DayThat.comDạy Thật
Học thêm: có cần không và chọn thế nào

Tự kèm con ở nhà thay học thêm: chia việc trong nhà, ba buổi tối mỗi tuần

Muốn tự kèm con thay cho đi học thêm mà bố mẹ đi làm về muộn? Cách chọn một mảng, chia việc cho bố, mẹ, ông bà, lịch ba buổi mỗi tuần và lúc nên nhờ người khác.

A grandmother in a black and white striped blouse sits on a neighborhood park bench in the late afternoon, quietly asking her grandson questions, over-the-shoulder view, warm golden light

Tự kèm con ở nhà thay học thêm làm được, kể cả khi bố mẹ đi làm về muộn, nếu nhắm đúng một mảng con đang vướng, chia việc rõ cho bố, mẹ và ông bà, và giữ lịch ngắn: ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi hai mươi lăm phút. Kèm ở nhà không phải là giảng lại bài, mà là hỏi để con tự làm ra và nhìn thấy chỗ con vướng. Khi kèm làm cả nhà căng thẳng, hoặc kiến thức vượt quá sức người kèm, thì đó là lúc nhờ người khác.

Tình huống giả định: bé M lớp 3 hay sai bài toán có lời văn và đọc đề vội. Mẹ đi làm tới sáu rưỡi mới về, bố hay đi công tác, chiều nào bà ngoại cũng đón cháu, rồi hai bà cháu ra ghế đá công viên ngồi tới khi trời tối. Nhà tính cho con đi học thêm, nhưng mẹ muốn thử tự kèm trước một học kỳ, vừa vì muốn biết con thật sự vướng ở đâu, vừa vì không muốn con mất thêm buổi tối. Câu hỏi là: với ít thời gian như vậy, kèm thế nào cho có ích.

Tự kèm khác với ngồi trông con làm bài

Nhiều nhà nghĩ tự kèm là tối nào cũng ngồi cạnh con suốt giờ làm bài, con hỏi là giảng, con sai là sửa. Kiểu đó tốn rất nhiều sức của người lớn, và hay kết thúc bằng cảnh cả hai bên mệt, giọng to dần. Đó là giúp con làm bài trên lớp, một việc khác.

Tự kèm thay học thêm nhắm vào một chỗ hụt cụ thể, giống như người kèm bên ngoài sẽ làm. Với bé M, chỗ đó là đọc đề toán có lời văn: con chưa tách được đề cho gì, đề hỏi gì, nên chọn sai phép tính. Buổi kèm không đụng tới các bài khác, chỉ luyện đúng việc đó, trong thời gian ngắn, và đo bằng việc con tự làm được.

Lợi thế lớn nhất của tự kèm là cha mẹ thấy tận mắt con vướng ở bước nào, điều mà đi học thêm ở ngoài chỉ biết qua lời kể. Bất lợi lớn nhất là cảm xúc: con của mình sai mãi một chỗ thì người lớn dễ sốt ruột hơn khi kèm con người khác. Biết trước điều này giúp cha mẹ chuẩn bị cách giữ bình tĩnh, thay vì tự trách khi lỡ nóng.

Còn một bất lợi nữa ít ai nói: con thường cư xử với bố mẹ khác với người ngoài. Với người kèm lạ, con ngồi ngay ngắn, cố gắng. Với mẹ, con dễ nằm bò ra bàn, mè nheo, nói "Con không biết đâu, mẹ làm đi". Đó không phải con hư, mà vì con thấy an toàn với mẹ. Một nếp nhỏ giúp nhiều: buổi kèm có chỗ ngồi riêng, giờ bắt đầu và kết thúc rõ, mẹ cũng ngồi thẳng, cất điện thoại, giống như một buổi học thật. Trẻ nhận ra sự khác biệt giữa giờ kèm và giờ chơi rất nhanh khi người lớn tự giữ khung trước.

Trước khi bắt đầu: chọn một mảng, viết một mục tiêu

Dành một buổi cuối tuần chuẩn bị. Làm theo thứ tự:

  1. Mở vở và bài kiểm tra ba tuần gần nhất, tìm dạng bài con sai lặp lại nhiều nhất. Chọn đúng một dạng. Với bé M là bài toán có lời văn hai bước.
  2. Viết mục tiêu bằng việc con làm được: "Con đọc đề, nói được đề cho gì và hỏi gì, chọn đúng phép tính, với bài toán hai bước."
  3. Nhắn cô chủ nhiệm hỏi thêm: "Cô ơi, nhà em định kèm cháu thêm phần toán có lời văn ở nhà, cô thấy cháu hay vướng ở bước nào ạ?"
  4. Chọn tài liệu: chính các bài trong vở bài tập và sách giáo khoa con đang học. Không cần mua thêm sách.
  5. Đặt ngày xem lại sau sáu tuần, ghi lên lịch.

