DayThat.comDạy Thật
Bài tập về nhà: giúp tới đâu

Con làm bài ẩu cho xong: chậm lại năm phút cuối thay vì bắt làm lại cả trang

Con viết vội, sai dấu, bỏ câu chỉ để được đi chơi. Đọc đúng vì sao con làm ẩu, thay luật làm xong là được nghỉ, và năm phút tự soát cuối buổi.

Low angle view of a young Vietnamese boy in a pastel pink t-shirt lying on a floor mat writing quickly in a notebook with blank pages, crayons nearby, evening lamp light

Con làm bài ẩu cho xong thường không phải vì không biết làm, mà vì trong nhà đang có một luật ngầm: xong bài là được đi chơi, và không ai hỏi xong như thế nào. Cách sửa không phải bắt làm lại cả trang, mà đổi luật thành "xong bài và tự soát năm phút", cho con một bảng soát ngắn, và tách giờ chơi khỏi tốc độ làm bài.

Ví dụ: bé E lớp 2 nằm sấp trên thảm phòng khách, mười phút đã gấp vở chạy ra xem hoạt hình. Mẹ mở vở thấy chữ nghiêng ngả, thiếu dấu hỏi, một câu đặt câu chỉ có ba chữ, một phép tính chép nhầm số từ đề. Bé biết làm đúng cả, chỉ là không muốn mất thêm phút nào. Phần dưới đi qua dấu hiệu, lý do, cách làm từng tối, bảng hay làm và thử làm, rồi cách nhìn lại sau một tháng.

Ẩu vì vội hay sai vì chưa biết: phân biệt trước khi sửa

Sai ở bài dễ, đúng ở bài khó. Nếu con làm đúng những câu cần nghĩ nhưng sai ở câu chép số, chép chữ, đó là ẩu. Ngược lại, sai đều ở cùng một dạng bài là con chưa nắm kiến thức, cần cách giúp khác.

Hỏi lại là con tự sửa được ngay. Mẹ chỉ vào câu sai và hỏi "Con đọc lại câu này cho mẹ nghe xem." Con đọc xong kêu "à" rồi tự sửa, đó là dấu hiệu rõ của làm vội.

Chất lượng giảm dần về cuối trang. Dòng đầu chữ tròn trịa, dòng cuối như chạy. Đó là lúc con đã nghĩ tới việc khác.

Thời gian làm bài ngắn bất thường. Bài thường mất hai mươi phút mà hôm nay xong trong bảy phút, và hôm nay có hoạt hình con thích, thì gần như chắc là con đang chạy đua với đồng hồ.

Con bỏ sót cả câu. Không làm câu 3 mà không đánh dấu gì, không hỏi gì. Thường là con lướt mắt bỏ qua, hoặc thấy dài nên lờ đi.

Vì sao trẻ làm ẩu, và người lớn góp phần thế nào

Ở tuổi tiểu học, phần lớn trẻ chưa có cảm giác "bài làm cẩn thận" tự nó là một niềm vui. Với con, bài tập là việc chắn giữa con và thứ con muốn làm. Nếu luật nhà là làm xong là được chơi, con sẽ tối ưu đúng thứ được thưởng: tốc độ. Đây là phản ứng rất hợp lý của một đứa trẻ, không phải tính xấu.

Người lớn cũng góp phần mà không biết. Khi con làm chậm, ta giục "Nhanh lên con, muộn rồi". Khi con làm nhanh, ta khen "Giỏi, xong sớm thế" trước khi mở vở ra xem. Vài tuần như thế, con học được rằng nhanh là điều người lớn muốn. Đến khi ta phàn nàn bài ẩu, con thấy khó hiểu vì luật thay đổi.

Một nguyên nhân nữa là chỗ ngồi và giờ giấc. Bé E nằm sấp trên thảm, ti vi trong tầm mắt, em nhỏ chạy quanh. Ngồi như vậy thì khó làm cẩn thận dù muốn. Và nếu bài tập dồn vào lúc con đã mệt, sau bữa tối muộn, ẩu là cách cơ thể con xin được nghỉ.

Tối nay đổi luật theo cách này

Không cần cuộc nói chuyện dài. Chọn một buổi tối bình thường, nói trước khi con bắt đầu làm bài, rồi giữ đúng như vậy trong hai tuần.

