cổng, cháu chạy ra bao giờ cũng đi một mình, chậm hơn các bạn, trong khi ở nhà cháu chạy nhảy suốt. Chi tiết ấy khớp với lời cô ghi hơn mẹ tưởng. Trước khi kết luận cô nhìn sai hay đúng, hãy hỏi thêm người lớn khác trong nhà: "Mẹ thấy lúc ra cổng trường con đi với ai, có nói chuyện với bạn nào không?" Một câu hỏi như vậy đôi khi cho nhiều thông tin hơn cả buổi hỏi con.

Phản ứng đầu tiên: ba điều nên làm, ba điều nên tránh

Nên: đọc lại nhận xét sau vài giờ, không phải ngay lúc đang phật ý. Đứng ở cổng trường, đang nắng, con đang kéo tay đòi về, là lúc dễ đọc thành lời chê. Để tối đọc lại, thường sẽ thấy câu chữ nhẹ hơn mình tưởng.

Nên: ghi ra một câu hỏi cụ thể muốn hỏi cô. Không phải "sao cô lại ghi vậy", mà là "cô thấy con ngại trong lúc nào". Câu hỏi cụ thể đưa cuộc trao đổi về phía con, không về phía ai đúng ai sai.

Nên: quan sát con một hai tuần trước khi kết luận. Cha mẹ cần thêm dữ liệu từ phía mình, nhất là trong những tình huống giống lớp học.

Tránh: hỏi con ngay "sao ở lớp con không phát biểu?" Con nghe ra là mình vừa làm sai điều gì đó, mà không biết sai gì. Lần sau con càng ngại hơn.

Tránh: nhắn cô ngay để giải thích rằng ở nhà con khác. Tin nhắn kiểu "ở nhà cháu nói nhiều lắm cô ạ" dễ nghe như phản bác, dù cha mẹ không có ý đó. Cô cũng không biết làm gì với thông tin ấy.

Tránh: kể chuyện trong nhóm lớp hoặc với phụ huynh khác. Chuyện riêng của con đưa ra nhóm chung vừa làm con mất thể diện, vừa đặt cô vào thế khó.

Hai tuần ghép hai bức tranh lại

Mẹ bé L làm theo các bước dưới, mỗi việc chỉ vài phút, chèn vào những lúc vốn có trong ngày: đường đón con về, bữa tối, lúc chơi cuối tuần.

  1. Ngày đầu, trên xe máy đón con về, hỏi một câu mở về lớp mà không nhắc tới nhận xét: "Hôm nay trong lớp có lúc nào con muốn giơ tay mà lại thôi không?" Con có thể kể ngay, có thể không. Nghe là chính.
  2. Trong tuần, tạo một tình huống giống lớp học: rủ thêm hai đứa trẻ hàng xóm cùng chơi trò đố vui, hoặc để con kể chuyện trước cả nhà nội lúc đông người. Xem con có đổi giọng, đổi dáng ngồi không.
  3. Ghi lại ba bốn lần con dạn và ba bốn lần con ngại, mỗi lần một dòng. Mẹ bé L thấy con nói nhiều khi được hỏi riêng, nhưng im khi phải nói trước cả nhóm người lạ.
  4. Cuối tuần thứ nhất, nhắn cô hỏi ví dụ cụ thể (mẫu ở mục dưới), không giải thích dài về con ở nhà.
  5. Tuần thứ hai, tập một việc nhỏ theo hướng cô gợi ý. Với bé L, mỗi tối con kể một chuyện trong ngày cho cả nhà khi ngồi vào bàn ăn, đứng lên kể chứ không ngồi.
  6. Cuối tuần thứ hai, hỏi con cảm thấy thế nào: "Tuần này con kể chuyện cho cả nhà mấy lần rồi, con thấy dễ hơn hôm đầu không?"

Nếu con không muốn kể trước nhiều người, đừng ép đứng dậy. Ngồi kể cũng được, kể cho hai người trước cũng được. Mục tiêu là con có thêm một lần thấy nói trước người khác không đáng sợ, không phải một màn biểu diễn cho ông bà xem.

Hỏi cô thế nào cho cô dễ trả lời

Cô chủ nhiệm có rất nhiều tin nhắn mỗi ngày. Tin nhắn dễ được trả lời nhất là tin ngắn, hỏi về con, cho cô biết nhà đang làm gì. Vài câu mẫu, chọn một:

  • "Em chào cô, em là mẹ bé L lớp 2. Em đọc nhận xét cô ghi con còn rụt rè, cô cho em hỏi con hay ngại trong lúc nào ạ, để ở nhà em tập cho con đúng chỗ."
  • "Dạ ở nhà con nói nhiều nên em hơi bất ngờ, chắc ở lớp đông bạn con khác. Cô thấy con có dạn hơn khi làm nhóm nhỏ không ạ?"
  • "Cô có gợi ý việc gì nhỏ em làm cùng con ở nhà được không ạ? Em cảm ơn cô."
  • Với lời nhận xét về học tập, ví dụ cô ghi chưa tập trung mà ở nhà con ngồi học rất ngoan: "Cô thấy con hay mất tập trung vào giờ nào, đầu buổi hay cuối buổi ạ?"
  • Không nên: nhờ cô "xem lại" lời nhận xét, nhờ cô sửa trong học bạ, hoặc kể con nhà khác cũng như vậy. Những câu đó biến chuyện về con thành chuyện tranh luận.