Chỉ chọn một mảng là điều quan trọng nhất. Cha mẹ hay muốn kèm tất cả, toán cả chính tả cả tiếng Anh, rồi được hai tuần thì mệt và bỏ. Kèm một mảng cho tới khi con tự làm được, rồi mới chuyển sang mảng khác.

Nói với con trước khi bắt đầu, để con biết đây là việc hai mẹ con cùng làm chứ không phải bị phạt vì điểm kém: "Mẹ thấy con hay nhầm khi đọc đề toán. Từ tuần này, mỗi thứ Hai và thứ Tư mẹ con mình luyện riêng phần đó, hai mươi lăm phút thôi, đồng hồ kêu là nghỉ." Hỏi thêm: "Con muốn ngồi ở bàn ăn hay ở góc học của con?" Cho con chọn những việc nhỏ như vậy giúp con thấy buổi kèm có phần của mình.

Chia việc trong nhà: ai làm gì

Người kèm không cần là một người. Mỗi người lớn trong nhà góp một phần vừa sức, việc kèm sẽ đều hơn. Ví dụ cách nhà bé M chia:

NgườiViệc nhậnLúc nào
MẹBuổi kèm chính: cùng con đọc hai bài toán có lời văn, hỏi gợi để con tự giảiThứ Hai, thứ Tư, sau bữa tối, hai mươi lăm phút
BốBuổi cuối tuần: con giảng lại cho bố một bài đã làm trong tuần, bố đổi số cho con làm lạiChủ nhật sáng, hai mươi phút
Bà ngoạiHỏi miệng một bài toán đời sống lúc ngồi công viên hoặc đi chợHai ba chiều mỗi tuần, vài phút
ConTự gạch chân câu hỏi trong đề trước khi làm mọi bài toán trên lớp và ở nhàMỗi ngày
Cả nhàGhi một dòng vào sổ: hôm nay con làm được gì, vướng ở đâuSau mỗi buổi kèm

Bà không cần biết cách giải theo kiểu ở trường. Mẹ dặn bà đúng một kiểu câu hỏi: "Bà mua ba bó rau, mỗi bó tám nghìn, bà đưa cô bán hàng năm mươi nghìn. Cháu nói xem đề hỏi gì, rồi mới tính nhé." Việc của bà là để cháu nói ra đề hỏi gì, không phải chấm đúng sai.

Trong buổi kèm: câu hỏi thay cho lời giảng

Bắt đầu bằng đọc to. "Con đọc to đề cho mẹ nghe, chậm thôi." Nhiều trẻ đọc thầm thì lướt; đọc to thì tự nghe ra chỗ mình bỏ sót.

Tách đề. "Đề cho mình biết những gì? Con lấy bút chì gạch chân giúp mẹ." Rồi: "Đề hỏi cái gì? Con khoanh tròn câu hỏi." Hai việc này là phần bé M hay bỏ qua nhất.

Hỏi trước khi tính. "Muốn biết còn lại bao nhiêu thì mình làm phép gì? Vì sao?" Con nói được "vì bớt đi nên làm phép trừ" là con hiểu, kể cả khi tính sai.

Khi con sai, hỏi lại chứ không sửa. "Con thử đọc lại câu hỏi xem, đề hỏi mỗi bạn được mấy cái hay cả nhóm được mấy cái?" Để con tự thấy. Nếu sau hai lần gợi vẫn bí, mẹ giải một bài mẫu ngắn, rồi cho con làm bài tương tự ngay.

Khép buổi bằng một câu khen cụ thể. "Hôm nay con tự gạch đúng câu hỏi cả hai bài, mẹ thấy con đọc đề kỹ hơn hôm thứ Hai rồi." Khen việc làm, không khen "con giỏi".

Khi người kèm thấy mình bắt đầu nóng. Dừng lại. Nói thật với con: "Mẹ hơi mệt, mình nghỉ năm phút rồi làm tiếp nhé." Đứng dậy rót nước. Năm phút đó cứu cả buổi kèm, và dạy con cách giữ bình tĩnh tốt hơn mọi lời khuyên.

Hay làm và thử làm khi tự kèm con

Những việc cha mẹ kèm con hay làm, và cách đổi lại để buổi kèm nhẹ hơn cho cả hai.

