DayThat.comDạy Thật
Dạy con tự học

Cho con tự học rồi điểm tụt: lùi lại một bước chứ đừng quay về kèm sát

Con lớp 6 vừa được để tự học thì kết quả đi xuống. Cách tìm đúng chỗ hổng, đỡ lại một phần trong vài tuần rồi trao lại, thay vì ngồi kèm cả buổi như cũ.

Bright living room corner at midday, a Vietnamese mother in a lilac blouse sitting on the floor talking calmly with her daughter of eleven on a beanbag, bookshelf behind

Khi cho con tự học mà điểm tụt, phản xạ quay về ngồi kèm cả buổi thường làm mất những gì con vừa tập được; cách hợp lý hơn là tìm xem con hổng ở khâu nào của việc tự học, đỡ lại đúng khâu đó trong ba bốn tuần, rồi trao lại cho con. Điểm đi xuống ngay sau khi cha mẹ lùi ra là chuyện khá thường gặp, vì những việc trước kia người lớn làm hộ giờ con phải tự làm, và con cần thời gian. Nó không có nghĩa là con chưa đủ lớn để tự học.

Tình huống giả định: bạn K học lớp 6. Hồi tiểu học mẹ ngồi cạnh mỗi tối, kiểm từng bài. Lên lớp 6, mẹ quyết định để K tự lo. Hai tháng đầu mọi thứ có vẻ ổn, K tối nào cũng ngồi bàn đủ giờ. Đến kỳ kiểm tra giữa kỳ, vài môn đi xuống rõ, cô nhận xét K hay thiếu bài. Bố bảo "Thôi, mẹ kèm lại như cũ đi". Phần dưới nói vì sao điểm hay tụt ở giai đoạn này, cách tìm đúng khâu bị hổng, cách đỡ một phần và câu nói mẫu khi ngồi lại với con.

Vì sao điểm hay tụt đúng lúc cha mẹ vừa buông

Khi cha mẹ kèm, có rất nhiều việc nhỏ người lớn làm mà không để ý: nhớ hộ lịch kiểm tra, nhắc làm bài nào trước, liếc vở xem có sót câu nào không, hỏi lại một câu khi thấy con trả lời vội. Lúc buông ra, tất cả những việc đó rơi xuống cùng một lúc. Con thấy mình vẫn ngồi đủ giờ, nhưng không biết rằng phần kiểm, phần nhắc, phần nhìn lại trước đây là của người khác.

Thêm vào đó, lớp 6 là năm chuyển cấp. Nhiều môn mới, nhiều thầy cô, cách ghi chép khác tiểu học, lượng bài nhiều hơn. Con vừa phải quen trường mới vừa phải tự lo việc học. Hai thay đổi lớn cùng lúc thì điểm dao động là dễ hiểu. Đây không phải chuyện con lười hay cha mẹ quyết định sai, mà là cách chuyển giao đang quá nhanh so với con.

Dấu hiệu con vẫn đang tự học thật dù điểm tụt: con biết mình sai ở đâu khi xem lại bài, có vở ghi đều, ngồi bàn có làm bài chứ không chỉ ngồi. Dấu hiệu con đang đối phó: ngồi bàn đủ giờ nhưng vở trống, bảo đã làm hết mà không mở được bài nào ra, không biết tuần sau có kiểm tra gì.

Tìm đúng khâu bị hổng trước khi làm gì

Tự học gồm nhiều khâu nhỏ. Ngồi với con một buổi cuối tuần, cùng xem lại vở và bài kiểm tra, rồi đối chiếu với danh sách dưới đây để thấy khâu nào đang yếu:

  • Biết việc: con có biết hôm nay phải làm bài gì, tuần này có kiểm tra gì không, hay chỉ làm những gì nhớ ra.
  • Bắt đầu: con ngồi vào bàn rồi có làm ngay không, hay mất nửa giờ cho việc chuẩn bị.
  • Làm đủ: bài có làm hết không, hay bỏ những câu khó, những bài phải viết dài.
  • Hiểu bài: làm xong rồi con có giải thích được không, hay chép theo mẫu.
  • Tự kiểm: con có đọc lại bài, so với đề, sửa chỗ sai trước khi nộp không.
  • Ôn: trước kiểm tra con có tự ôn, hay chỉ đọc lại một lượt tối hôm trước.

Thường chỉ có một hai khâu hổng chứ không phải tất cả. Với bạn K trong tình huống trên, khi xem lại cùng mẹ, hai khâu yếu nhất là biết việc và tự kiểm: K không ghi lịch kiểm tra, và nộp bài mà không đọc lại. Các khâu khác vẫn ổn. Biết được như vậy thì việc đỡ lại nhỏ và rõ hơn nhiều so với quay về kèm toàn bộ.

