DayThat.comDạy Thật
Dạy con tự học

Con vừa học vừa cầm điện thoại: thỏa thuận cùng con thay vì thu máy

Con cấp 2 cần điện thoại để xem bài, nhắn nhóm, nhưng cứ cầm lên là lướt. Cách cùng con đặt quy ước giờ học, chỗ để máy và khi nào cha mẹ cần can thiệp.

Close-up of a teenage girl in a light pink cardigan placing a phone face down on a wall shelf beside a small clock, afternoon light

Khi con vừa học vừa cầm điện thoại, thu máy hẳn thường chỉ có tác dụng vài ngày; cách bền hơn là cùng con đặt quy ước rõ: giờ nào là giờ học không điện thoại, máy để ở đâu trong lúc học, việc nào thật sự cần máy thì dùng thế nào, và cả nhà cùng giữ. Con tuổi cấp 2 cần được tham gia đặt luật, vì luật con tự đồng ý thì con dễ giữ hơn luật bị áp xuống.

Tình huống giả định: bạn D lớp 7, bài tập có phần phải tra cứu, cô gửi phiếu học tập qua nhóm lớp, bạn trong nhóm thuyết trình nhắn nhau liên tục. Mẹ đi ngang qua phòng thấy con cầm điện thoại, con bảo "Con đang xem bài cô gửi", mười phút sau đi qua vẫn thấy cầm, màn hình là một đoạn video ngắn. Hai bên cãi nhau, mẹ thu máy, hôm sau lại phải trả vì con cần nhắn nhóm. Phần dưới là cách thoát khỏi vòng đó.

Điện thoại lúc học: phần thật cần và phần trôi đi

Cần thẳng thắn với nhau rằng học sinh THCS bây giờ dùng điện thoại hoặc máy tính cho việc học thật. Giáo viên gửi bài qua nhóm, có bài yêu cầu tìm hiểu thêm, có bài làm nhóm phải trao đổi. Cấm tuyệt đối thường không thực tế và làm con phải xin xỏ, hoặc lén dùng. Nhưng cũng thật là chỉ một thông báo hiện lên là đủ kéo con đi mười lăm phút, và con không tự nhận ra thời gian trôi.

Dấu hiệu con đang học thật dù có điện thoại bên cạnh: con mở máy có mục đích, xem xong thứ cần rồi đặt xuống; bài làm xong trong khoảng thời gian hợp lý; khi được hỏi "Con vừa tra cái gì?" con nói lại được nội dung. Dấu hiệu học đối phó: con ngồi hai tiếng mà bài chỉ cần bốn mươi phút; vở mở ở trang cũ suốt buổi; khi có người đi qua con vội đổi màn hình; con cần điện thoại cho mọi bài, kể cả bài chỉ cần sách giáo khoa.

Một chi tiết người kèm con tuổi này hay thấy: con đặt điện thoại úp xuống bàn nhưng cứ vài phút lại lật lên xem rồi úp xuống. Úp màn hình chưa đủ, máy vẫn trong tầm tay. Khoảng cách vật lý giữa con và chiếc máy quan trọng hơn nhiều so với lời hứa sẽ không xem.

Cùng con đặt quy ước trong một buổi nói chuyện

Chọn lúc không ai đang bực, ví dụ cuối tuần sau bữa trưa. Đừng nói chuyện này ngay sau một trận cãi nhau vì điện thoại.

  1. Mở đầu bằng điều con cần. Hỏi con: "Việc học của con thật sự cần điện thoại vào những lúc nào?" Ghi lại câu trả lời của con: xem bài cô gửi, nhắn nhóm, tra từ.
  2. Nói điều cha mẹ lo. Ngắn gọn, không kể tội: "Mẹ lo vì tối nào con cũng ngồi lâu mà bài vẫn chưa xong, mẹ thấy điện thoại kéo con đi nhiều."
  3. Tách việc cần máy ra một khoảng riêng. Ví dụ mười lăm phút đầu buổi học: xem hết bài cô gửi, chép yêu cầu ra vở, nhắn nhóm những gì cần nhắn. Sau đó máy rời khỏi bàn.
  4. Chọn chỗ để máy. Trên kệ tường, ở phòng khách, trong một chiếc hộp ở bàn ăn. Không trên bàn học, không trong túi áo.
  5. Đặt khoảng nghỉ có máy. Học khoảng bốn mươi lăm phút đến một tiếng thì được nghỉ mười phút, lúc đó dùng máy thoải mái. Con biết chắc sẽ có giờ được xem thì dễ chờ hơn.
  6. Thỏa thuận cả việc của cha mẹ. Trong giờ con học, bố mẹ cũng hạn chế lướt điện thoại ở phòng khách, ít nhất là không ngồi cạnh con mà xem video có tiếng.

