Đi họp phụ huynh, nên mang theo đúng ba câu hỏi về riêng con mình, đã hỏi con từ tối hôm trước: con học trên lớp thế nào khi gặp chỗ chưa hiểu, con chơi với bạn và giữ nề nếp ra sao, và ở nhà cha mẹ nên làm gì để khớp với cách cô dạy. Phần chung của buổi họp thì nghe và ghi; câu nào dính tới điểm số cụ thể, chuyện riêng hay một đề nghị thì để nhắn hoặc hẹn gặp riêng, không hỏi trước cả lớp.
Nhiều cha mẹ đi họp về chỉ nhớ lịch thi, các khoản đóng góp và câu cô nói chung "lớp mình còn nhiều em chưa tập trung". Lý do dễ hiểu: một lớp ba bốn chục gia đình, cô chủ nhiệm chỉ có vài phút cuối buổi cho những ai nán lại. Bài này giúp bạn dùng vài phút đó cho đúng việc, và biến buổi họp thành một cuộc nói chuyện ngắn với con khi về nhà.
Buổi họp phụ huynh dành cho ai, và phần nào là của riêng bạn
Một buổi họp phụ huynh thường có ba phần. Phần đầu cô chủ nhiệm nói về tình hình chung của lớp: nề nếp, kết quả học kỳ nói gọn, những việc cả lớp cần cố gắng. Phần giữa là thông báo của nhà trường: lịch kiểm tra, các hoạt động, những khoản liên quan tới học sinh. Phần cuối do ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp trao đổi. Cả ba phần đều là việc chung, không ai kịp nói riêng về từng em.
Phần của riêng bạn nằm ở chỗ khác: mười lăm phút sau khi buổi họp kết thúc, khi vài phụ huynh nán lại hỏi cô. Mỗi người chừng hai, ba phút. Nếu bạn đến đó với câu "con em dạo này học thế nào hả cô", cô chỉ kịp trả lời chung chung "cháu cũng ngoan, cần cẩn thận hơn". Câu hỏi càng cụ thể thì câu trả lời càng có ích.
Cũng nên nhớ một điều: buổi họp không phải nơi để giải quyết một chuyện đang vướng, như bài chấm chưa hợp lý hay con bị bạn trêu. Những chuyện ấy cần thời gian và cần chỗ riêng. Đến họp với ý định nói hết mọi thứ thì vừa không đủ giờ, vừa làm phụ huynh khác phải đứng chờ. Bạn chỉ cần ghi chuyện đó vào sổ rồi xin cô một lịch hẹn ngắn vào hôm khác.
Tối hôm trước: hỏi con trước khi đi họp
Câu hỏi hay nhất cho cô thường đến từ chính con. Tối trước buổi họp, chọn lúc con đã xong bài, ngồi cạnh con chừng mười phút, không cầm điện thoại. Làm theo thứ tự này:
- Nói cho con biết mai bố mẹ đi họp, và hỏi con trước: "Mai bố đi họp lớp con. Con có muốn bố hỏi cô điều gì không?" Nhiều con sẽ bảo "không có gì", nhưng có con nói ra đúng chuyện đang lấn cấn, như muốn đổi chỗ ngồi vì không nhìn rõ bảng.
- Hỏi về lúc con không hiểu bài: "Trên lớp có môn nào con nghe cô giảng thì hiểu, mà về nhà làm bài lại không ra không?" Câu trả lời này cho bạn biết nên hỏi cô về môn nào.
- Hỏi về bạn bè, giờ ra chơi: "Giờ ra chơi con hay chơi với ai, chơi gì?" Nếu con im lâu hoặc nói "con ngồi trong lớp", ghi lại để hỏi cô một câu nhẹ về việc con hoà vào lớp.
- Nói rõ bố mẹ đi họp để làm gì, để con không lo: "Bố đi họp để biết cách giúp con ở nhà, không phải để nghe cô mắng con đâu." Con lớp 4, lớp 5 trở lên rất hay lo tối hôm trước buổi họp.
- Ghi ba câu hỏi ra một mẩu giấy nhỏ, gấp lại bỏ ví. Ba câu thôi, không mười câu.
Nếu con đang ở THCS và không muốn nói nhiều, đừng ép. Hỏi một câu đủ: "Có điều gì con không muốn bố hỏi cô không?" Câu này nghe lạ nhưng thường mở ra chuyện con đang ngại, và cho con thấy bố mẹ tôn trọng chỗ riêng của con.
