DayThat.comDạy Thật
Dạy con tự học

Dạy con đọc trước bài ở nhà: mười phút mỗi tối cho con lớp 4 trở lên

Đọc trước bài mới không phải học trước chương trình. Cách để con lớp 4 đến lớp 9 đọc lướt bài mai học trong mười phút, đánh dấu chỗ lạ và mang câu hỏi lên lớp.

Two siblings in a bright living room corner, an older girl in a red and white checked shirt on a beanbag reading an open book with blank pages beside a bookshelf, morning light

Dạy con đọc trước bài ở nhà nghĩa là mỗi tối con dành khoảng mười phút đọc lướt bài ngày mai sẽ học, đánh dấu những chỗ lạ, chưa hiểu, và mang chúng lên lớp để nghe cô giảng; đây không phải học trước chương trình, cũng không phải làm sẵn bài tập. Khi đã đọc qua, con nghe giảng chủ động hơn, biết chờ nghe phần nào, và dễ hỏi đúng chỗ. Thói quen này hợp với con từ lớp 4, và đặc biệt có ích khi lên THCS.

Tình huống giả định: bạn L lớp 5, trên lớp hay bị lạc trong giờ Khoa học, cô giảng tới đâu L mới mở sách tới đó, chưa kịp nhìn hình đã sang phần khác. Một tối, bố thử bảo L đọc bài mai sẽ học trong mười phút, chỉ đọc chứ không làm gì. Hôm sau L về kể "Hôm nay con biết cô sắp nói gì, con còn giơ tay trả lời được". Phần dưới nói đọc trước khác học trước ở chỗ nào, cách làm từng bước, câu hỏi mẫu, những cái bẫy thường gặp và cách tự kiểm.

Đọc trước khác học trước chương trình ở chỗ nào

Nhiều cha mẹ lo khi nghe "đọc trước bài", vì nghĩ tới việc cho con học vượt lớp, làm bài trước khi cô dạy. Hai việc này khác hẳn nhau. Học trước chương trình là con được giảng và làm bài của những phần cô chưa dạy, thường ở nơi khác, cách khác. Kết quả hay gặp là lên lớp con thấy mình đã biết, không chú ý nghe, và đôi khi hiểu theo một cách khác cách cô dạy.

Đọc trước thì nhẹ hơn nhiều: con chỉ lướt qua bài của ngày mai, mười phút, để biết bài nói về cái gì, có những từ nào lạ, hình nào khó hiểu. Con không cần hiểu hết, càng không cần làm bài tập. Cái con mang lên lớp không phải là câu trả lời, mà là những câu hỏi. Vì thế đọc trước làm con nghe cô giảng chú tâm hơn chứ không thờ ơ hơn.

Dấu hiệu con đọc trước đúng cách: con nói được bài mai học về chuyện gì trong một hai câu, và chỉ ra được một hai chỗ con chưa hiểu. Dấu hiệu con đang làm cho có: con lật sách thật nhanh, bảo "đọc rồi" mà không kể được gì, hoặc ngược lại con ngồi cả tiếng cố hiểu hết, làm luôn bài tập, rồi lên lớp thấy chán.

Mười phút đọc trước, làm thế nào

Làm cùng con ba bốn tối đầu, sau đó con tự làm. Chọn một môn trước, thường là môn con thấy hay bị lạc trên lớp.

  1. Mở đúng bài của ngày mai. Con xem thời khoá biểu, chọn môn, mở bài kế tiếp sau bài cô vừa dạy. Nếu không chắc, hỏi bạn hoặc xem lại cô dặn trong vở.
  2. Đọc tiêu đề và các đề mục nhỏ trước. Chỉ đọc những dòng in đậm, nhìn các hình, đọc chú thích dưới hình. Mất khoảng hai ba phút. Con sẽ biết bài có mấy phần.
  3. Đọc lướt nội dung chính. Đọc nhanh từng phần, không dừng lâu ở chỗ khó. Gặp từ lạ, câu chưa hiểu thì đánh một dấu chấm hỏi nhỏ bằng bút chì ở lề.
  4. Gấp sách, nói một câu. Con nói thành tiếng: "Bài mai nói về..." trong một hai câu. Nói được là đọc trước đã có tác dụng.
  5. Chọn một câu hỏi mang lên lớp. Trong những dấu chấm hỏi, chọn một chỗ con muốn hiểu nhất, ghi vào góc vở. Trên lớp, khi cô giảng tới đó thì nghe kỹ, nếu vẫn chưa hiểu thì hỏi.