Hay làmThử làm
Kèm mỗi tối một tiếng, đủ mọi mônBa buổi mỗi tuần, hai mươi lăm phút, đúng một mảng
Giảng lại toàn bộ bài khi con saiHỏi gợi từng bước, giải mẫu ngắn khi con bí hai lần
Dạy cách giải theo kiểu ngày xưa mình họcNhờ con chỉ cách cô dạy trên lớp, kèm theo cách đó
Thêm bài khi con làm nhanhDừng đúng giờ, để con thấy buổi kèm có điểm kết thúc
So con với lúc anh chị bằng tuổiChỉ so con với chính con của tuần trước

Cái không cần làm: in cả tập đề ôn trên mạng cho con làm. Hai bài toán trong vở, làm kỹ, nói ra được cách nghĩ, có ích hơn hai mươi bài làm cho xong.

Sau sáu tuần, và khi nào nên nhờ người khác

Mở lại mục tiêu ban đầu và cuốn sổ ghi một dòng mỗi buổi. Đi đúng hướng là con tự gạch chân câu hỏi mà không ai nhắc, nói được đề hỏi gì trước khi tính, bài toán hai bước trên lớp sai ít hẳn. Lời phê của cô có thể đổi từ "cần đọc kỹ đề" sang những nhận xét khác. Lúc đó có thể giãn buổi kèm, hoặc chuyển sang một mảng mới.

Nên nhờ người khác khi buổi kèm thường xuyên kết thúc bằng căng thẳng, con bắt đầu sợ giờ kèm, hoặc người kèm không còn sức sau giờ làm. Cũng nên nhờ khi con lên lớp lớn hơn, phần kiến thức vượt quá những gì cha mẹ tự tin, nhất là ở THCS. Nhờ người kèm bên ngoài lúc đó không phải là thất bại; cuốn sổ sáu tuần của cha mẹ sẽ giúp người kèm mới bắt đầu đúng chỗ.

Nếu sau một học kỳ kèm đều đặn mà con vẫn vướng nguyên chỗ cũ, hoặc con gặp khó với việc đọc, viết hay tập trung ở nhiều môn, hãy trao đổi với cô chủ nhiệm và đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia đánh giá. Không tự kết luận ở nhà, và không coi đó là lỗi của con hay của người kèm.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ đi làm về muộn có tự kèm con được không?

Được, nếu kèm ngắn và đúng chỗ: ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi hai mươi lăm phút, nhắm một mảng con đang vướng. Chia thêm việc nhỏ cho ông bà hoặc người lớn khác trong nhà, như hỏi miệng một bài toán đời sống lúc đi chơi.

Ông bà không biết cách giải bài theo kiểu mới thì kèm cháu thế nào?

Ông bà không cần giải bài. Việc hợp nhất là hỏi cháu đề hỏi gì, nghe cháu đọc, nghe cháu giảng lại. Bố mẹ dặn trước một hai câu hỏi mẫu để ông bà dùng, và nhờ ông bà ghi lại cháu nói được gì.

Tự kèm con bao lâu thì biết có hiệu quả?

Sáu tuần là mốc hợp lý. So vở hiện tại với mục tiêu đã viết ban đầu: con có tự làm được việc đó chưa, chỗ sai cũ có ít đi không. Nếu chưa thấy gì, xem lại cách kèm hoặc hỏi cô chủ nhiệm trước khi tính chuyện học thêm.

Kèm con mà hay nổi nóng thì làm sao?

Dừng buổi kèm vài phút, nói thật với con là bố mẹ đang mệt, rồi quay lại. Rút ngắn buổi kèm, chọn lúc người lớn còn sức. Nếu căng thẳng lặp lại thường xuyên, nhờ người khác trong nhà hoặc người kèm bên ngoài sẽ tốt cho cả con lẫn cha mẹ.

Khi nào nên chuyển từ tự kèm sang thuê gia sư?

Khi buổi kèm làm cả nhà căng thẳng kéo dài, khi kiến thức vượt quá sức người kèm, hoặc khi đã kèm đều một học kỳ mà con vẫn vướng nguyên chỗ cũ. Mang theo ghi chép của mình để người kèm mới biết bắt đầu từ đâu.

Tự kèm có nên dùng sách bài tập nâng cao không?

Không cần. Các bài trong vở bài tập và sách giáo khoa con đang học là đủ để luyện đúng chỗ con vướng. Làm ít bài mà kỹ, nói ra được cách nghĩ, giúp con nhiều hơn làm nhiều bài cho xong.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138