Đỡ lại một phần trong ba bốn tuần

Chỉ đỡ đúng khâu hổng, những khâu con đang tự làm được thì giữ nguyên.

  1. Nói rõ với con việc mình sẽ đỡ. "Mẹ thấy con ngồi học đều, cái đó con làm tốt. Mẹ chỉ thấy hai chỗ: con chưa ghi lịch kiểm tra, và con nộp bài chưa đọc lại. Bốn tuần tới mẹ giúp con hai chỗ này thôi."
  2. Đỡ bằng một việc cố định, ngắn. Với khâu biết việc: tối Chủ nhật ngồi năm phút cùng con ghi các bài kiểm tra trong tuần. Với khâu tự kiểm: trước khi cất vở, con đọc lại một bài bất kỳ cho mẹ nghe và tự tìm một chỗ sửa.
  3. Không thêm những việc không cần. Không kiểm lại cả bài, không ngồi cạnh suốt buổi, không dò bài từng môn. Những khâu con đã làm được, cha mẹ tin con.
  4. Đặt sẵn ngày trao lại. Nói trước với con là sau bốn tuần sẽ xem lại. Nếu con tự làm được hai khâu đó thì mẹ thôi, nếu chưa thì giữ thêm hai tuần.

Đặt sẵn ngày trao lại giúp con hiểu đây là đỡ tạm chứ không phải bị lấy lại quyền tự học. Con tuổi này rất nhạy với cảm giác bị coi là chưa đủ lớn; nếu nghĩ mình bị kèm lại, con dễ buông luôn phần mình đang làm được.

Câu nói mẫu khi ngồi lại với con

Mở đầu buổi nói chuyện. "Bố mẹ không trách con vì điểm giữa kỳ. Bố mẹ muốn cùng con xem lại cách học hai tháng qua, chỗ nào ổn, chỗ nào cần đỡ." Ngồi ở góc phòng khách, không ngồi ở bàn học, để con không thấy mình đang bị hỏi bài.

Khi con buồn vì điểm. "Con mới tự lo việc học được hai tháng, lại vừa lên cấp hai. Điểm đi xuống một chút là chuyện nhiều bạn gặp. Mình xem nguyên nhân rồi sửa."

Khi con xin bố mẹ kèm lại. Có con thấy sợ và muốn quay về như cũ: "Mẹ kèm con lại đi." Trả lời: "Mẹ sẽ giúp con hai việc, những việc khác con vẫn tự làm được mà, mẹ thấy rồi."

Câu hỏi để con tự nhìn ra khâu hổng. "Bài kiểm tra này, con sai vì không biết, vì quên ôn, hay vì làm vội không đọc lại?" Để con tự trả lời trước, cha mẹ nói sau.

Khi ông bà lo lắng. "Ông bà yên tâm, cháu chỉ đang quen cách tự học. Bố mẹ đang giúp cháu đúng chỗ cháu còn yếu, ông bà cứ hỏi cháu học có vui không là được ạ."

Hay làm và thử làm

Lúc điểm tụt, cả nhà lo, dễ làm những việc mạnh tay. Phần lớn những việc đó lấy đi cái con vừa tập được.

Hay làmThử làm
Quay về ngồi kèm cả buổi như hồi tiểu họcĐỡ đúng một hai khâu hổng, có hạn bốn tuần
Đăng ký thêm lớp học thêm ngay sau kỳ giữa kỳTìm nguyên nhân trước, rồi mới cân nhắc
Thu điện thoại, cắt hết giờ chơiGiữ nhịp sinh hoạt, chỉ chỉnh khâu học đang yếu
Kể chuyện điểm của con với họ hàngGiữ chuyện điểm trong nhà, giữa cha mẹ và con
Nói "Đấy, tự học là thế đấy"Nói "Con làm tốt phần này, mình sửa phần kia"

Không cần mua thêm tài liệu, không cần đổi phương pháp lớn. Phần lớn trường hợp chỉ cần đỡ lại khâu nhớ việc và khâu tự kiểm, những khâu mà trước đây chính cha mẹ làm hộ.

Khi đỡ rồi mà vẫn chưa lên

Có trường hợp đỡ đủ bốn tuần, con làm đều, nhưng một môn vẫn tụt. Lúc này vấn đề có thể không nằm ở cách tự học mà ở phần kiến thức của môn đó, con hổng từ những bài đầu năm. Nên nhắn thầy cô dạy môn đó: "Thưa cô, cháu K nhà em ở nhà vẫn tự làm bài đều nhưng môn Toán chưa theo kịp, cô thấy cháu hổng ở phần nào để nhà em hỗ trợ ạ?". Câu trả lời của thầy cô cho biết chính xác cần ôn lại phần nào.