Ba nhóm câu đáng hỏi cô trong vài phút cuối buổi
Về cách con học trên lớp. Không hỏi "con có ngoan không" mà hỏi việc nhìn thấy được: "Thưa cô, khi gặp bài khó trên lớp, cháu thường hỏi lại cô hay ngồi im ạ?" Câu trả lời cho biết con dám hỏi hay đang giấu chỗ chưa hiểu. Con ngồi im khi không hiểu thì ở nhà bạn cần tập cho con cách hỏi.
Về bạn bè và nề nếp. Hỏi gọn: "Cô thấy cháu chơi với các bạn thế nào ạ, có lúc nào cháu hay một mình không?" Giáo viên chủ nhiệm nhìn thấy con ở giờ ra chơi, giờ ăn bán trú, những lúc cha mẹ không bao giờ thấy.
Về việc nhà có thể phối hợp. Đây là câu hay bị bỏ quên nhất: "Ở nhà em nên kèm cháu phần nào thì giúp được cô, phần nào nên để cháu tự làm ạ?" Câu này cho cô thấy bạn muốn đi cùng một hướng, không định dạy một kiểu khác ở nhà.
Một câu từ phía con. Nếu tối hôm trước con nhờ hỏi điều gì, nói luôn đó là ý của con: "Cháu nhà em nhờ hỏi cô xem cháu có được đổi lên bàn trên không, vì cháu nhìn bảng hơi mờ." Cô thường xử lý được ngay những việc nhỏ như vậy.
Kết thúc bằng một cách liên lạc. Trước khi chào cô, hỏi: "Khi cần trao đổi thêm, cô muốn phụ huynh nhắn vào giờ nào ạ?" Câu này giúp bạn khỏi phải đoán sau này, và cô ghi nhận bạn tôn trọng giờ nghỉ của cô.
Câu nên hỏi ở buổi họp và câu nên để lúc khác
Có những câu hỏi đúng nhưng sai chỗ. Hỏi trước cả lớp thì cô khó trả lời thật, phụ huynh khác nghe cũng ngại. Bảng dưới đổi vài câu quen thành câu dễ nhận câu trả lời thật hơn.
| Hay hỏi | Thử hỏi |
|---|---|
| "Con em đứng thứ mấy trong lớp hả cô?" | "Từ đầu năm tới giờ, cô thấy cháu có tiến bộ ở chỗ nào không ạ?" — so con với chính con. |
| "Sao bạn kia được điểm cao mà con em thấp?" | Không so với bạn. Nếu thắc mắc một bài kiểm tra, hẹn cô riêng và mang theo bài. |
| "Bài tập về nhà nhiều quá cô ơi." | "Bài mỗi tối cô dự tính các con làm chừng bao lâu ạ? Để em biết cháu làm lâu hay vừa." |
| "Cô cho cháu lên bàn đầu nhé" nói trước mọi người. | Nói riêng với cô sau buổi họp, kèm lý do cụ thể như mắt kém hay hay nói chuyện. |
| Kể dài chuyện gia đình trong lúc mọi người chờ. | Xin cô một lịch hẹn mười lăm phút, hoặc nhắn riêng vài dòng. |
Điểm chung của cột bên phải là hỏi về con của mình so với chính nó, và đưa chuyện riêng ra chỗ riêng. Cách này giữ thể diện cho cả con, cả cô, cả những phụ huynh khác trong phòng.
Nếu ông bà hay người nhà đi họp thay
Nhiều nhà, ông bà là người đưa đón và đi họp thay khi bố mẹ đi làm xa hay trùng ca. Ông bà rất chịu khó nghe, nhưng về nhà thường kể theo trí nhớ, câu được câu mất, đôi khi chỉ nhớ lời cô nhắc chung cả lớp và nghĩ đó là nói cháu mình. Không ai sai, chỉ là thiếu một tờ giấy.
Trước buổi họp, viết cho ông bà ba câu hỏi lên một tờ giấy, chữ to, kèm một dòng: "Bà hỏi cô giúp con ba câu này, cô trả lời gì bà ghi vắn tắt bên cạnh nhé." Dặn ông bà xin cô cách liên lạc và nói rõ bố mẹ sẽ nhắn cô sau. Đưa thêm một cái bút, vì phòng họp thường không có bút thừa.
Khi ông bà về, nghe ông bà kể trước rồi mới hỏi, đừng hỏi dồn. Nếu ông bà kể "cô bảo cháu lười", hỏi lại nhẹ: "Bà nhớ cô nói ở chỗ nào không, lúc làm bài hay lúc chép bài?" Rồi nhắn cô một tin ngắn cảm ơn và hỏi thêm cho rõ, thay vì về mắng con theo một câu chưa chắc đúng nghĩa.
