DayThat.comDạy Thật
Dạy con tự học

Dạy con cấp 2 tự lập kế hoạch học tập: buổi tối Chủ nhật 20 phút

Con lớp 6 đến lớp 9 nhiều môn, nhiều bài kiểm tra, nên cần tự xếp việc học cả tuần. Cách ngồi cùng con 20 phút tối Chủ nhật rồi rút dần vai trò của cha mẹ.

Over-the-shoulder view of a Vietnamese teenage boy in a moss green hoodie writing in a notebook with blank pages at his study desk, small wall shelf and round clock above, warm lamp light

Con học cấp 2 tự lập được kế hoạch học tập nếu có một buổi cố định mỗi tuần, thường là tối Chủ nhật, để nhìn lại tuần tới: có những bài kiểm tra nào, bài tập lớn nào, buổi nào bận, rồi tự chia việc ra từng tối. Cha mẹ ngồi cùng vài tuần đầu, chỉ hỏi chứ không xếp hộ, sau đó lùi dần. Một bản kế hoạch con tự viết, dù còn vụng, giúp con hơn một thời gian biểu đẹp do bố mẹ soạn sẵn.

Tình huống giả định: bạn C lên lớp 6. Ở tiểu học mỗi ngày một ít bài, cô dặn gì làm nấy. Lên lớp 6 tự nhiên có môn Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lí, Tin học, Công nghệ, mỗi môn một giáo viên, mỗi người dặn một kiểu. Tối thứ Năm C mới nhớ ra mai kiểm tra 15 phút môn Tiếng Anh, đúng hôm phải nộp phiếu học tập môn Khoa học tự nhiên. Phần dưới là cách làm từng tuần, câu nói mẫu và những chỗ cha mẹ hay vướng.

Vì sao lên lớp 6 con hay học dồn

Ở tiểu học, việc học được người lớn sắp hộ khá nhiều: một cô chủ nhiệm dạy gần hết các môn, biết lớp mình đang có gì để không dồn bài vào một ngày, và phụ huynh nhận tin nhắn đầy đủ. Lên cấp 2, mỗi môn một thầy cô, mỗi người chỉ biết phần mình. Không ai sắp lịch giúp con nữa, và đó là lần đầu con phải tự nhìn cả tuần một lúc. Nhiều con chưa từng được dạy việc này, nên học theo kiểu ngày nào lo ngày đó.

Dấu hiệu con đang học theo phản xạ chứ chưa có kế hoạch: tối nào cũng ngồi vào bàn và hỏi "Hôm nay làm gì nhỉ?", mở cặp ra lật từng quyển vở xem có bài không; tối trước hôm kiểm tra thì thức khuya, các tối khác lại xong rất sớm; bài dự án giao từ hai tuần trước đến hôm cuối mới bắt đầu. Ngược lại, con đã bắt đầu có kế hoạch khi tự biết tối thứ Ba bận học thêm nên làm bài Toán từ tối thứ Hai, hoặc tự chia bài thuyết trình nhóm ra làm ba buổi.

Còn một lý do nữa ít ai để ý: điện thoại và máy tính giúp con nhận thông tin nhanh, nhưng thông tin ấy nằm rải rác ở nhóm chat lớp, nhóm môn, tin nhắn bạn bè. Không ghi lại một chỗ thì đến tối con không nhớ hết. Kế hoạch tuần trước hết là việc gom mọi thứ về một trang giấy.

Tối Chủ nhật đầu tiên, làm thế này

Chọn một khung giờ khoảng hai mươi phút, sau bữa tối, khi cả nhà không vội. Ngồi ở bàn học của con, con cầm bút, cha mẹ ngồi bên cạnh.

  1. Gom thông tin. Con mở sổ ghi chép, nhóm chat lớp, thời khoá biểu, đọc to những gì đã biết về tuần tới: bài kiểm tra nào, bài nộp nào, tiết nào cần mang đồ đặc biệt. Cha mẹ bổ sung nếu nhà trường có nhắn riêng.
  2. Đánh dấu buổi bận. Tối nào con học thêm, tập thể thao, có việc nhà hay giỗ chạp. Những tối này chỉ xếp việc nhẹ.
  3. Xếp việc lớn trước. Bài kiểm tra, bài dự án, bài thuyết trình được chia nhỏ và rải ra trước hạn ít nhất một hai ngày. Ví dụ kiểm tra Tiếng Anh thứ Sáu thì ôn từ vựng tối thứ Ba, làm thử bài tối thứ Tư.
  4. Xếp việc thường ngày. Bài tập về nhà các môn theo thời khoá biểu. Mỗi tối nên có một việc chính, không quá ba việc.
  5. Chừa một buổi trống. Ít nhất một tối gần như không có việc, để bù khi tuần có chuyện bất ngờ.
  6. Con đọc lại cả tuần. Cha mẹ hỏi một câu: "Con nhìn lại xem tối nào nặng nhất, con có thấy ổn không?" Con tự điều chỉnh.

