Sổ liên lạc điện tử nên đọc theo nhịp tuần chứ không theo từng tin: mỗi tin nhận xét ngắn của cô chỉ là một nét, ghép bốn năm tin lại mới thấy con đang đi lên, đứng yên hay vướng ở đâu. Cách gọn nhất là mỗi tối cuối tuần ngồi năm phút, đọc lại các tin trong tuần, ghi một dòng vào sổ tay của nhà, rồi hỏi con đúng một câu. Đọc từng tin lúc đang đi làm, giữa hai cuộc họp, rất dễ phản ứng quá mức với một chữ nhỏ.
Tình huống: bé M lớp 4, bố mẹ đều đi làm tới tối, bà ngoại đón cháu mỗi chiều. Tin nhắn của cô về điện thoại của mẹ, nhưng người đứng ở cổng trường, nghe cháu kể chuyện lớp, lại là bà. Nhiều nhà như vậy: người đọc tin không phải người ngồi với con. Bài này nói cả cách đọc tin lẫn cách để thông tin đi đúng tới người đang kèm con.
Sổ liên lạc điện tử thường có những gì
Tuỳ trường, sổ liên lạc điện tử có thể là một ứng dụng nhà trường dùng, một kênh tin nhắn, hoặc phần tra cứu trên cổng thông tin của trường. Nội dung thường gồm: tin nhận xét ngắn của giáo viên về con trong ngày hoặc trong tuần, thông báo chung của lớp, kết quả các bài kiểm tra, điểm danh, và ở THCS là điểm từng môn được cập nhật dần. Cách đăng nhập, ai được nhận tin, có mất phí hay không thì hỏi nhà trường hoặc giáo viên chủ nhiệm.
Tin nhận xét hằng ngày ở tiểu học thường rất ngắn: "Hôm nay con làm bài tốt", "Con quên vở bài tập", "Con cần đọc to rõ hơn". Cô viết cho cả lớp trong ít phút cuối ngày, nên câu chữ hay theo khuôn và gọn. Đừng đọc mỗi câu như một lời đánh giá đầy đủ về con, mà như một chấm nhỏ trên tấm bản đồ.
Cũng nên biết: tin chung cho cả lớp, như nhắc mang đồ dùng, nhắc ôn bài, đôi khi được cha mẹ đọc như tin riêng về con mình. Một tin "Một số bạn còn chưa thuộc bài" không có nghĩa con mình nằm trong số đó. Phân biệt tin chung và tin riêng là bước đầu tiên để không lo nhầm.
Một điều nữa ít người để ý: tin nhắn là chữ, không có giọng. Câu "Con cần cố gắng hơn" cô viết với ý nhắc nhẹ, nhưng đọc lúc đang mệt sau giờ làm thì nghe như một lời phàn nàn. Nếu một tin đọc lên thấy nặng lòng, hãy thử đọc lại nó bằng giọng của chính cô khi gặp ở cổng trường, thường là một giọng bình thường, vội, thân thiện. Chỉ cần đổi giọng đọc trong đầu, nhiều tin bớt hẳn sức nặng.
Năm phút cuối tuần: cách đọc theo nhịp tuần
Mẹ bé M chọn tối thứ Sáu, sau khi con đi ngủ, ngồi ở bàn ăn với điện thoại và một cuốn sổ tay mỏng của nhà. Cả việc chỉ mất năm phút.
- Lướt lại các tin trong tuần, tách tin chung của lớp ra khỏi tin riêng về con.
- Với tin riêng, đánh dấu tin nào là khen, tin nào là nhắc. Không cần đếm, chỉ cần nhìn xem tin nhắc có lặp lại cùng một việc không.
- Ghi đúng một dòng vào sổ tay: tuần này con làm tốt việc gì, và một việc cô nhắc nhiều nhất. Ví dụ: "Cô khen đọc bài to rõ; hai lần quên vở bài tập Tiếng Việt."
- Chọn đúng một câu để hỏi con vào cuối tuần, như "Cô nhắn con quên vở hai lần, con nghĩ mình hay quên vào lúc nào?"
- Chuyển dòng đó cho người đang kèm con hằng ngày, ở nhà bé M là bà ngoại: kể miệng hoặc nhắn một tin ngắn.
Đọc theo tuần giúp cha mẹ thấy chuyện quên vở hai lần trong tuần là một nếp cần sửa, còn quên một lần là chuyện của một buổi sáng vội. Nó cũng giúp cha mẹ thấy những tuần toàn tin khen, điều dễ bị bỏ qua khi chỉ để ý tin nhắc.
