DayThat.comDạy Thật
Dạy con tự học

Con việc gì cũng chờ bố mẹ nhắc: cách chuyển việc nhớ sang tay con

Con lớp 3, lớp 4 quên giấy cô dặn, quên đồ thể dục, quên lịch kiểm tra vì quen có người nhắc. Cách giảm nhắc từng bước mà con vẫn không bỏ sót việc.

Wide shot of a narrow apartment entryway at dawn, a Vietnamese father in a tangerine polo shirt waiting by the door while his son of nine checks his backpack alone

Khi con việc gì cũng chờ nhắc, thường không phải vì con không nhớ nổi mà vì việc nhớ đang nằm trong đầu bố mẹ chứ không nằm trong đầu con. Cách sửa là chuyển việc nhớ sang con từng phần: cho con một chỗ ghi lại việc, một giờ cố định để tự rà, và bố mẹ giảm số câu nhắc mỗi tuần một ít. Trong hai đến ba tuần đầu con sẽ quên vài lần, đó là cái giá cần trả để con học cách tự nhớ.

Tình huống giả định: bé B học lớp 4. Tuần nào cũng có một tin nhắn trong nhóm lớp Zalo kiểu "mai các con mang áo đồng phục thể dục", "thứ Sáu kiểm tra 15 phút môn Tiếng Anh". Mẹ đọc, mẹ nhắc, sáng ra bố đứng ở cửa nhắc lại lần nữa. Con thì quen rồi, không bao giờ tự hỏi mai cần gì, vì biết thế nào cũng có người nói. Phần dưới đi qua lý do, các bước, câu nói mẫu và cách biết mình đã giảm nhắc đúng mức.

Nhắc nhiều mà con vẫn quên: chuyện gì đang xảy ra

Có một vòng lặp rất quen trong nhiều gia đình. Bố mẹ nhắc vì sợ con quên. Con không cần nhớ vì đã có người nhắc. Một hôm bố mẹ bận không nhắc, con quên thật. Bố mẹ kết luận con không nhớ được, nên nhắc nhiều hơn. Vòng cứ thế chặt dần. Đến lớp 4, lớp 5, có nhà một buổi sáng nói với con mười mấy câu nhắc: đánh răng chưa, bình nước đâu, áo khoác đâu, hôm nay có tiết bơi không.

Thêm một chi tiết: thông tin về việc học ngày càng đi qua điện thoại của cha mẹ chứ không qua con. Cô nhắn trong nhóm lớp, sổ liên lạc điện tử gửi về máy mẹ. Con không cần ghi chép gì cũng không thiếu thông tin, vì người lớn đã có hết. Ngày xưa học sinh phải chép lời cô dặn vào vở, giờ nhiều con không còn thói quen đó. Điều này không phải lỗi của ai, chỉ là nhà mình cần bù lại bằng cách khác.

Dấu hiệu con đang quen sống nhờ câu nhắc: con hỏi "Mai con mang gì hả mẹ?" thay vì tự nhớ hoặc tự kiểm; con hay đáp "Sao mẹ không nhắc con?" khi quên; con đứng ở cửa đợi người lớn kiểm trước khi đi. Dấu hiệu con bắt đầu tự nhớ: con tự hỏi lại một việc cụ thể, kiểu "Hôm nay cô có dặn gì không nhỉ, để con xem sổ".

Cũng cần phân biệt quên vì chưa có cách nhớ với quên vì việc đó không quan trọng với con. Con lớp 4 rất ít khi quên mang thẻ bài đi đổi với bạn, nhưng lại quên giấy cô cần phụ huynh ký. Lý do đơn giản: thẻ bài là việc của con, giấy ký là việc của người lớn. Muốn con nhớ việc học, cần làm cho việc học thành việc của con, nghĩa là con phải là người giữ thông tin và người chịu khi thiếu.

Chuyển việc nhớ sang con theo năm bước

Không cần làm tất cả cùng lúc. Mỗi bước giữ khoảng một tuần, thấy con ổn thì sang bước sau.