Bản kế hoạch chỉ cần một trang giấy kẻ bảy cột cho bảy ngày, dán lên tường cạnh bàn học hoặc kẹp trong sổ. Không cần màu mè, không cần mua sổ kế hoạch đắt tiền. Thứ quan trọng là con tự viết và tự nhìn vào nó mỗi tối.

Câu hỏi mẫu để con tự nghĩ, không phải để cha mẹ quyết

Câu mở đầu. "Tuần tới của con có gì khó nhất? Con định làm nó vào tối nào?" Bắt đầu bằng việc khó giúp con biết sắp xếp theo mức quan trọng chứ không theo thứ tự môn.

Khi con xếp quá tải một tối. Đừng nói "Thế này nhiều quá". Thử "Tối thứ Năm con có ba việc, mỗi việc con đoán mất bao lâu?". Con tự cộng lại sẽ thấy không đủ thời gian.

Khi con để việc lớn sát hạn. "Nếu tối thứ Năm con mệt hoặc có việc đột xuất thì bài này làm lúc nào?" Câu này dạy con nghĩ đến phương án dự phòng.

Câu nhìn lại tuần trước. "Tuần trước việc nào con làm đúng như kế hoạch, việc nào bị trễ, vì sao?" Hỏi để con tự rút kinh nghiệm, không để trách.

Câu bố nói khi con làm tốt. "Bố thấy tuần này con chia bài thuyết trình ra ba buổi, tối thứ Năm không còn phải thức khuya nữa." Khen vào cách làm, không khen chung chung là giỏi.

Cha mẹ hay vướng ở đâu

Phần lớn cha mẹ muốn giúp nên làm quá tay. Bảng dưới là các sai thường gặp và cách đổi.

Hay làmVì sao phản tác dụngThử làm
Soạn sẵn thời gian biểu đẹp cho conKế hoạch của bố mẹ, con không thấy là của mình nên ít theoĐể con viết, cha mẹ chỉ hỏi
Xếp kín mọi tối, không chừa giờ trốngMột chuyện bất ngờ là cả tuần đổ vỡ, con nảnChừa một tối trống và một khoảng nghỉ mỗi tối
Kiểm tra mỗi tối con đã làm đúng kế hoạch chưaBiến kế hoạch thành công cụ giám sátChỉ nhìn lại cùng con vào tối Chủ nhật
Trách khi con không làm theoCon giấu, viết kế hoạch đẹp cho cóHỏi vì sao bị lệch và sửa kế hoạch cho thực tế hơn
Mua sổ, ứng dụng, bút nhiều màuMất thời gian trang trí hơn là nghĩMột tờ giấy kẻ bảy cột là đủ

Điều không cần làm: không cần ép con theo một khung giờ học cố định từng phút, không cần ghi số giờ học mỗi ngày để so, không cần đăng ký thêm lớp kỹ năng quản lý thời gian. Kỹ năng này con học được ngay ở bàn học của mình, qua từng tuần.

Khi con không muốn ngồi lập kế hoạch

Học sinh lớp 7, lớp 8 hay phản ứng kiểu "Con nhớ hết rồi, cần gì viết ra". Đừng tranh luận dài. Có thể đề nghị thử bốn tuần, rồi cùng xem có khác gì không. Nếu con vẫn nhớ hết và không bị dồn bài, có khi con thật sự không cần một bản viết chi tiết, chỉ cần vài dòng ghi việc lớn. Mục tiêu là con tự quản lý được tuần học, không phải con có một tờ giấy.

Nếu con đồng ý nhưng làm qua loa, viết cho xong để được đi chơi, cha mẹ đừng bắt viết lại. Tối thứ Tư hỏi nhẹ: "Kế hoạch tuần này của con đến giờ thế nào rồi?". Khi con tự thấy kế hoạch không giúp được gì vì viết qua loa, Chủ nhật sau con thường viết cẩn thận hơn. Còn nếu cha mẹ chê ngay từ đầu, con chỉ học được cách viết đẹp để qua cửa.

Có con phản ứng mạnh vì cảm thấy bị kiểm soát, nhất là tuổi mười ba, mười bốn. Lúc này nên trao nhiều quyền hơn: con chọn giờ ngồi lập kế hoạch, con chọn có muốn bố mẹ ngồi cùng hay không, con chọn hình thức ghi. Cha mẹ chỉ giữ một điều: tối Chủ nhật hỏi một câu tuần tới có việc gì lớn.