Khi người đọc tin và người kèm con không phải một
Ở nhà bé M, bà ngoại đón cháu, ngồi với cháu làm bài lúc chiều; bố mẹ về tới nhà thì cháu đã gần xong. Nếu tin nhắn của cô chỉ nằm trong điện thoại của mẹ, bà sẽ không biết hôm đó cô nhắc gì, và cháu biết rõ điều đó. Một chi tiết nhiều nhà kể lại: cháu nói với bà "hôm nay cô không giao bài", trong khi tin nhắn của cô ghi rõ bài về nhà.
Cách gọn là mẹ chuyển những tin có việc cần làm cho bà, bằng lời dễ hiểu, ngay khi đọc. Không cần chuyển tin chung, tin khen thì chuyển để bà khen cháu, vì lời khen từ người đang ngồi cạnh có sức nặng hơn lời khen qua điện thoại lúc tối muộn. Nếu bà dùng được điện thoại, có thể hỏi nhà trường xem có cho thêm người nhận tin không. Nếu không, một mẩu giấy dán trên tủ lạnh mỗi sáng cũng được: "Hôm nay nhắc cháu mang vở Tiếng Việt."
Nhắc bà một điều: nghe tin cô nhắc thì đừng mắng cháu ngay ở cổng trường. Ở cổng trường đông bạn bè, đông phụ huynh, cháu rất ngại. Bà có thể chờ về nhà, ngồi xuống, hỏi nhẹ: "Cô nhắn mẹ là hôm nay cháu quên vở. Mai mình soạn cặp từ tối nhé, bà ngồi cạnh." Câu như vậy vừa cho cháu biết người lớn đã biết, vừa không làm cháu xấu hổ.
Ngược lại, những gì bà nghe được ở cổng trường cũng nên đi về tới bố mẹ. Cháu hay kể với bà những chuyện không bao giờ có trong tin nhắn: hôm nay được cô cho làm tổ trưởng, hôm nay bạn ngồi cạnh nghỉ học nên buồn, hôm nay đổi chỗ ngồi xuống bàn cuối. Mẹ bé M hỏi bà mỗi tối một câu: "Hôm nay ra cổng cháu kể gì với bà không?" Ghép những mẩu chuyện đó với tin nhắn của cô, cả nhà có được một bức tranh đầy đủ hơn mà không ai phải tra hỏi đứa trẻ.
Đọc lướt và đọc theo tuần: khác nhau ở đâu
Phần lớn cha mẹ đi làm đọc tin nhắn của cô trong lúc bận. Bảng dưới không bắt cha mẹ bỏ thói quen đó, chỉ chỉ ra chỗ dễ trượt.
| Hay làm | Vì sao phản tác dụng | Thử làm |
|---|---|---|
| Đọc tin nhắc lúc đang làm, gọi ngay cho con hoặc người trông | Phản ứng khi đang bực, con bị nói giữa lúc chơi | Ghi lại, tối nói chuyện bình tĩnh |
| Trả lời cô bằng một tràng giải thích | Cô không cần giải thích, chỉ cần biết nhà đã nhận | Một câu cảm ơn và một việc nhà sẽ làm |
| Đọc tin chung của lớp như tin về con | Lo nhầm, có khi trách oan con | Tách tin chung, tin riêng trước |
| Chỉ đọc tin nhắc, bỏ qua tin khen | Con thấy cha mẹ chỉ biết khi có chuyện | Đọc to tin khen cho con nghe |
| Chụp tin của cô gửi nhóm gia đình | Chuyện của con thành chuyện cả họ | Chỉ chuyển cho người đang kèm con |
| Nhắn cô mỗi ngày để hỏi con ở lớp ra sao | Cô quá tải, câu trả lời ngắn dần | Hỏi theo việc cụ thể, vài tuần một lần |
Không cần trả lời mọi tin nhận xét hằng ngày. Nhiều cô gửi tin cho cả lớp và không mong mỗi nhà phản hồi. Khi tin có việc cần làm, một câu ngắn là đủ: "Dạ em nhận được ạ, tối nay em nhắc con soạn cặp. Em cảm ơn cô."
Ở THCS: điểm hiện lên từng bài, đọc sao cho bình tĩnh
Mỗi con điểm hiện lên chỉ là một bài. Ở cấp 2, điểm kiểm tra thường xuyên có thể được nhập dần trong kỳ. Thấy một điểm thấp hiện lên lúc đang ở chỗ làm, cha mẹ dễ nhắn ngay cho con. Một bài kiểm tra miệng mười lăm phút chưa nói lên cả môn.
Đợi con kể trước. Con tuổi này thường biết điểm trước cha mẹ, và quan sát xem cha mẹ có hỏi không. Thử chờ một hai ngày xem con có tự kể. Con tự kể là dấu hiệu đáng quý hơn mọi con điểm.