  1. Đếm số lần mình nhắc. Ba ngày đầu, bố mẹ chỉ đếm, chưa đổi gì. Ghi vào điện thoại số câu nhắc buổi sáng và buổi tối. Nhiều nhà giật mình khi thấy con số trên mười. Con số này dùng để so sau vài tuần.
  2. Cho con một cuốn sổ việc. Một cuốn sổ nhỏ để trong ngăn trước của cặp, con tự ghi lời cô dặn, ghi bằng vài chữ hoặc vẽ ký hiệu cũng được. Tối về bố mẹ đọc tin nhắn nhóm lớp cho con nghe, con tự ghi những gì liên quan tới ngày mai.
  3. Chọn một giờ rà việc cố định. Ví dụ tám giờ tối, ngay sau khi cất vở. Con mở sổ, tự soạn những thứ cần mang và đặt ở góc cửa. Bố mẹ không nhắc từng món, chỉ nhắc đúng một câu: đến giờ rà việc rồi.
  4. Rút câu nhắc buổi sáng. Buổi sáng là lúc nhắc nhiều nhất và gây căng nhất. Thỏa thuận với con: buổi sáng bố mẹ chỉ hỏi một câu duy nhất ở cửa, những thứ khác con tự lo từ tối hôm trước.
  5. Để con chịu một lần quên. Khi con quên một món không gây nguy hiểm, như quên vở nháp hay quên mang áo đồng phục thể dục, bố mẹ không mang lên trường. Tối về hỏi con chuyện gì xảy ra và lần sau con định làm gì.

Việc nào liên quan đến an toàn hay sức khoẻ, như thuốc con phải uống, đồ ăn con bị dị ứng hay đường đi học, bố mẹ vẫn giữ việc nhắc và kiểm. Chuyển việc nhớ sang con chỉ áp dụng cho chuyện sách vở, đồ dùng, lời cô dặn.

Câu nói mẫu cho từng lúc

Khi bắt đầu thay đổi. Nói với con lúc cả nhà vui vẻ, không nói ngay sau một lần con quên: "Bố thấy sáng nào bố cũng nhắc con nhiều quá, chắc con cũng mệt. Từ tuần này con tự giữ sổ việc, bố chỉ hỏi một câu ở cửa thôi, con thấy được không?"

Câu hỏi thay câu nhắc. Thay vì "Mang áo thể dục chưa?", hỏi "Hôm nay sổ việc của con có gì?". Câu đầu bắt con trả lời có hoặc chưa, câu sau bắt con tự nhớ lại.

Khi con quên và đổ cho bố mẹ. Con nói "Tại mẹ không nhắc con". Đừng cãi lại ai đúng ai sai, nói nhẹ: "Ừ, mẹ không nhắc thật, vì mình đã thỏa thuận con tự nhớ. Lần này quên thì con thấy chỗ nào trong cách của mình chưa ổn?"

Khi con nhớ được. Nói cụ thể, không cần to tát: "Hôm nay con tự nhớ mang hộp màu mà không ai nhắc, bố thấy rồi đấy."

Với ông bà. "Bố mẹ ơi, tháng này cháu tập tự nhớ việc, ông bà thấy cháu thiếu gì thì cứ hỏi cháu xem sổ, ông bà đừng nhắc từng món nhé." Ông bà được giao vai trò hỏi thì đỡ thấy mình bị gạt ra.

Những phản xạ dễ làm hỏng việc

Phần lớn sai ở đây đến từ thương con và sợ con bị cô phê bình. Biết vì sao nó phản tác dụng thì dễ đổi hơn.

Hay làmThử làm
Nhắc lại một việc ba bốn lần vì sợ con quênNhắc một lần đúng giờ rà việc, sau đó im
Tự soạn đồ cho con khi thấy con chậmChờ thêm năm phút, nếu con chưa xong thì hỏi con đang vướng ở đâu
Kể với người khác "Thằng bé đãng trí lắm"Không gắn nhãn cho con, nhất là khi con đứng ngay đó
Đọc to toàn bộ tin nhắn nhóm lớp cho conChỉ đọc phần liên quan đến con, để con tự chọn điều cần ghi
Phạt khi con quênHỏi con lần sau định làm gì khác, để con tự đặt cách nhớ

Có một việc nhiều nhà thử rồi bỏ: lập bảng phân công dán khắp nhà, cài báo thức nhiều lần trên đồng hồ của con. Những thứ này giúp được vài hôm, sau đó thành một kiểu nhắc khác. Con vẫn đang dựa vào thứ bên ngoài chứ chưa tự hỏi mình. Một cuốn sổ con tự ghi, một giờ rà việc cố định thường bền hơn mọi công cụ.

Khi con phản ứng hoặc quên liên tục

Tuần đầu nhiều con phản đối: "Sao tự nhiên bắt con tự nhớ, trước giờ mẹ vẫn nhắc mà". Phản ứng này bình thường, vì con đang mất đi một sự tiện lợi. Bố mẹ giữ giọng bình tĩnh, nhắc lại lý do một lần, rồi không tranh luận thêm. Có thể cho con chọn một vài thứ: giờ rà việc là tám giờ hay tám rưỡi, sổ việc màu gì. Con được chọn thì dễ nhận việc hơn.