Viết các điểm đã thống nhất ra một tờ giấy, cả nhà cùng ký tên. Việc ký tên nghe có vẻ trịnh trọng, nhưng với con tuổi này nó cho thấy đây là thỏa thuận của hai bên, không phải lệnh của bố mẹ.

Câu nói mẫu khi quy ước bị phá

Lần đầu thấy con cầm máy trong giờ học. Không giật máy, nói nhỏ: "Con ơi, mình đã thống nhất giờ này máy để trên kệ mà. Con đặt lại giúp mẹ nhé." Rồi đi ra, không đứng chờ.

Khi con nói đang xem bài. "Được, con xem nốt cái đang cần, xong thì chép yêu cầu ra vở rồi để máy lên kệ nhé." Tin con trước, nhưng gắn với một việc cụ thể để kết thúc.

Khi con phá quy ước nhiều lần trong tuần. Nói vào cuối tuần, không nói lúc đang căng: "Tuần này mình lệch thỏa thuận nhiều lần, con thấy chỗ nào khó giữ nhất? Mình sửa lại cho hợp hơn."

Khi con cãi "bạn con ai cũng dùng". "Bố không biết nhà các bạn thế nào, nhà mình thì mình thống nhất thế này vì bố thấy con học vất vả hơn khi có máy cạnh bên." Không so sánh con với bạn, cũng không chê nhà người khác.

Khi con giữ được quy ước. "Mấy hôm nay con học xong sớm hơn hẳn, tối còn có thời gian chơi. Con thấy thế nào?" Để con tự nhận ra lợi ích.

Những cách thường dùng và vì sao không bền

Trong lúc lo lắng, cha mẹ hay chọn biện pháp mạnh. Mạnh không có nghĩa là hiệu quả.

Hay làmKết quả thường thấyThử làm
Thu máy cả tuần sau một lần vi phạmCon cần máy cho bài nhóm, phải trả lại, luật mất uy tínHậu quả nhỏ, gắn trực tiếp, ví dụ tối hôm sau máy để ngoài sớm hơn
Đứng sau lưng kiểm tra màn hìnhCon căng thẳng, học giả vờ khi có ngườiKiểm bằng kết quả: bài xong chưa, con giải thích lại được không
Cài phần mềm theo dõi mà không nóiCon phát hiện ra và mất lòng tinNếu cần giới hạn thì nói rõ với con và cùng cài
Dọa "không học thì bán máy"Lời dọa không thực hiện, con không tin nữaChỉ nói điều mình sẽ làm thật
Cấm tuyệt đối trong mọi giờCon lén dùng, giấu máyCó giờ nghỉ được dùng thoải mái

Không cần mua thêm thiết bị, không cần đổi sang máy cũ ít chức năng nếu con chưa có vấn đề nghiêm trọng. Việc chính là chỗ để máy và giờ để máy, hai thứ này không tốn tiền.

Khi con học online hoặc làm bài trên máy tính

Có những bài con phải làm trên máy tính, như bài trình chiếu môn Tin học hay bài tìm hiểu môn Lịch sử và Địa lí. Lúc này không thể để máy ra xa. Cách gần nhất là đặt máy tính ở chỗ chung, như góc phòng khách hoặc bàn ăn, màn hình quay ra phía có người qua lại. Không phải để rình, mà để con có một chút ngại khi mở thứ khác, giống như người lớn làm việc ở văn phòng chung.

Trước khi mở máy, nhờ con nói một câu: "Hôm nay con dùng máy để làm gì, xong thì có gì để mẹ xem?". Con tự đặt mục tiêu cụ thể, ví dụ làm xong năm trang trình chiếu, sẽ ít lạc hơn là mở máy để học chung chung. Khi con xong, nhìn sản phẩm, hỏi con một hai câu về nội dung. Đó là cách kiểm hợp lý hơn đếm số phút con ngồi.