  1. Trước giờ làm bài, nói rõ luật mới bằng giọng bình thường: "Từ hôm nay, làm xong bài con soát năm phút rồi mới đi chơi. Giờ chơi vẫn như cũ, tám giờ rưỡi, không sớm hơn nếu con làm nhanh." Câu sau là quan trọng nhất: làm nhanh không còn được thưởng thêm thời gian chơi.
  2. Chuyển chỗ làm bài từ thảm sang bàn, hoặc nếu nhà không có bàn thì ngồi thẳng trên thảm, quay lưng về phía ti vi, vở đặt trên một tấm bìa cứng.
  3. Cùng con làm một tờ bảng soát nhỏ, ba dòng thôi, con tự vẽ: đọc lại đề xem đã làm đủ câu chưa, đọc lại từng câu xem đủ dấu chưa, kiểm phép tính bằng cách tính ngược.
  4. Khi con nói xong, đưa con bảng soát chứ chưa mở vở: "Con soát theo ba dòng này, xong thì tích vào."
  5. Sau khi con soát, mẹ mới xem. Nếu còn lỗi, chỉ nói số lượng và khu vực: "Trang này còn hai chỗ thiếu dấu, con tìm nhé." Không chỉ thẳng.
  6. Khen đúng việc con làm: "Hôm nay con tự tìm ra chỗ chép nhầm số, mẹ thấy con soát kỹ đấy." Không khen nhanh.

Nếu con phản ứng, nằn nì "Con làm đúng hết rồi mà", giữ giọng nhẹ: "Có thể đúng hết, con soát xong thì biết chắc." Hai ba hôm đầu con sẽ soát qua loa, cứ để vậy, quan trọng là thói quen đã có chỗ đứng.

Hay làm và thử làm

Những phản ứng bên trái rất dễ hiểu khi người lớn mệt, nhưng mỗi cái lại đẩy con theo hướng ngược với điều mong muốn.

Hay làmĐiều xảy raThử làm
Xé trang, bắt chép lại cả bàiCon thấy cẩn thận là hình phạt, lần sau vẫn vội, còn sợ hãi thêmChỉ sửa những chỗ sai, bằng tay con
Khen "xong sớm thế, giỏi"Con hiểu tốc độ là điều được khenKhen việc soát, việc tự sửa
Đọc từng lỗi cho con sửaCon không cần tự soát, mẹ soát hộNói số lượng lỗi, để con tự tìm
Giục "nhanh lên" trong lúc con làmCon viết nhanh hơn và sai nhiều hơnĐặt giờ bắt đầu sớm hơn, không giục giữa chừng
Gắn mác "con cẩu thả lắm"Con tin mình là đứa cẩu thả và không cố nữaNói về bài: "bài này còn vội", không nói về con

Cũng không cần mua vở luyện chữ đẹp để chữa ẩu, không cần thêm bài luyện ngoài bài cô giao. Ẩu là chuyện thói quen soát và nhịp làm, không phải chuyện thiếu luyện tập.

Một tuần đầu của nhà bé E, kể từng tối

Tối thứ Hai, bé E nghe luật mới thì phụng phịu, làm xong bài vẫn trong mười phút, soát qua loa một phút rồi tích cả ba dòng. Mẹ không nói gì, chỉ mở vở và bảo "Còn ba chỗ thiếu dấu ở trang này." Bé tìm ra hai, chỗ thứ ba mẹ khoanh vùng hai dòng. Đến tám giờ rưỡi bé mới được xem hoạt hình, đúng như mọi hôm, không sớm hơn.

Tối thứ Ba và thứ Tư, bé bắt đầu nhận ra làm nhanh không còn đổi được gì. Thời gian làm bài kéo lên mười lăm phút, chữ cuối trang không còn chạy. Tối thứ Năm bé tự tìm ra chỗ chép nhầm số 36 thành 63 trước khi mẹ xem, và mẹ nói ngay "Con tự bắt được lỗi này đấy, mẹ chưa kịp thấy." Bé cười, lần đầu tiên trong tuần không hỏi bao giờ được đi chơi.

Tối thứ Sáu bé mệt, làm vội trở lại. Mẹ không trách, chỉ nhắc tờ soát. Một tuần không thẳng hàng như vậy là bình thường; điều quan trọng là luật giữ nguyên, người lớn không đổi ý theo tâm trạng của con hay của mình. Ông bà nếu trông cháu buổi tối cũng cần biết luật này, để không có chuyện ở nhà ông bà làm xong là được chạy ra sân ngay.

Con lớn hơn: lớp 6 đến lớp 9 làm ẩu thì khác gì

Ở THCS, làm ẩu ít lộ ra ở chữ viết mà hiện ở chỗ khác: chép đề sai, bỏ đơn vị, quên điều kiện của bài, trả lời câu hỏi khác với câu được hỏi. Con lớp 8 làm bài vật lý đúng hết các bước nhưng đáp số ghi mét thay vì centimet, hoặc bài văn viết đúng ý nhưng trả lời câu hỏi khác đề. Đây vẫn là vội, chỉ là vội ở tầng cao hơn.