Nếu con quên liên tục ba bốn lần trong tuần đầu, đừng vội quay về nhắc như cũ. Ngồi cùng con xem lại cách làm: con có ghi sổ không, có rà việc đúng giờ không, hay ghi rồi mà không đọc lại. Thường chỗ vướng rất cụ thể, ví dụ con ghi vào sổ nhưng sổ nằm trong cặp, tối về không ai lấy ra. Sửa đúng chỗ đó, chẳng hạn quy định đặt sổ lên bàn học khi về nhà.

Có những tối con mệt, buổi chiều học thêm về muộn, ăn cơm xong đã gần chín giờ. Những tối như vậy đừng bỏ hẳn giờ rà việc mà rút gọn lại: con chỉ mở sổ đọc to việc của ngày mai trong một phút, bố mẹ nghe. Giữ được nhịp, dù ngắn, quan trọng hơn làm thật đầy đủ. Một thói quen bị bỏ ba tối liền thường phải xây lại gần như từ đầu, còn một thói quen chỉ làm gọn vẫn đang sống.

Cũng nên nói chuyện với cô chủ nhiệm một lần, nhẹ nhàng: "Thưa cô, nhà em đang tập cho cháu tự ghi lời cô dặn, nếu cô thấy cháu quên thì cô cứ nhắc cháu như các bạn, nhà em không mang đồ lên giúp nữa ạ." Như vậy cô hiểu vì sao có hôm con thiếu đồ, và lời nhắc của cô thành một phần giúp con nhớ.

Tự kiểm sau ba tuần

So với con số đếm ở bước đầu và nhìn vào những điều sau:

  • Số câu nhắc mỗi buổi sáng giảm rõ, lý tưởng là chỉ còn một hai câu.
  • Con tự mở sổ việc vào giờ rà mà không cần gọi, ít nhất phần lớn các tối.
  • Con quên ít đi, và khi quên thì con tự nói ra cách sửa thay vì đổ lỗi.
  • Con bắt đầu tự hỏi thêm thông tin, ví dụ "Mẹ ơi nhóm lớp hôm nay có nói gì về bài kiểm tra không?".
  • Buổi sáng trong nhà bớt to tiếng, bố mẹ đỡ mệt.

Nếu con vẫn rất hay quên dù đã có sổ và giờ cố định, và cô giáo cũng thấy con quên nhiều ở lớp, khó tập trung lâu, hay bỏ dở việc, nên đưa con đi khám bác sĩ nhi để được tư vấn thêm. Không tự kết luận con có vấn đề gì; đa số các con chỉ cần thời gian và một cách nhớ phù hợp với mình.

Câu hỏi thường gặp

Con lớp mấy thì bắt đầu tự nhớ việc được?

Từ lớp 2, lớp 3 phần lớn các con đã tự ghi và tự rà được những việc đơn giản như mang đồ, làm bài. Lớp 1 thì bắt đầu bằng soạn cặp cùng bố mẹ. Lên THCS con nên tự lo gần như toàn bộ việc học của mình.

Con quên đồ bị cô nhắc thì bố mẹ có nên can thiệp không?

Nếu chỉ là nhắc nhở bình thường thì không cần. Một lần bị cô nhắc giúp con thấy hậu quả thật của việc quên. Chỉ khi con bị ảnh hưởng nặng hoặc buồn kéo dài thì bố mẹ nói chuyện với cô để hiểu thêm.

Có nên dùng báo thức điện thoại để nhắc con không?

Có thể dùng một báo thức cho giờ rà việc, nhưng không nên dùng nhiều báo thức cho từng món. Báo thức chỉ là tín hiệu bắt đầu, còn việc nhớ cần mang gì vẫn phải do con tự rà trong sổ.

Ngừng nhắc có làm con bị điểm kém vì thiếu đồ không?

Có thể có vài lần trong tuần đầu, nhưng thường không ảnh hưởng gì lớn. Cha mẹ nên giữ việc kiểm với các kỳ kiểm tra quan trọng trong giai đoạn đầu. Thiệt một chút lúc nhỏ dễ chịu hơn nhiều so với lên cấp hai vẫn chưa biết tự nhớ.

Con đổ lỗi tại bố mẹ không nhắc thì nói sao?

Đừng tranh cãi ai đúng. Nhắc lại thỏa thuận một cách bình tĩnh và hỏi con lần sau định làm gì khác. Khi con tự nghĩ ra cách, con có trách nhiệm với cách đó hơn là khi bố mẹ áp đặt.

Ông bà trông cháu cứ nhắc suốt thì làm sao?

Giải thích với ông bà mục đích và giao cho ông bà một vai trò rõ ràng, chẳng hạn hỏi cháu đã xem sổ việc chưa. Ông bà quen nhắc từ lâu nên cần thời gian, bố mẹ nhắc ông bà nhẹ nhàng, không trách trước mặt cháu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138