Với những bài cần tra cứu, nên tách thành hai bước: lúc tra thì chép những gì cần ra vở bằng lời của mình, sau đó tắt máy và làm bài từ vở. Cách này vừa giảm thời gian ngồi trước màn hình, vừa giúp con hiểu bài hơn là chép thẳng từ màn hình vào bài.

Một chi tiết nhỏ nhưng hay gây cãi nhau là nhóm lớp và nhóm bạn trên điện thoại. Con lớp 8 nhiều khi nói thật là cần mở máy để xem cô vừa nhắn bài trong nhóm. Thay vì nghi ngờ, có thể thoả thuận một giờ xem tin cố định, chẳng hạn đầu buổi học năm phút và giữa buổi năm phút, con đọc tin của cô, chép việc cần làm ra vở rồi đặt máy lại lên kệ. Bố mẹ nói trước một câu: "Bố tin là con cần xem tin của cô. Mình chỉ thống nhất là xem xong thì máy về chỗ cũ, được không?". Khi con thấy bố mẹ công nhận nhu cầu thật của mình, con dễ giữ phần còn lại của quy ước hơn. Còn nếu mỗi lần con cầm máy là bố mẹ hỏi dồn đang làm gì, con sẽ chuyển sang dùng lén, và mọi quy ước đều mất tác dụng.

Sau ba tuần, nhìn vào đâu

Đừng đo bằng số phút con dùng điện thoại mỗi ngày. Hãy nhìn vào việc học và không khí trong nhà:

  • Thời gian làm bài buổi tối ngắn lại mà bài vẫn đủ, con còn thời gian nghỉ.
  • Con tự đặt máy lên kệ khi bắt đầu học mà không cần nhắc, phần lớn các tối.
  • Số lần cãi nhau vì điện thoại giảm rõ.
  • Khi hỏi về bài, con giải thích được bằng lời mình chứ không phải đọc lại từ màn hình.
  • Con tự đề nghị điều chỉnh quy ước khi thấy chỗ chưa hợp lý, thay vì lén phá.

Nếu con dùng điện thoại đến mức bỏ ăn, thức khuya thường xuyên, cáu gắt mạnh khi không có máy, học sút rõ và thu mình, nên nói chuyện với giáo viên chủ nhiệm và tìm gặp chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. Nếu thấy con bị ai đó đe dọa, bắt nạt hay dụ dỗ qua mạng, ưu tiên an toàn của con, giữ lại bằng chứng, báo nhà trường và gọi Tổng đài 111 để được tư vấn; trường hợp nguy hiểm gọi 113.

Câu hỏi thường gặp

Có nên thu điện thoại của con khi học không?

Thu hẳn thường chỉ hiệu quả vài ngày vì con cần máy cho một số việc học. Cách bền hơn là thỏa thuận giờ cần máy, giờ học không máy và chỗ để máy cố định. Thu máy chỉ nên là một hậu quả nhỏ đã thống nhất trước.

Con nói cần điện thoại để học thì làm sao biết thật hay không?

Nhờ con nói rõ con cần máy để làm gì và xong việc đó có gì để xem. Khi xong, hỏi con một hai câu về nội dung. Con dùng máy cho việc học thật thì sẽ nói lại được điều mình vừa tìm hiểu.

Con học bao lâu thì nên cho nghỉ dùng điện thoại?

Với học sinh THCS, khoảng bốn mươi lăm phút đến một tiếng học thì nghỉ mười phút là hợp lý. Biết chắc có giờ nghỉ được dùng máy, con dễ tập trung trong giờ học hơn.

Có nên cài phần mềm quản lý thời gian dùng điện thoại cho con?

Có thể dùng nếu cần, nhưng nên nói rõ và cùng con cài, không cài lén. Phần mềm chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay được thỏa thuận và thói quen để máy xa bàn học.

Bố mẹ cũng dùng điện thoại nhiều thì có ảnh hưởng không?

Có, con tuổi này rất để ý việc người lớn làm gì. Nếu bố mẹ hạn chế lướt điện thoại trong giờ con học, thỏa thuận có sức nặng hơn nhiều. Đó cũng là cách nói với con rằng luật này áp cho cả nhà.

Khi nào việc dùng điện thoại của con cần gặp chuyên gia?

Khi con bỏ ăn, mất ngủ kéo dài, cáu gắt mạnh khi không có máy, học sút rõ và thu mình khỏi gia đình. Lúc đó nên nói chuyện với giáo viên chủ nhiệm và tìm chuyên gia tâm lý thay vì chỉ thu máy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138