Với con lớn, đừng kiểm vở từng tối. Thay vào đó, cùng con xem lại bài kiểm tra đã chấm. Hỏi "Trong mấy câu bị trừ, câu nào con biết làm mà vẫn sai?". Để con tự đếm số điểm mất vì vội. Khi chính con thấy con số đó, con có lý do của riêng mình để soát, mạnh hơn mọi lời nhắc.

Gợi ý con lớn tự làm bảng soát của riêng mình, ghi những lỗi con hay mắc nhất, ví dụ quên đơn vị, chép nhầm dấu âm, bỏ ý cuối của câu hỏi, và kẹp vào vở. Bố mẹ không cần cầm tờ đó, chỉ thỉnh thoảng hỏi "Tờ soát của con dạo này thêm dòng nào chưa?"

Sau một tháng, nhìn vào đâu để biết con đã chậm lại

Sau khoảng bốn tuần, mở vở của con, so một trang tuần đầu với một trang tuần này. Không cần đếm điểm, chỉ xem lỗi chép nhầm và thiếu dấu có ít đi không, câu bị bỏ sót có còn không. Hỏi con thêm một câu: "Dạo này con soát bài thường tìm ra mấy lỗi?" Nếu con trả lời được, nghĩa là con đã thật sự soát.

Dấu hiệu đi đúng còn là con tự soát mà không cần nhắc, dù chỉ một hai lần một tuần, và thời gian làm bài ổn định chứ không còn lúc bảy phút lúc ba mươi phút. Nếu cô có ghi nhận xét trong vở kiểu "bài làm cẩn thận hơn", đó là thông tin quý, nên đọc cho con nghe.

Nếu sau một tháng con vẫn sai nhiều ở những chỗ đơn giản dù đã soát, hay mất tập trung ở mọi việc chứ không chỉ khi làm bài, hay đọc chữ vẫn rất khó so với các bạn cùng lớp, nên nhắn cô chủ nhiệm hỏi ở lớp con thế nào. Trường hợp cô cũng thấy giống vậy, đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá kỹ, thay vì chỉ nghĩ con ẩu.

Khi mọi việc đã ổn, có thể nới dần: bỏ tờ soát dán bàn, chỉ hỏi miệng "Con soát chưa?", rồi sau đó thôi hỏi. Nếu vài tuần sau lỗi vội quay lại, cứ dán tờ soát lên lần nữa, không cần coi là thất bại. Thói quen ở tuổi này lên xuống theo mùa thi, theo lịch học thêm, theo những tuần con mệt; người lớn chỉ cần giữ cho luật đơn giản và giống nhau giữa các tối.

Câu hỏi thường gặp

Con làm bài ẩu có nên bắt làm lại cả trang không?

Không nên bắt chép lại cả trang vì con sẽ coi sự cẩn thận là hình phạt. Chỉ cho con biết có bao nhiêu lỗi và ở khu vực nào, để con tự tìm và tự sửa từng chỗ. Cách này rèn được thói quen soát bài thay vì chỉ làm con sợ.

Làm sao để con không vội làm bài để đi chơi?

Tách giờ chơi khỏi tốc độ làm bài: giờ chơi cố định, làm nhanh không được chơi sớm hơn. Thêm bước tự soát năm phút trước khi gấp vở. Khi nhanh không còn được thưởng, phần lớn trẻ tự chậm lại.

Con làm nhanh mà đúng hết thì có cần soát không?

Vẫn nên soát nhanh, vì mục đích là giữ thói quen chứ không phải vì bài hôm đó có lỗi. Nếu soát xong không có lỗi, khen con đã làm chắc tay. Thói quen này sẽ cần khi bài khó hơn và khi làm bài kiểm tra.

Bảng tự soát bài cho con nên có những gì?

Chỉ ba đến bốn dòng, đúng những lỗi con hay mắc. Với lớp 1–3 thường là đủ câu chưa, đủ dấu chưa, chép số đúng chưa. Để con tự viết hoặc vẽ bảng thì con dễ nhớ và chịu dùng hơn.

Con học cấp 2 vẫn làm bài ẩu thì giúp thế nào?

Cùng con xem lại bài kiểm tra đã chấm, để con tự đếm số điểm mất vì những câu biết làm mà vẫn sai. Gợi ý con tự lập bảng soát riêng ghi những lỗi hay mắc. Cha mẹ hỏi thăm thỉnh thoảng thay vì kiểm vở từng tối.

Khi nào con làm ẩu là dấu hiệu cần gặp chuyên gia?

Khi đã soát mà vẫn sai nhiều ở chỗ rất đơn giản, khó tập trung ở mọi việc chứ không riêng giờ học, hoặc đọc viết khó rõ so với tuổi. Lúc đó nên hỏi cô chủ nhiệm trước, rồi đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138