Một kiểu khác hay gặp là con lập kế hoạch rất hăng trong tuần đầu, kẻ bảng nhiều màu, chia từng khung nửa tiếng, rồi sang tuần thứ hai bỏ hẳn. Đây không phải con thiếu ý chí, mà là bản kế hoạch quá dày so với một tuần thật, có buổi về muộn, có hôm mệt, có bài cô giao thêm bất ngờ. Cha mẹ có thể gợi ý nhẹ: "Tuần này mình thử chỉ ghi ba việc lớn thôi, còn lại con để trống cho những thứ phát sinh nhé". Một bản kế hoạch có chỗ trống thường sống lâu hơn một bản kín mít. Khi con theo được ba việc lớn trong hai, ba tuần liền, con sẽ tự muốn thêm việc vào, và lúc ấy con thêm vì thấy có ích chứ không vì bố mẹ dặn.

Rút dần vai trò của cha mẹ và cách tự kiểm

Kế hoạch tuần không phải việc cha mẹ ngồi cùng con mãi. Gợi ý cách lùi trong khoảng hai tháng:

  • Hai tuần đầu: ngồi cùng cả hai mươi phút, hỏi theo các câu mẫu ở trên.
  • Tuần ba đến tuần năm: con tự viết, xong thì đưa cha mẹ xem và hai bên nói chuyện năm phút.
  • Tuần sáu trở đi: con tự viết, cha mẹ chỉ hỏi việc lớn nhất của tuần là gì.
  • Dấu hiệu đi đúng sau một tháng: tối trước hôm kiểm tra con không còn phải thức khuya; bài dự án được bắt đầu sớm; con tự nói trước "Tối thứ Sáu con bận ôn, mẹ đừng gọi con đi ăn cỗ nhé".
  • Dấu hiệu cần điều chỉnh: kế hoạch đẹp nhưng không theo được tuần nào, con luôn trễ hạn, con căng thẳng khi nhìn kế hoạch.

Nếu con liên tục quá tải dù đã chia việc hợp lý, nên hỏi thăm giáo viên chủ nhiệm xem lượng bài của lớp có đặc biệt nhiều không, hay con đang mất nhiều thời gian ở một môn cụ thể. Nếu con lo lắng kéo dài, mất ngủ, sợ đến lớp, nên nói chuyện với giáo viên và tìm gặp chuyên gia tâm lý học đường, thay vì chỉ sửa kế hoạch.

Câu hỏi thường gặp

Con lớp mấy thì nên tự lập kế hoạch học tập?

Từ lớp 6 là thời điểm hợp lý vì lúc đó số môn và số giáo viên tăng lên rõ. Lớp 4, lớp 5 có thể tập trước với kế hoạch đơn giản cho vài việc lớn. Lên lớp 8, lớp 9 con nên tự làm gần như hoàn toàn.

Kế hoạch học tập tuần nên chi tiết tới mức nào?

Đủ để con biết mỗi tối có việc chính gì và việc lớn nào cần làm trước hạn. Không cần chia theo từng phút. Kế hoạch quá chi tiết dễ đổ vỡ khi có chuyện bất ngờ và làm con nản.

Con không theo kế hoạch thì cha mẹ nên làm gì?

Hỏi con vì sao bị lệch, có phải xếp quá nhiều việc một tối hay có chuyện đột xuất. Sửa kế hoạch cho thực tế hơn thay vì trách con. Kế hoạch là công cụ của con, không phải bản cam kết với bố mẹ.

Có nên dùng ứng dụng lập kế hoạch trên điện thoại không?

Không cần thiết, nhất là giai đoạn đầu. Một trang giấy con tự viết dễ nhìn lại và ít bị xao nhãng hơn. Khi con đã quen và muốn chuyển sang công cụ khác thì để con tự chọn.

Con học thêm nhiều buổi thì lập kế hoạch thế nào?

Đánh dấu các buổi học thêm trước, những tối đó chỉ xếp việc nhẹ hoặc không xếp gì. Nếu lịch học thêm kín đến mức không còn tối nào để tự học, đó là dấu hiệu gia đình nên xem lại lịch học thêm.

Bao lâu thì con tự lập kế hoạch được mà không cần bố mẹ?

Thường khoảng một đến hai tháng nếu tuần nào cũng làm đều đặn. Có con nhanh hơn, có con cần cả học kỳ. Dấu hiệu là con tự nhớ ngồi lập kế hoạch tối Chủ nhật và tự nói được việc lớn của tuần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138