Về nhà: kể lại buổi họp cho con trong năm phút
Con nào cũng chờ bố mẹ đi họp về, kể cả con tỏ ra không quan tâm. Lúc này nói gì quyết định con thấy buổi họp là chuyện để sợ hay chuyện để cùng làm. Nên nói ngay tối đó, ngắn, ở chỗ bình thường như bàn ăn, không gọi con ra nói riêng như đi xử lỗi.
Bắt đầu bằng một điều cô ghi nhận, nói đúng lời cô: "Cô bảo con hay giúp bạn bàn bên mượn đồ dùng, mẹ nghe vui lắm." Rồi nói một việc cần cố gắng như việc của cả nhà: "Cô cũng bảo con hay quên mang vở Tiếng Việt. Tối nay mình thử soạn cặp cùng nhau xem chỗ nào hay quên nhé." Không nói "cô phàn nàn về con", không đem lời cô ra doạ như "để mẹ mách cô".
Nếu con hỏi "thế cô có nói con đứng thứ mấy không", trả lời thật mà không biến thành chuyện so sánh: "Mẹ không hỏi chuyện đó. Mẹ hỏi xem con hiểu bài thế nào, vì cái đó mới giúp con." Sau vài lần như vậy, con sẽ hiểu buổi họp phụ huynh là lúc bố mẹ và cô cùng tìm cách giúp, chứ không phải lúc chấm điểm con.
Tự kiểm sau một tháng, và khi nào cần hẹn gặp riêng
Đi họp đúng cách thì một tháng sau sẽ thấy vài dấu hiệu nhỏ. Con không còn lo lắng tối trước buổi họp. Con tự kể về giờ ra chơi hay môn học mà không đợi hỏi. Bạn có một cách liên lạc với cô mà cả hai đều thấy thoải mái, và tin nhắn qua lại đều ngắn, rõ việc. Việc bạn hỏi cô hôm họp, như chuyện con ngại hỏi bài, đã có thay đổi nhỏ ở nhà.
Nên xin hẹn gặp riêng khi điều cô kể khác hẳn điều bạn thấy ở nhà, ví dụ ở nhà con nói nhiều mà cô bảo trên lớp con gần như không nói. Hoặc khi con có thay đổi đột ngột: đang thích đi học bỗng không muốn đi, hay đau bụng mỗi sáng trước giờ học. Lúc đó, nhắn cô xin mười lăm phút vào hôm cô tiện.
Nếu con buồn bã kéo dài, ngủ kém, sợ đến trường nhiều tuần liền, hãy nói với giáo viên chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được xem xét đúng cách. Buổi họp phụ huynh chỉ là một trong nhiều lúc bạn nói chuyện với nhà trường; điều quý nhất là sau đó cô và bạn biết cách tìm nhau khi con cần.
Câu hỏi thường gặp
Họp phụ huynh có cần mang theo gì không?
Nên mang sổ nhỏ, bút và mẩu giấy ghi ba câu hỏi đã chuẩn bị từ tối trước. Nếu định hỏi về một bài kiểm tra cụ thể thì mang bài theo, nhưng nên hỏi riêng sau buổi họp hoặc hẹn cô hôm khác.
Không đi họp phụ huynh được thì phải làm sao?
Nhắn cô chủ nhiệm trước buổi họp, nói lý do ngắn gọn và xin nhận nội dung qua nhóm lớp hoặc người đi thay. Nếu có điều muốn hỏi về con, xin cô một lịch nhắn hoặc gọi vào hôm cô tiện, đừng hỏi dồn trong tối hôm họp.
Có nên hỏi thứ hạng của con trong lớp không?
Không nên, vì thứ hạng không cho bạn biết con hiểu bài tới đâu, và nhiều trường hiện không xếp hạng học sinh. Câu có ích hơn là hỏi cô con tiến bộ ở chỗ nào so với đầu năm và chỗ nào ở nhà nên kèm thêm.
Có nên dẫn con đi họp phụ huynh cùng không?
Nếu nhà trường không yêu cầu thì không cần dẫn con. Con ngồi nghe cô nói về lớp trước nhiều người lớn dễ lo lắng. Tốt hơn là hỏi con trước khi đi và kể lại cho con trong năm phút khi về.
Nghe cô nhắc chung cả lớp thì có phải nói con mình không?
Không hẳn, lời nhắc chung thường dành cho nhiều em. Nếu thấy lấn cấn, hỏi cô riêng một câu ngắn xem điều đó có đúng với con không, rồi mới nói với con, để tránh trách con vì một chuyện con không làm.
Các khoản đóng góp trong buổi họp thắc mắc thì hỏi ai?
Phần thu chi thường do ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp trình bày. Có thắc mắc thì hỏi ban đại diện hoặc nhà trường một cách bình tĩnh, hỏi khoản nào là tự nguyện theo quy định hiện hành, không tranh luận giữa buổi họp.