Hỏi về bài, không hỏi về điểm. "Bài kiểm tra Lịch sử hôm thứ Ba hỏi phần nào, con thấy thế nào?" dễ được trả lời hơn "Sao Lịch sử được có năm điểm?"
Đừng tra điểm mỗi ngày. Mở ứng dụng mỗi tối để xem có điểm mới không biến cha mẹ thành người canh giữ. Đọc theo tuần như ở tiểu học vẫn đủ, chỉ thêm một cột cho điểm số.
Thoả thuận với con cách xem. Với con lớp 8, lớp 9, nên nói thẳng: "Bố mẹ sẽ xem sổ liên lạc mỗi tối Chủ nhật, con kể trước những gì con muốn kể." Con biết khi nào bố mẹ xem, nên không phải sống với cảm giác bị theo dõi, và có cơ hội tự nói trước.
Tự kiểm sau một tháng và khi nào nhắn lại cô
Sau bốn tuần, lật lại bốn dòng trong sổ tay. Nếu việc cô nhắc tuần đầu không còn xuất hiện ở tuần ba, tuần bốn, nghĩa là cách làm ở nhà đang có tác dụng. Nếu dòng nào cũng lặp lại một việc, như quên vở, chưa thuộc bài, thì nếp ở nhà chưa đổi, cần thử cách khác, ví dụ cho con tự soạn cặp từ tối và người lớn chỉ kiểm lần cuối. Một dấu hiệu tốt khác là con tự hỏi "tuần này cô có nhắn gì về con không mẹ?".
Nên chủ động nhắn cô khi một việc cô nhắc lặp lại ba bốn tuần liền dù nhà đã thử, khi tin nhắn có ý mà cha mẹ không hiểu, hoặc khi con kể ở lớp có chuyện mà tin nhắn không nhắc tới. Tin nhắn mẫu: "Em chào cô, em là mẹ bé M lớp 4. Mấy tuần nay cô nhắc con quên vở, ở nhà bà và em đang cho con soạn cặp từ tối. Cô thấy tuần này con có đỡ hơn không ạ?"
Nếu con kể chuyện bị bạn trêu chọc, bị bắt nạt, hay có dấu hiệu sợ tới lớp, đừng chờ tin nhắn của cô. Hãy chủ động báo giáo viên chủ nhiệm, cần thì báo ban giám hiệu. Trường hợp con gặp nguy hiểm, gọi 113; cần tư vấn về bảo vệ trẻ em, gọi Tổng đài 111.
Câu hỏi thường gặp
Có cần trả lời mọi tin nhận xét của cô trên sổ liên lạc điện tử không?
Không cần. Nhiều tin được gửi chung cho cả lớp và cô không mong từng nhà trả lời. Khi tin có việc cần làm ở nhà, một câu ngắn xác nhận đã nhận và nói nhà sẽ làm gì là đủ.
Nên đọc sổ liên lạc điện tử mỗi ngày hay mỗi tuần?
Có thể lướt mỗi ngày để không sót việc gấp, nhưng nên dành năm phút cuối tuần đọc lại cả tuần. Ghép các tin lại mới thấy việc nào lặp lại, việc nào chỉ là chuyện một buổi.
Ông bà trông cháu thì làm sao để biết cô nhắn gì?
Cha mẹ chuyển những tin có việc cần làm cho ông bà bằng lời dễ hiểu ngay khi đọc. Có thể hỏi nhà trường xem có cho thêm người nhận tin không, hoặc dán một mẩu giấy nhắc việc trên tủ lạnh mỗi sáng.
Thấy điểm thấp hiện lên trên sổ liên lạc thì có nên hỏi con ngay?
Nên đợi một hai ngày xem con có tự kể không. Khi hỏi, hỏi về bài kiểm tra như phần nào khó, con thấy thế nào, thay vì hỏi vì sao điểm thấp. Một bài chưa nói lên cả môn học.
Tin nhắn chung của lớp có phải đang nói về con mình không?
Không nhất thiết. Tin như một số bạn chưa thuộc bài là nhắc chung cho cả lớp. Tách tin chung và tin riêng trước khi đọc giúp cha mẹ không lo nhầm và không trách oan con.
Khi nào nên nhắn hỏi lại cô qua sổ liên lạc?
Khi một việc cô nhắc lặp lại vài tuần dù ở nhà đã thử cách khác, khi không hiểu ý tin nhắn, hoặc khi con kể chuyện ở lớp mà tin nhắn không nhắc tới. Chuyện bắt nạt hay an toàn thì báo giáo viên chủ nhiệm ngay.