Nếu có buổi họp phụ huynh, hỏi trực tiếp vài câu sau buổi họp thường tốt hơn nhắn tin, vì cô có thể kể một tình huống cụ thể. Với bé L, cô kể con biết câu trả lời nhưng chờ bạn khác trả lời trước rồi mới gật đầu theo. Chi tiết đó giúp mẹ hiểu hơn mọi dòng trong phiếu.

Những cặp lệch hay gặp và cách đọc

Bảng gồm những cặp lời nhận xét và cảm nhận ở nhà mà nhiều cha mẹ từng gặp. Cột cuối là việc đầu tiên nên thử, không phải giải pháp cho mọi nhà.

Cô ghiỞ nhà thấyThường là vìThử trước
Rụt rè, ít phát biểuNói nhiều, tự tinNgại đông người, sợ sai trước bạnTập kể chuyện trước nhóm nhỏ
Chưa tập trungNgồi học ngoanỞ nhà có người kèm sát, ở lớp tự loCho con tự làm mười phút không ai ngồi cạnh
Làm bài nhanh, chính xácHọc rất lâu mới xongỞ nhà nhiều thứ làm phân tâmDọn góc học, giới hạn giờ
Hay nói chuyện riêngÍt nói, trầmCon thân với bạn ngồi cạnhHỏi con về bạn đó, không cấm chơi
Tự giác, biết giúp bạnViệc gì cũng chờ nhắcỞ lớp có nếp chung, ở nhà chưa cóLập nếp nhỏ ở nhà giống ở lớp

Không cần chứng minh cho cô thấy con ở nhà khác. Cũng không cần lo lời nhận xét này đi theo con mãi; nhận xét giữa kỳ, cuối kỳ được viết lại theo những gì cô thấy ở kỳ đó.

Tự kiểm sau một tháng và khi nào cần tìm thêm hỗ trợ

Sau khoảng một tháng, vài dấu hiệu cho thấy hai bức tranh đã ghép được: con tự kể về lớp một chuyện có mình trong đó, như "hôm nay con giơ tay đọc bài"; cô nhắn hoặc nói ở cổng trường rằng con có tiến bộ; lời nhận xét kỳ sau đổi cách viết. Quan trọng hơn, cha mẹ không còn thấy lời nhận xét như một lời chê, mà như một gợi ý về chỗ con đang lớn.

Nếu sau vài tháng sự lệch vẫn rất lớn và có chiều hướng nặng hơn, chẳng hạn con hoàn toàn không nói ở trường dù ở nhà nói bình thường, con khóc mỗi sáng trước giờ đi học, con kêu đau bụng vào những ngày có giờ kiểm tra miệng, hãy hẹn gặp giáo viên chủ nhiệm để trao đổi kỹ. Khi cả nhà và trường cùng thấy dấu hiệu đó, gia đình nên đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được tư vấn, thay vì tự kết luận.

Những trường hợp như vậy không nhiều. Phần lớn các lệch giữa lớp và nhà chỉ là chuyện đứa trẻ cần thêm thời gian, thêm vài lần thấy mình làm được, và hai người lớn quanh con nói chuyện với nhau bằng câu hỏi chứ không bằng lời biện hộ.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cô nhận xét con rụt rè trong khi ở nhà con rất dạn?

Trẻ thường cư xử khác nhau giữa ở nhà với vài người thân và ở lớp đông bạn, có người lớn đánh giá. Nhiều trẻ cần cả học kỳ mới thấy lớp an toàn. Hỏi cô con ngại trong lúc nào sẽ giúp cha mẹ biết tập cho con đúng chỗ.

Không đồng ý với nhận xét của giáo viên thì nên làm gì?

Trước hết đọc lại khi đã bình tĩnh và quan sát con thêm một hai tuần. Sau đó hỏi cô ví dụ cụ thể thay vì phản bác. Mục tiêu là hiểu thêm phần cha mẹ không nhìn thấy, không phải tìm xem ai đúng.

Có nên hỏi con vì sao ở lớp không phát biểu không?

Không nên hỏi theo kiểu chất vấn vì con sẽ nghĩ mình làm sai. Thay vào đó hỏi mở về những lúc con muốn giơ tay mà thôi, và tạo vài tình huống ở nhà để con tập nói trước nhiều người.

Nhắn cô hỏi về nhận xét có làm cô phiền không?

Một tin nhắn ngắn, hỏi về con, cho cô biết ở nhà đang làm gì thường được đón nhận. Tránh nhắn để giải thích con ở nhà khác hoặc nhờ cô sửa lời nhận xét, vì những câu đó dễ thành tranh luận.

Lời nhận xét chưa tốt có theo con mãi không?

Không. Nhận xét được viết theo những gì cô thấy ở từng giai đoạn, kỳ sau sẽ viết lại theo sự thay đổi của con. Coi đó là gợi ý về chỗ con đang lớn sẽ giúp cả nhà nhẹ nhàng hơn.

Khi nào sự khác biệt giữa ở lớp và ở nhà đáng lo?

Khi con hoàn toàn không nói ở trường dù ở nhà bình thường, khóc mỗi sáng trước giờ học hoặc hay kêu đau vào những ngày nhất định kéo dài vài tuần. Khi đó nên gặp giáo viên chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138