Mười phút là đủ. Kéo dài hơn thì việc đọc trước thành một buổi học thêm, con mệt và dễ bỏ. Với con THCS, có thể đọc trước hai môn mỗi tối, mỗi môn mười phút, chọn những môn có nhiều khái niệm mới.

Câu hỏi mẫu cha mẹ dùng trong những tối đầu

Sau khi con đọc đề mục. "Bài mai có mấy phần? Con đoán phần nào cô sẽ giảng lâu nhất?" Câu đoán giúp con chú ý, lên lớp con sẽ tự kiểm xem mình đoán đúng không.

Khi con nói "đọc rồi". "Con kể bố nghe bài mai nói về cái gì, một câu thôi." Không hỏi chi tiết, không kiểm như dò bài.

Khi con thấy chỗ khó. "Chỗ này con chưa hiểu cũng không sao, mai cô giảng. Con đánh dấu lại, mai nghe kỹ đoạn này nhé." Quan trọng là con không cố hiểu hết một mình.

Hôm sau, khi con đi học về. "Chỗ con đánh dấu hôm qua, hôm nay cô giảng con hiểu chưa?" Câu này nối việc đọc trước ở nhà với giờ học trên lớp, con thấy rõ tác dụng.

Với đứa em nhỏ hơn. Anh chị đọc trước, em lớp 1, lớp 2 ngồi cạnh xem tranh trong sách của mình. Mẹ hỏi em: "Hình này con thấy gì?" Em chưa cần đọc trước, nhưng quen dần với không khí cả nhà mở sách mỗi tối.

Ngồi đâu, lúc nào cho dễ giữ

Đọc trước không cần bàn học. Một góc phòng khách sáng, một chiếc ghế lười cạnh kệ sách, hay ngồi bệt trên thảm đều được. Thậm chí đọc trước ở chỗ khác chỗ làm bài giúp con thấy đây là việc nhẹ, không phải thêm một bài tập nữa. Nhiều nhà để việc đọc trước sau khi làm xong bài về nhà, trước giờ con được chơi tự do.

Có gia đình chọn buổi sáng, mười phút trước khi đi học, khi đầu óc còn tỉnh. Cách này hợp với con học buổi chiều hoặc với những môn học tiết đầu. Bất kể sáng hay tối, điều quan trọng là giữ cùng một mốc, như đã làm với giờ học chính.

Cha mẹ không cần ngồi cạnh suốt. Ba bốn tối đầu ngồi cùng để con quen các bước, sau đó chỉ hỏi một câu khi con xong. Những tối con quá mệt, có thể bỏ đọc trước mà không sao, vì đây là phần thêm chứ không phải phần bắt buộc.

Những bẫy thường gặp

Đọc trước là việc nhỏ nhưng dễ bị biến thành việc lớn. Những bẫy dưới đây hay khiến con bỏ sau vài tuần.

Hay làmVì sao hỏngThử làm
Bắt con làm luôn bài tập của bài mớiCon mệt, lên lớp thấy đã làm rồi nên không ngheChỉ đọc và đánh dấu, không làm bài
Giảng trước cho con hiểu hết bàiCách giảng khác cô, con rối, lên lớp không chú ýĐể chỗ khó lại cho cô giảng
Kiểm tra lại xem con đọc kỹ chưaĐọc trước thành dò bài, con sợChỉ hỏi một câu bài mai nói gì
Đọc trước cả tuần vào Chủ nhậtQuá nhiều, con quên trước khi lên lớpĐọc bài của ngày hôm sau
Ép đọc trước mọi mônMỗi tối thành một giờ, con bỏChọn một hai môn con hay bị lạc

Không cần mua thêm sách tham khảo hay sách giải để đọc trước. Sách giáo khoa và vở ghi của con là đủ. Thêm tài liệu chỉ khiến con nghĩ mình phải hiểu hết trước khi đến lớp.