Nếu điểm tụt kèm những thay đổi khác ở con, như ít nói, hay cáu, không muốn đến trường, ăn ngủ kém kéo dài, thì không nên chỉ nhìn vào việc học. Nói chuyện với giáo viên chủ nhiệm xem ở lớp con có chuyện gì, và đưa con gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nhi nếu tình trạng kéo dài. Đôi khi điểm tụt chỉ là phần nổi của một chuyện khác.

Một trường hợp nữa: con đỡ được bốn tuần, khá lên, rồi lại tụt khi cha mẹ trao lại. Điều này thường cho thấy khâu đó chưa thành thói quen của con mà vẫn đang dựa vào buổi ngồi cùng tối Chủ nhật. Lần trao lại thứ hai nên chậm hơn: tuần đầu mẹ vẫn ngồi nhưng không nói gì, con tự ghi; tuần sau mẹ chỉ hỏi con đã ghi chưa; tuần thứ ba mẹ không hỏi nữa. Rút từng nấc như vậy, con có thời gian tự đứng vững ở mỗi nấc trước khi bước sang nấc tiếp theo.

Sau một tháng, nhìn vào đâu

Điểm số có thể chưa thay đổi ngay. Hãy nhìn vào những khâu đã được đỡ:

  • Con tự ghi lịch kiểm tra mà không cần ngồi cùng tối Chủ nhật.
  • Con tự đọc lại bài trước khi cất vở và tìm được chỗ sửa.
  • Con nói được vì sao mình sai trong bài kiểm tra gần nhất.
  • Con không còn hỏi bố mẹ có kèm lại không, mà hỏi tuần sau mẹ còn giúp gì.
  • Không khí buổi tối trong nhà dễ chịu hơn so với tuần nhận điểm giữa kỳ.

Đến ngày đã hẹn, ngồi lại với con, nói rõ khâu nào con đã tự làm được và chính thức trao lại. Nếu một khâu vẫn chưa ổn, giữ thêm hai tuần cho riêng khâu đó. Chuyển giao từng khâu như vậy chậm hơn một lần buông hết, nhưng bền hơn nhiều.

Cũng nên nhớ rằng điểm số thường đi sau thói quen một nhịp. Có khi con đã tự ghi lịch, tự đọc lại bài đều đặn cả tháng mà bài kiểm tra kế tiếp vẫn chưa khá hơn, vì phần kiến thức hổng từ trước cần thêm thời gian. Đừng vì một con điểm mà rút lại lời hẹn trao quyền cho con.

Câu hỏi thường gặp

Con tự học mà điểm tụt thì có nên kèm lại không?

Không nên kèm lại toàn bộ. Ngồi cùng con tìm khâu nào đang hổng, như nhớ lịch kiểm tra hay tự kiểm bài, rồi đỡ đúng khâu đó trong ba bốn tuần. Những khâu con đã tự làm được thì để con giữ.

Bao lâu sau khi cho tự học thì điểm ổn định lại?

Thường cần một đến hai học kỳ để con quen tự học hoàn toàn, nhất là khi vừa chuyển cấp. Điểm dao động trong giai đoạn này là bình thường. Điều cần nhìn là các khâu tự học của con có tiến lên không.

Có phải con chưa đủ lớn để tự học?

Hầu hết các con lớp 6 đã có thể tự học nếu được chuyển giao từng phần. Điểm tụt thường vì chuyển giao quá nhanh chứ không phải vì con chưa đủ lớn. Đỡ lại một phần rồi trao lại là cách phù hợp.

Có nên cho con đi học thêm khi điểm tụt?

Nên tìm nguyên nhân trước. Nếu điểm tụt vì con chưa quen tự học thì học thêm không giải quyết được, có khi làm con thêm mệt. Nếu thầy cô cho biết con hổng kiến thức một môn, lúc đó mới cân nhắc thêm.

Ông bà muốn kèm cháu như trước thì sao?

Giải thích cho ông bà mục đích là để cháu tự lo việc học, và giao cho ông bà một vai trò nhẹ như hỏi chuyện cháu ở trường. Ông bà kèm sát lại sẽ làm cháu khó tập tự học hơn.

Khi nào cần nói với giáo viên?

Khi đã đỡ đúng khâu mà một môn vẫn tụt, hoặc khi con có những thay đổi về tâm trạng, hành vi. Nhắn giáo viên lịch sự, hỏi cụ thể con đang vướng ở đâu để gia đình hỗ trợ đúng chỗ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138