Sau ba bốn tuần, nhìn vào đâu

Tác dụng của đọc trước thường hiện ra trong lời con kể về giờ học, trước khi hiện ra ở bài kiểm tra:

  • Con kể lại được giờ học hôm nay cô giảng gì, có khi còn kể chỗ nào mình đoán đúng.
  • Con tự mở bài mai học mà không cần nhắc, ít nhất với môn đã chọn.
  • Con mang câu hỏi lên lớp và về kể đã hiểu chỗ đánh dấu.
  • Con bớt kêu không hiểu bài mới, bớt hỏi bố mẹ những phần cô vừa dạy.
  • Con muốn thử đọc trước thêm một môn khác.

Nếu con đã đọc trước đều mà vẫn rất khó theo kịp trên lớp, đọc chậm, hay nhầm chữ, khó tập trung dù bài ngắn, nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia để được tư vấn, không tự kết luận. Phần lớn trường hợp, con chỉ cần thời gian và một môn bắt đầu phù hợp.

Khi con không muốn đọc trước

Con lớp 7, lớp 8 hay nói "Mai cô giảng rồi, đọc trước làm gì". Câu trả lời ngắn gọn và thật: "Đọc trước không phải để biết trước, mà để mai con nghe cô dễ hơn. Thử hai tuần với một môn con thấy khó nhất, không có tác dụng thì thôi." Đề nghị có thời hạn, có lối ra, con dễ đồng ý hơn là bị bắt làm mãi.

Nếu con vẫn không muốn, đừng ép. Có thể đổi cách nhẹ hơn: thay vì đọc cả bài, con chỉ đọc tiêu đề và nhìn hình trong ba phút. Ba phút ấy đã đủ để lên lớp con biết hôm nay học gì. Khi con thấy có ích, con thường tự kéo dài ra. Còn nếu con học ổn, nghe giảng tốt mà không cần đọc trước, cũng không cần thêm việc này. Đọc trước là một công cụ tự học, không phải nghĩa vụ.

Có một kiểu từ chối khác cần để ý: con không chịu đọc trước vì mở sách ra là thấy khó, đọc vài dòng đã không hiểu gì. Đây thường là dấu hiệu con đang hổng phần kiến thức của những bài trước, nên bài mới nhìn vào thấy lạ hoàn toàn. Lúc đó thay vì đọc trước bài mới, nên dành vài tối cùng con xem lại một hai bài gần nhất trong vở, tìm chỗ con chưa nắm, và nếu cần thì nhắn thầy cô dạy môn đó. Khi phần nền đã đỡ hơn, việc đọc trước tự nhiên nhẹ đi, và con không còn thấy mỗi trang sách mới là một bức tường.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho con học trước chương trình không?

Học trước chương trình khác với đọc trước bài. Đọc trước chỉ là lướt bài ngày mai mười phút để biết sẽ học gì và đánh dấu chỗ lạ. Học trước nhiều thì lên lớp con dễ chủ quan, không nghe giảng, nên cần cân nhắc kỹ.

Con lớp mấy thì nên tập đọc trước bài?

Từ lớp 4, khi con đã đọc trôi và các môn bắt đầu có nhiều khái niệm, việc đọc trước bắt đầu có ích. Lớp 1 đến lớp 3 chưa cần, con chủ yếu học trên lớp. Lên THCS thì nên duy trì với các môn có nhiều nội dung mới.

Đọc trước bao lâu là đủ?

Khoảng mười phút cho một môn là đủ. Mục tiêu chỉ là biết bài nói về gì và đánh dấu chỗ chưa hiểu. Đọc lâu hơn dễ thành học thêm, con mệt và bỏ thói quen.

Con đọc trước mà không hiểu gì thì sao?

Không hiểu hết là bình thường, vì cô chưa giảng. Con chỉ cần biết bài có mấy phần và đánh dấu chỗ khó. Lên lớp nghe cô giảng đúng những chỗ đó, con sẽ hiểu hơn so với không đọc trước.

Có cần làm bài tập của bài mới không?

Không cần. Làm bài tập trước khi cô giảng dễ khiến con làm sai theo cách hiểu của mình, và lên lớp không còn hứng nghe. Để bài tập sau khi đã học trên lớp.

Cha mẹ có nên giảng trước cho con không?

Không nên giảng trước, vì cách giảng của cha mẹ có thể khác cách thầy cô dạy và làm con rối. Cha mẹ chỉ cần hỏi con bài mai nói về gì, và hôm sau hỏi con đã hiểu chỗ đánh dấu chưa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138